Dramatisch weerzien in Seoul

De toenadering van de twee Korea's bereikte vandaag een emotioneel hoogtepunt. Familieleden zien elkaar voor het eerst in een halve eeuw terug.

Er klonk een applaus op uit de menigte Zuidkoreanen toen honderd geëmotioneerde Noord-Koreanen vanmorgen door de terminal liepen van vliegveld Kimpo van Seoul.,,Ik heb vijftig jaar gedaan over deze korte reis'', verzucht een Noord-Koreaan na de vlucht van vijftig minuten vanuit de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang. Hij glundert: vanmiddag zal hij zijn zus ontmoeten, een nieuwslezeres bij de Zuid-Koreaanse staatsradio die hij niet meer heeft gesproken sinds de oorlog van 1950 tot 1953 beide Korea's rigoureus scheidde. Het Noord-Koreaanse vliegtuig dat hem bracht, is alweer terug naar Pyongyang, met honderd Zuid-Koreanen aan boord die op een even uniek familiebezoek zullen afleggen.

De familie-ontmoetingen die de komende vierdagen zullen plaatsvinden in Seoul en Pyongyang zijn niet zelden dramatische momenten in relaties die op de meest bruuske wijze werden verbroken. Duizenden Koreanen kwamen op mysterieuze wijze aan de verkeerde kant van de grens terecht in de weken nadat de Noord-Koreaanse legers met een verassingsoffensief op een slaperige zondagmorgen in 1950 de oorlog begonnen. Kim Jong-tae, net gepromoveerd aan de prestigieuze Nationale Universiteit van Seoul, was op 24 juni 1950 op bezoek bij zijn broer in Seoul. Toen de volgende dag de oorlog uitbrak, vertrok hij spoorslags naar zijn legeronderdeel. Zijn broer hoorde nooit meer iets van hem, maar schreef zich via het Rode Kruis vorige maand toch in voor het uitwisselingsprogramma. Vanmiddag ontmoetten de beide broers elkaar in Pyongyang.

Anderen, zoals de nu 73-jarige Lee Bok-yon, namen in 1950 helemaal niet deel aan de oorlog. Bok-yon ging op een morgen in Seoul de deur uit om een fiets te kopen en kwam nooit meer terug. Morgen ziet hij in Seoul zijn vrouw terug. Zij is nu 71 en wil hem vragen ,,waarom hij er zo lang over deed een fiets te kopen'', meldt het biografietje dat Zuid-Korea van alle honderd Noord-Koreanen die op bezoek gaan heeft gemaakt.

Bijna alle Koreanen die in de komende dagen hun familie ontmoeten, hebben dergelijk verhalen. De Britse krant The Independent sprak met mevrouw Lee, die haar zoon Soon-hwan allang dood waande sinds hij vlak na het uitbreken van de oorlog verdween. ,,Zeg tegen moeder dat ik even bij de school ga kijken'', zei hij op een morgen in juli tegen zijn broer. Ook hij kwam niet meer terug en zijn moeder kreeg nooit meer een levensteken, totdat een maand geleden een Koreaanse televisie-reporter bij haar langskwam. Hij had een aanvraagformulier bij zich dat haar zoon had ingevuld voor de Noord-Koreaanse autoriteiten: of hij deel mocht maken van de Noord-Koreaanse delegatie op 15 augustus. ,,Ik kon het niet geloven'', was de reactie van mevrouw Lee. ,,Ik dacht: gebeurt dit echt, is het geen droom? Ik ben zo blij dat hij niet dood is.''

Naar schatting 7,5 miljoen Zuid-Koreanen hebben nog familie aan de andere kant van de grens. Sinds de Zuid-Koreaanse president Kim Dea-jung en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il begin juni in Pyongyang met elkaar afspraken naar verzoening te streven, is een ongekende ontspanning ingetreden in de relatie tussen het welvarende Zuid-Korea en het arme communistische Noord-Korea. De huidige uitwisseling is meer dan een symbool van die ontspanning, laten leiders van beide landen niet na te onderstrepen. Het is de eerste stap naar een regelmatig contact, die op den duur moet leiden tot samenwerking.

De meeste van de familieleden die elkaar de komende dagen zullen ontmoeten, zijn de zeventig gepasseerd en zien in de omtmoeting de laatste kans verloren kinderen, ouders, zussen en broers nog eenmaal te zien.