Insecticiden inzet conflict

Negen `onmisbare' .bestrijdingsmiddelen zijn verboden. Telers wanhopen. Een goede boer vindt alternatieven, zegt Natuur en Milieu.

Op de blaadjes van de aardbeienplanten verschijnt de eerste schimmel. Witte vlekjes, en scheurtjes in het blad. Terwijl hij praat trekt Frans van Beerendonk de blaadjes eraf. Als deze schimmel, meeldauw, de overhand krijgt, zegt hij, groeien de harde, groene aardbeien niet uit tot sappige rode vruchten zoals de klanten ze willen.

De planten staan op stellingen, op schouderhoogte. Zo breken de plukkers hun rug niet en kan het onkruid er niet bij. ,,Ik probeer zo het gebruik van bestrijdingsmiddelen te beperken. Maar ook ik ben van sommige middelen afhankelijk'', zegt Van Beerendonk.

Op 11 juli zijn negen bestrijdingsmiddelen verboden, middelen die volgens de groenten- en fruittelers onmisbaar zijn voor de teelt van zeker dertig gewassen, van prei tot aardbeien. De zevenduizend telers in Nederland vragen zich dan ook af hoe zij de komende jaren het zonder die middelen moeten redden.

Minister Pronk (Milieu), staatssecretaris Faber (Landbouw) en de Tweede Kamer hadden afgesproken de middelen te gedogen totdat de Bestrijdingsmiddelenwet was herzien. Maar volgens de rechter gaan politici daar niet over: alleen de Commissie ter Beoordeling van Bestrijdingsmiddelen mag beslissen of er gedoogd wordt.

Om die reden hebben Pronk en Faber de middelen alsnog verboden. Tot onvrede van VVD, CDA en D66. Deze fracties willen een debat in de Tweede Kamer - volgende week - over de onzekere toekomst van de telers. Dit weer tot ongenoegen van de Stichting Natuur en Milieu (SNM). ,,Die negen middelen zijn de giftigste die er zijn. Ze vervuilen het grondwater, doden insekten en allerlei nuttige schimmels'', zegt Hans Muilerman van SNM: . Volgens hem weten de telers al negen jaar dat deze middelen verboden zouden worden. ,,Ze hadden in die periode alternatieven moeten zoeken. Bovendien zijn er nog 220 bestrijdingsmiddelen die wél mogen – die moeten ze maar gebruiken.''

Zonder de negen bestrijdingsmiddelen zullen de Nederlandse telers kapot worden geconcurreerd door de Spanjaarden, de Fransen, de Belgen, zegt teler Van Beerendonk. Zij mogen die bestrijdingsmiddelen wel gebruiken van hun regeringen. ,,Volgens de Europese richtlijnen mag dat op termijn niet meer. Maar Nederland is het enige land dat die regels nu al respecteert'', zegt hij. Vanaf 2005 zullen Nederlandse supermarkten geen fruit meer afnemen dat met deze negen middelen is bespoten. Tot die tijd kunnen de buitenlandse telers hun gave aardbeien, prei en uien aan hen kwijt. Tegen een veel lagere prijs dan de Nederlanders.

Want zonder het verboden middel Simazin bijvoorbeeld moeten telers het onkruid met machines en met de hand bestrijden, zegt Van Beerendonk. En de inzet van het schaarse personeel kost veel geld. Van Beerendonk: ,,Dan worden onze aardbeien veel duurder dan die uit andere landen. Dat is het einde van onze bedrijven.''

Van Beerendonk leeft van witlof (dat binnen wordt geteeld) en 5 hectare aardbeien, die vijf ton omzet per jaar genereren. Hij houdt van het buitenleven. Al zou hij alle bestrijdingsmiddelen op aarde gebruiken, hij blijft afhankelijk van de natuur. Eén hagelbui in juni vernietigde in één klap drie percelen, 100.000 gulden omzet. Hij haalt de hagelstenen uit de diepvries, ze zijn zo groot als golfballen.

Prachtig, vindt hij, zoals die plantjes na een jaar zorg aardbeien opleveren. Van Beerendonk behoort tot de 10 procent aardbeientelers met een `milieukeurmerk' omdat hij zich inspant om bestrijdingsmiddelen te mijden. Daarom kan hij verkopen aan de kritische Engelse supermarkten. Morgen liggen zijn vruchten bij Tesco's.

Toch zit ook hij nog te wachten op milieuvriendelijke bestrijdingsmiddelen. ,,De Nederlandse markt is te klein. Farmaceutische bedrijven introduceren pas iets als ze het in heel Europa kwijt kunnen.''

Een goede boer gaat toch niet wachten op de farmaceutische industrie?, roept Muilerman van SMN. ,,Er zijn vele mogelijkheden om zonder díe negen middelen groente en fruit te telen. Toegegeven, de biologische teelt van aardbeien is onmogelijk omdat bepaalde schimmels nu eenmaal kunstmatig bestreden móéten worden. Maar met minder giftige bestrijdingsmiddelen kun je heus rondkomen. De tijd is voorbij dat Nederlandse boeren continu beschermd worden door de overheid. Alleen die boeren zullen in Europa overleven, die zich echt inspannen voor het milieu.''

    • Frederiek Weeda