De ultieme klus

De introductiedagen in de universiteitssteden vormen elk jaar weer het startschot voor het woelige, boeiende, karige leven van een nieuwe lichting studenten. Agenda is deze week gewijd aan essentiële, maar niet altijd eenvoudig te beantwoorden levensvragen die de nieuwbakken student teisteren: hoe richt ik zo goedkoop mogelijk mijn kamer in, waar vind ik tweedehands studieboeken, waar kun je eten voor minder dan vijftien piek en, last but not least, hoe kom ik aan geld? Want al studeer je met een beurs, veel zit daar nooit in. Iedere student moet bijverdienen. Meestal gaat dat via reguliere bijbaantjes, maar er valt ook te denken aan Groots en Meeslepend bijverdienen. Schrijver Arnon Grunberg onthult hoe je scheppen geld kunt binnenhalen.

Hoewel ik nooit student ben geweest, heb ik mijn hele leven bijgeklust.

Met deze openingszin hoop ik de aandacht te trekken, want aandacht is geld. Kunst omwille van de kunst, dat valt nog wel te begrijpen. Maar wie bijklust om het bijklussen, is gek. Bijklussen doe je om het geld.

Zoals de kruimeldief droomt van de grote slag, zo droomt de bijklusser van de klus die aan alle klussen in één klap een einde maakt. Nooit meer telefonisch enquêteren, nooit meer proefpakketten met gratis luiers uitreiken, nooit meer je talenten verhuren aan een reclamebureau dat erop staat dat je de lezer tutoyeert.

Hier volgt een handleiding voor de grote klus.

Of je nu gelooft dat je een ziel hebt of niet, onthoud één ding: je ziel is de munteenheid van de toekomst. Of beter gezegd, van jouw toekomst.

Geld is ook maar een afspraak. Zolang mensen erin geloven houdt het zijn waarde. Maar geld is schaars voor hen die slechts het lichaam verkopen en niet de ziel.

De bijklusser heeft niets, alleen misschien een ziel, en dan vooral dat prachtige voortbrengsel van de ziel: het idee.

Misschien zul je zeggen, dat is niets voor mij, want ik heb nog nooit een goed idee gehad. Of, ik heb nog nooit een idee gehad. Des te beter.

Het idee hoeft niet goed te zijn, maar moet goed lijken. Het idee hoeft niet te bestaan, want het moet nieuw zijn. En het idee hoeft niet van jou te zijn, het mag gestolen zijn. Mensen die goed kunnen stelen, komen betrouwbaar over op investeerders. Geloof kan fictie in non-fictie veranderen, water in wijn, armoede in rijkdom, en rijkdom ook weer in armoede. Het is de bouwsteen waarop deze wereld is gebouwd. Het is dit geloof dat ons gaat verlossen van de bijklusser die wij niet meer willen zijn.

Voel je niet schuldig dat je geld vraagt voor iets dat niet bestaat. De investeerders zullen je vertellen dat schuld iets is voor machtelozen en verliezers.

Bovendien, iets verkopen dat niet bestaat is nobel. De natuurlijke bronnen op deze aarde zijn niet onuitputtelijk, en als je iets verkoopt dat niet bestaat, put je niets uit, je doet niet aan luchtvervuiling, en je neemt geen kostbare ruimte in, want je hebt geen fabrieken, geen winkels en geen magazijnen.

De verkoop van het niet-bestaande in de wereld van de economie is het hoogste. Wie dat kan, is een kunstenaar.

Om ons eerste miljoen bij elkaar te scharrelen, lopen wij over een dunne draad van veinzen, geloven en liegen. In het begin is het een beetje wennen, maar na een tijd wil je niet anders meer.

Aandacht is moeilijk meetbaar. Voor een banner op een website betaalt een adverteerder ongeveer een tientje per duizend bezoekers. Of een van die duizend bezoekers daadwerkelijk die banner heeft bekeken is onduidelijk. Van die onduidelijkheid gaan we profiteren.

Profiteren mag onaangenaam klinken, maar dat is het niet.

En als je straks zo rijk bent als een Bill Gates of een Joop van de Ende kun je alsnog je stichting beginnen en je schuldgevoel (of ijdelheid) kietelen door miljoenen over te maken aan de analfabeet, maar voor het zover is zul je toch eerst het niet-bestaande moeten veranderen in het bestaande. Al is het maar voor even.

Goed en goedkoop zijn relatieve begrippen, wanneer is het leven goed en goedkoop? Als je niet naar een miljoen streeft, streef je naar het zwarte gat, dus het is tamelijk bescheiden als ik zeg dat je binnen twee jaar twee miljoen moet hebben uitgegeven. Let wel: niet jouw eigen geld. Geld uitgeven dat van ons is kunnen we allemaal wel, het gaat er nou net om geld uit te geven dat niet van ons is.

Je begint met het idee. Het maakt niet uit wat voor idee. Zolang er maar geen fabrieken, winkels en magazijnen in voorkomen. Het belangrijkste dat je in de gaten moet houden is dat je niets wilt verkopen. Verder zou het leuk zijn als je een beetje affiniteit hebt met jouw idee, maar zelfs dat is niet noodzakelijk.

Jouw idee kan cactussen zijn, schroevendraaiers of geslachtsziektes.

Laten we zeggen dat de naam van jouw idee cactussen is.

Over de hele wereld zijn tien miljoen mensen die in cactussen zijn geïnteresseerd, die cactussen thuis hebben, die in cactussen geloven of die cactussen verkopen, kortom die alles over cactussen willen weten.

