Kabila ligt dwars, vredesoverleg over Congo loopt stuk

Een krachtige poging van Afrikaanse leiders om het gestrande vredesproces in de Democratische Republiek Congo weer vlot te trekken, is vanmorgen in alle vroegte op een mislukking uitgelopen. De Congolese president Laurent Kabila weigerde op hoofdpunten concessies te doen. Daarmee is de kans op stationering van een vredesmacht waarmee de VN in principe hadden ingestemd, voorlopig verkeken. Beëindiging van de burgeroorlog die het land al twee jaar verscheurt, lijkt verder weg dan ooit.

Kabila weigerde om garanties voor de bewegingsvrijheid en veiligheid van VN-troepen te geven. Hij wil pas meewerken aan een stationering van de troepen als Rwanda, Oeganda en Burundi zich volledig hebben teruggetrokken van Congolees grondgebied. Ook sloot hij opnieuw elke samenwerking uit met de ex-president van Botswana, Ketumile Masire, die door de Organisatie van Afrikaanse Eenheid als bemiddelaar bij de invoering van de democratie in Congo was aangewezen. Volgens Kabila is Masire partijdig. ,,President Kabila heeft geweigerd om over deze zaak te discussiëren'', verklaarde de president van Zimbabwe, Robert Mugabe, na afloop. ,,Hij zegt dat hij Masire niet wil. Punt, uit. Op andere onderdelen hebben we wel vooruitgang bereikt.''

Nadat Kabila alweer huiswaarts was vertrokken, probeerden de overgebleven regeringsleiders nog te redden wat er te redden viel. In een slotcommuniqué vroegen ze Kabila om zijn standpunt te herzien. Ze dreigden in verhullende bewoordingen met sancties als hij in gebreke blijft. Maar volgens waarnemers is de kans op uitvoering miniem.

Het vredesoverleg dat in Zambia werd gehouden, was een initiatief van de Southern African Development Community, een regionale samenwerkingsorganisatie waarvan de meeste landen lid zijn die bij het conflict in Congo zijn betrokken. Dit jaar zijn al heel veel pogingen gedaan om het vredesakkoord voor Congo dat ruim een jaar geleden in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka werd gesloten, nieuw leven in te blazen, allemaal zonder resultaat. De bijeenkomst van gisteren was verreweg de grootste in de lange reeks. Naast tien Afrikaanse presidenten waren ook de leiders van de drie Congolese rebellenorganisaties naar Zambia gekomen.

De Veiligheidsraad van de VN moet eind deze maand beslissen over een verlenging van de vredesmissie in Sierra Leone. Rwanda en Oeganda steunden twee jaar geleden de Congolese rebellen bij een poging om het bewind van Kabila omver te werpen. Dat Kabila in het zadel bleef, kwam alleen omdat hij hulp kreeg van Zimbabwe, Angola en Namibië.