Crisis bij moderne dansgroep Graham

De choreografieën van een van de `oermoeders' van de moderne dans, Martha Graham, mogen niet meer worden gedanst door haar eigen gezelschap, de Martha Graham Dance Company in New York.

In een wanhoopsoffensief om aandacht voor deze situatie te vragen zullen de dansers van het wereldberoemde gezelschap aanstaande woensdag 16 augustus in het Union Square Park in het hartje van New York gratis optreden. Ze zullen geen Graham-choreografieën dansen. Dat is hun verboden door de artistiek directeur, een fotograaf zonder dansachtergrond, Ron Protas, die na het overlijden van Graham in 1991 per testament door haar als leider van de Martha Graham Dance Company werd aangesteld. Protas bezit ook de rechten over de opvoering van Grahams choreografieën.

Martha Graham (1895-1991) was een legendarische pionier van de moderne dans, die duizenden leerlingen had, van Gregory Peck en Merce Cunningham tot Madonna. Ze ontwikkelde moderne danstrainingen gebaseerd op valtechnieken en ademhaling en maakte van de jaren twintig tot negentig ondanks een steeds groter wordend drankprobleem beroemde choreografieën. Sinds de aanstelling van haar opvolger Protas zijn alle nog resterende bekende leerlingen van Graham met conflicten bij de dansgroep vertrokken. Het bestuur van de dansgroep heeft nu ook de banden met hem verbroken waardoor de crisis in Amerika's oudste moderne dansgezelschap compleet is. Het persagentschap van de dansgroep, E.Zeisler, bevestigt de problemen.

Protas, die geen interviews geeft, zou het niveau van de dansers van zijn groep te gering vinden om de artistieke erfenis van Graham te laten uitvoeren. Verschillende voorstellingen van de MGDC deze zomer, onder meer op het American Dance Festival en in het Joyce Theater in New York, zijn om die reden inmiddels afgezegd: deels worden de programma's vervangen door het werk van Merce Cunningham.

In een poging steun voor hun problemen te krijgen hebben de dansers van de MGDC op 10 juli een open brief verstuurd aan collega kunstenaars met het verzoek om uit solidariteit niet meer mee te werken aan opvoeringen van choreografieën van Martha Graham: ,,Wij vragen alle dansers om te weigeren werk van Graham op te voeren,'' aldus de open brief. Vooral in Amerika is door zeker zeshonderd dansers, oud-leerlingen van Graham en kopstukken uit de kunstwereld, positief gereageerd op de oproep , aldus het blad The Village Voice.

Als het conflict nog verder op de spits gedreven wordt, is de kans groot dat er nooit meer een stuk van Graham opgevoerd wordt, vertellen de dansers in het tijdschrift. Ze vinden dat er op regeringsniveau ingegrepen moet worden om het gezelschap van de ondergang te redden.

De klassiek geschoolde ballerina Margot Fonteyn zei ooit in een boek over haar: ,,Voor mij is de moderne dans in Amerika echt begonnen met Martha Graham. Dat Isadora Duncan de grondlegger van de moderne dans is gaat er bij mij niet in. Zij zette de deuren open, maar op het gebied van choreografie deed ze niets [...] Martha deed dat wel: zij legde moderne danstechniek vast en richtte een scholingssysteem op.'' Door de crisis is de MGDC ook zijn dansstudio in New York kwijt. Die werd om financiële redenen vorig jaar door Protas verkocht. De meeste dansers van de groep repeteren nu gratis in een dansstudio van Igal Perry, waar de meeste van Grahams oud-leerlingen lessen in Grahams danstechniek geven. Het optreden aanstaande woensdag moet, aldus de dansers in The Village Voice, een stap zijn om de artistieke erfenis van Martha Graham `zonder inmenging van buitenaf' verder levend te houden.

    • Paul Steenhuis