In Moskou dreigt een veldslag om wodka

Bij de poort van Kristall-fabriek, Ruslands meest gerenommeerde wodkadestilleerderij, heerst al vier etmalen gewapende vrede.

Omringd door een twintigtal lijfwachten heeft Aleksandr Romanov zich sinds vrijdag in de bestuurssuite op de eerste verdieping verschanst. Hij ziet zich als de gezant van het Kremlin die het 51-procentsbelang van de staat komt verdedigen tegen roofzuchtige directieleden. Zij zouden de winst van fameuze wodkamerken als Stolitsjnaja en Kristall in eigen zak steken.

Maar Romanov mist de steun van het 1500-koppige personeel, dat op bevel van de afgezette directeur Vladimir Svirski de productie stoïcijns voortzet. Svirski vertegenwoordigt 40 procent van de Kristall-aandelen en legt zich bij de ,,vijandige overname'' niet neer. Zijn bewakingsjongens – met pistolen, politieknuppels, traangasgranaten en een bijthond genaamd Menseneter – belegeren de bezette bestuurskamer.

De inzet van deze zenuwenoorlog is torenhoog. Wie de wodkamarkt beheerst, bezit de feitelijke macht in Rusland. Dat wisten de tsaren, dat wisten de Sovjet-partijleiders, dat weet de mafia.

Onder Jeltsin, zelf een connaisseur, verdween naar schatting de helft van 's lands wodkarevenuen in het zwart-grijze circuit. De schatkist zou daardoor 460 miljoen dollar per jaar mislopen. Vandaar dat de nuchter ogende Poetin ook op het wodkafront in de aanval gaat. Meteen na zijn inauguratie in mei richtte hij de brancheorganisatie Rosspirtprom op, die de nieuwe waakhond-directeur Romanov en zijn bodyguards op de Kristall-fabriek zou hebben afgestuurd.

De Moskouse politie kijkt van een afstandje toe, terwijl de tv-stations vier keer per dag `live' overschakelen naar de Kristall-poort. Omstanders vrezen het ergste voor de distilleerkolven en de flessen. De belegerde fabriek is een industrieel kroonjuweel, een bakstenen fort met heuse kantelen op de oever van het riviertje Jaoeza. Jaarlijks rollen er 130 miljoen flessen wodka van de band. Revoluties, oorlogen, de val van de Sovjet-Unie, alles heeft Kristall doorstaan.

De gevoelige productielijn was een geheim wapen in de strijd tegen de nazi's, toen soldaten van het Rode Leger dagelijks 100 gram wodka van het gelegenheidsmerk `Molotov-cocktail' kregen toebedeeld. Opnieuw houden de buurtbewoners hun hart vast: ,,Laat ze het niet in hun hoofd halen de fabriek af te breken.''

    • Frank Westerman