Die groep mensen noemen we groep X, en je gaat de aandacht van die groep mensen verzamelen. Door informatie te vergaren en te filteren, oftewel door een website te beginnen, die we gemakshalve even cactus zullen noemen.

Nu introduceer ik de Venture Capitalist, hierna te noemen VC.

De VC is een meneer of mevrouw die staat te trappelen om geld in je te investeren. Er is te veel geld en er zijn te weinig ideeën. Het niet-bestaande is schaars, en het is die schaarste die jouw geluk gaat vergroten.

De eerste vijftigduizend is nu binnen handbereik. Het enige wat je hoeft te doen is dat idee van die cactus, dat ik hier boven in drie zinnen heb samengevat, uit te rekken tot drie bladzijden, en dat in een net pak te overhandigen aan de VC.

Als je zelf niet kunt schrijven, huur je een schrijver in.

Die vijftigduizend zijn ontwikkelingskosten die je zonder al te veel moeilijkheden van de VC zult krijgen. Geef dat nog niet allemaal uit aan jouw eigen salaris of hotels, of kaviaar, want veel meer geld ligt op de loer.

Als eerste richt je een BV op en geef je aandelen uit. Vanaf nu betaal je mensen alleen nog maar met jouw eigen aandelen, met de toevoeging dat je over een jaar of drie naar de beurs zult gaan.

Je hebt je eigen munteenheid gecreëerd en dat is een conditio sine qua non voor de verkoop van het niet-bestaande.

Het kan zijn dat je concurrentie hebt. Dat er al een website bestaat die zich specialiseert in cactussen.

Dan zijn er drie mogelijkheden.

1. Je bestudeert de bestaande website, steelt alles aan ideeën wat je kunt gebruiken, verbetert de zwakke punten en stopt het geheel in een bedrijfsplan.

2. Je maakt in jouw bedrijfsplan plaats voor een aanzienlijk reclamebudget, zodat je de concurrent elegant van de markt kunt duwen.

3. Je besluit tot samenwerking.

Dat laatste zou ik nooit doen, want we moeten zuinig zijn, maar ik wil je niets verbieden. Jouw bedrijfsplan is de toegangspoort tot de twee miljoen, dus daar moet je wel even wat aandacht aan besteden.

Kern is dat je alle informatie over cactussen gaat filteren, en op een gebruikersvriendelijke manier gratis beschikbaar gaat stellen aan de liefhebber. Alle informatie wordt door deskundigen gecontroleerd en bijgehouden, zodat je de reputatie van betrouwbaarheid zult verwerven.

Je reageert alert op klachten, tips en vragen van bezoekers.

En je hebt natuurlijk allerlei extra's op jouw site. De cactushoek waar liefhebbers van de cactus met elkaar kunnen praten. De rubriek te koop aangeboden, waar mensen cactussen kunnen verkopen. Een vraag het aan Mona-rubriek, maar dan voor de cactus.

Laat hier je eigen fantasie maar op los, de mogelijkheden zijn onuitputtelijk.

Met dit plan ga je naar de VC, en aangezien je ziel nog altijd schaars is, is de kans aanzienlijk dat de VC wel twee miljoen in jouw project wilt stoppen. Wat veel lijkt, maar wat voor een VC echt niet veel is.

Vergeet niet dat geld fictief is en dat over alles onderhandeld kan en moet worden.

Als je de twee miljoen binnen hebt, hoef je nog maar een ding te doen: ervoor te zorgen dat je twee jaar lang niet failliet gaat.

Slok de twee miljoen dus niet in een keer op, maar langzaam. Zorg voor een accountant die iets begrijpt van het niet-bestaande. Via een paar slimme omwegen sluis je het grootste gedeelte van het geld naar een genummerde bankrekening in Zwitserland, op Malta, of de Nederlandse Antillen.

Betaal mensen alleen nog maar in aandelen, zelfs als je een pak melk koopt.

Je moet er alleen voor zorgen na ongeveer twee jaar bankroet te gaan. Het ergste dat je kan overkomen is dat jouw site echt een succes wordt.

Ook jouw faillissement is geen ramp. Niet voor de VC, niemand eet er een boterham minder van. Ook niet voor jou.

In Amerika zijn ze er al lang achter dat failliet gaan goed is. Failliet gaan betekent namelijk dat je lesgeld hebt betaald, ervaren bent geworden, en het een volgende keer beter zal doen.

Dus na jouw faillissement kun je waarschijnlijk binnen 6 maanden vier miljoen van de VC krijgen voor een volgend plan.

Als je deze aanwijzingen opvolgt en nog wat kruidt met jouw eigen fantasie ben je over twee jaar failliet, en heb je twee jaar lang goed en goedkoop geleefd door andermans geld uit te geven. Als je het een beetje handig aanpakt, heb je over tien jaar misschien wel een imperium van het niet-bestaande. Het hoeft je niet heel veel tijd te kosten, je kunt er gerust iets naast doen, zoals studeren, schaken of verliefd zijn. Als je maar een manager in dienst hebt die de dagelijkse gang van zaken lopende houdt, in ruil voor wat aandelen. Tegen de anarchisten en de anti-kapitalisten wil ik nog dit zeggen: ik sta aan jullie kant. Maar door niet te consumeren en er onappetijtelijk uit te zien, win je de strijd niet. Het systeem moet van binnen worden uitgehold. En je kunt het systeem pas effectief uithollen als je zelf bent uitgehold.

Als het je allemaal is gelukt, ben je een ware meester van het niet-bestaande, wat niet eens zo ver weg is van een zenmeester.