Belegger op beurs én in beurs

`Superbelegger' HAL belegt niet alleen groot op de Amsterdamse effectenbeurs, maar ook in de Amsterdamse beurs. ,,Die heren verbazen mij wel vaker.''

,,Nee, dat ze zo'n grote aandeelhouder zijn in de AEX wist ik niet'', zegt een veteraan in de Amsterdamse financiële wereld. ,,Mijn oren klapperen'', zegt een financieel analist die onder meer de aandelen van banken en verzekeraars beoordeelt op hun beleggingsperspectieven.

De investeringsmaatschappij HAL Holding heeft samen met zijn eigen pensioenfonds het maximaal toegestane aandelenbelang van 14,99 procent in het beursbedrijf AEX, dat wil fuseren met de Belgische en Franse aandelen- en optiebeurzen tot Euronext.

De aandelen van HAL zelf zijn genoteerd op de Amsterdamse effectenbeurs en de investeringsmaatschappij is daar tevens een grote belegger. HAL bezit onder meer belangen in Vopak (tankopslag en chemicaliëndistributie; 32 procent van de gewone aandelen), baggeraar Boskalis (29 procent), installatiebedrijf GTI (21 procent), Ahrend (kantoormeubilair; 10 procent) en de handels- en industrieconglomeraten Stork en Internatio-Müller (elk 5 procent), die willen fuseren.

Alles bij elkaar had HAL eind vorig jaar zo'n 4 miljard gulden aan beleggingen en investeringen in (niet) aan de beurs genoteerde bedrijven. De winst was 300 miljoen gulden. Het vermogen is gevormd door de verkoop van de activiteiten van de Holland Amerika Lijn in 1989, waarna HAL met het geld is gaan investeren.

Wat moet de investeerder met een belegging in een effectenbeurs? ,,Wij hebben wel meer belangen gehad in de financiële wereld'', reageert een woordvoerder van HAL. ,,In zakenbank Kempen en in Van der Moolen. Wij hebben dit belang bij de oprichting van de AEX gekocht.'' De aandelen AEX die HAL heeft zijn nu niet zomaar te verkopen, maar daar kan na de geplande beursgang van Euronext verandering in komen.

De belangen in Kempen en financieel handelshuis Van der Moolen heeft HAL in 1998 verkocht en die twee verkopen waren samen verantwoordelijk voor een boekwinst van bijna een miljard gulden. ,,Dat deden zij op het meest geniale moment'', zegt eerder genoemde analist. Aan zulke transacties heeft HAL zijn faam als gisse belegger te danken. Zaken kunnen echter ook fout lopen, zoals de investering van 13 procent in het aandelenkapitaal van de Harlingse zoutfabriek Frima, die vorige maand na faillissement is opgekocht door de Duitse concurrent Kali und Salz.

Hoeveel de beleggingsmaatschappij in 1997 bij de oprichting van de AEX voor de aandelen heeft betaald wil de HAL-woordvoerder niet zeggen, maar dat moet toen een miljoen of vijftien zijn geweest. Inmiddels is het pakket zo'n 60 miljoen gulden waard. Invloed of zeggenschap op de AEX of Euronext zegt HAL niet te willen nastreven. ,,Het is een puur financiële investering.''

De aandelen van de AEX, die een vast dividend van 7 procent opleveren, zitten in de portefeuille met kortlopende beleggingen ter waarde van zo'n 2 miljard gulden die HAL aanhoudt naast zijn investeringen in beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde bedrijven en in vastgoed en projectontwikkeling.

De belegging in de AEX staat niet vermeld in HAL's jaarverslag. ,,Wij hebben wel meer belangen die niet zo belangrijk zijn dat ze in het jaarverslag worden vermeld'', zegt de woordvoerder. In kleine kring was wel bekend dat HAL een prominente belegger is in de AEX, die zelf in zijn jaarverslag de grootste aandeelhouders opsomt, maar zonder hun exacte bezit.

De belegging in de AEX onderstreept het onvoorspelbare beleggingsgedrag van de HAL, zeggen ze in de financiële wereld. ,,Die heren verbazen mij wel vaker'', meent een grote effectenhandelaar. ,,Zij zijn vrij opportunistisch'', weet de analist. HAL heeft geen specifieke voorkeur voor bedrijfstakken, al zijn scheepvaart, haven en industrie sterk vertegenwoordigd.

Vanwege de onvoorspelbaarheid en de beperkte financiële informatie die de HAL verstrekt wordt het fonds nauwelijks door analisten gevolgd. ,,Je kunt de aandelen moeilijk als belegging aanbevelen bij je klanten, want je weet nooit wat zij morgen doen.''

Doordat HAL officieel op de Nederlandse Antillen is gevestigd hoeft zij niet in Nederland te melden welke aandeelhouders belangen bezitten van meer dan 5 procent van het aandelenkapitaal. Slechts een daarvan is bekend: de familie Van der Vorm, die in de persooon van M. van der Vorm voorzitter is van de raad van bestuur.

    • Menno Tamminga