Domingo is vocaal wonder

Kantoormeisjes in punk-uitrusting, die `abseilen' tijdens een overlevingstocht, de god Wotan die smijt met zijn computerapparatuur. Ze komen voor in J⊘rgen Flimms enscenering van `Die Walküre', waarin vooral de tenor Plácido Domingo schittert.

De zangersstrijd op de Groene Heuvel gaat door, alsof de Bayreuther Festspiele de hedendaagse versies zijn van de Sängerkriege in Wagners opera's Die Meistersinger von Nürnberg en Tannhäuser. Waltraud Meier, die een knallende ruzie met Wolfgang Wagner heeft, omdat ze volgend jaar niet in Bayreuth is teruggevraagd, zegde haar tweede optreden als Sieglinde in Die Walküre af vanwege `een acute ziekte'. Hoewel ze een doktersattest overlegde, gelooft niemand dat ze volgende week dinsdag voor de derde en laatste uitvoering van Die Walküre wel in Bayreuth zal verschijnen. Het lijkt er op dat haar zomergriep voor iedereen een goed excuus is om verdere confrontaties en publieke demonstraties te vermijden.

De bas Hans Sotin, een oudgediende in Bayreuth die zijn rol als Gurnemanz in Parsifal opgaf wegens interpretatieverschillen met dirigent Christoph Eschenbach, zet zijn strijd tegen `Festspielleiter' Wolfgang Wagner via de publiciteit voort. In de Hannoversche Allgemeine Zeitung zegt Sotin dat Eschenbach niet met hem over meningsverschillen heeft gesproken. ,,In plaats daarvan stuurt hij Wolfgang Wagner. En die heeft zich gedrukt.'' Wolfgang Wagner verklaarde dit weekeinde echter dat Sotin zelf heeft besloten weg te gaan.

Waltraud Meier werd in Die Walküre vervangen door de Amerikaanse Cheryl Studer, die om half drie 's nachts kwam aangevlogen uit Zürich en snel instructies kreeg hoe zich als Sieglinde over het podium te bewegen. Om vier uur, de normale aanvangstijd in Bayreuth, begon ze naast Plácido Domingo (Siegmund) aan haar rol en het zag eruit alsof ze daarvoor maanden had gerepeteerd. Wolfgang Wagner, die zich zoveel mogelijk op het podium aan het publiek laat zien en dan zoveel applaus krijgt, dat hij nauwelijks aan spreken toekomt, legde voor de tweede akte nog eens uit hoe het was gegaan. Na afloop van de voorstelling gaf Wagner persoonlijk bloemen aan Studer, die zó'n ovationeel succes had, dat ze tranen in de ogen kreeg.

Studer speelde in bruidskledij treffend Sieglindes bloedschennige liefde voor haar broer Siegfried. Maar vocaal was ze minder overtuigend. Als er `gewoon' moest worden gezongen, spande ze zich zo weinig mogelijk in en spaarde ze haar krachten voor de veeleisender passages met climaxen in dramatiek, volume en toonhoogte. Die toppen klonken dan inderdaad in vrijwel volle glorie, maar aan het fundament van de rol ontbrak nogal wat.

Het echte vocale en fysieke wonder van Die Walküre is de 59-jarige tenor Plácido Domingo in de ruige rol van de held Siegmund, opgegroeid in het woud. Domingo oogt als een 30-jarige met een zwaar leven achter de rug en al is hij verre van een typische blonde jonge Wagneriaanse heldentenor, zijn vocale competentie en integere inzet maken ook op dit speciale gebied van hem een hoogst bijzondere en unieke vertolker. Aandoenlijk en indrukwekkend geeft hij met zijn nog altijd zeer ruime stemmiddelen gestalte aan Siegmund, met zijn onduidelijke roots, wanhopig en breekbaar, en tegelijkertijd krachtig en zelfbewust.

Wonderlijk is ook hoe Domingo het zwaard Nothung uit de boom trekt. Hij staat er met zijn rug naar toe en haalt het zwaard er boven zijn hoofd uit, het lijkt de operaversie van de beroemde omhaal van Marco van Basten tegen FC Den Bosch.

De nieuwe Ring-enscenering van regisseur Jürgen Flimm speelt wel in het heden, maar verwijst ook naar vroeger. Hundings hut is hier een 19de-eeuws Tsjechoviaans landhuis met een ruime serre. Wotan zetelt als vrijwel elke politicus en manager in zijn directiebureau op een stoel van Charles Eames. Daaromheen staan fauteuils van Le Corbusier, een waterkoeler en een papiervernietiger, die hij gebruikt om de sporen van zijn misdaden uit te wissen.

Jürgen Flimm spreekt in interviews over Der Ring des Nibelungen als een toonbeeld van kwalijk machtsmisbruik van politici, zodat deze Wotan aandoet als Helmuth Kohl, die zijn einde tegemoetgaat in de Spendenaffäre. Als Wotan zijn eind voorziet, begint hij te smijten met de computerapparatuur op zijn bureau en verfrommelt hij de maquette van het Walhalla. Het is een dankbare scene voor Alan Titus, die nog niet helemaal over zijn vocale problemen heen is, zoals ook bleek in de lange slotscène met Brünnhilde – in de personificatie van de blonde en hübsche Gabriele Schnaut is ze een ordinaire kantoordel in een zwartleren broekpak. Ze wordt met afgrijzen bekeken door Fricka, in de vertolking van Birgit Remmert een directeursvrouw die met een preuts, gelijkhebberig zeurtoontje een eind eist aan de incest tussen Siegmund en Sieglinde.

De Walkürenritt bestaat uit `abseilen' tijdens een survivaltocht voor de kantoormeisjes in punk-uitrusting. Na Wotans vernederende bestraffing van de ongehoorzame Brünnhilde wordt ze te slapen gelegd in een toren met een rood bandje eromheen. Dat is straks een fraai ingepakt cadeautje voor Siegfried, die hier geen held hoeft te wezen om een ring van vuur te trotseren.

    • Kasper Jansen