Van wijze eenling tot nationalist

Rabbijn Ovadia Yosef wordt in religieuze kringen als een der wijste rabbijnen sedert generaties geprezen en bewonderd. Sommigen omschrijven hem wegens zijn diepe kennis van duizenden jaren joodse religieuze geschiedenis en van de joodse mystiek als een `gaon', een genie. Zelden heeft hij zich in het openbaar bezig gehouden met de reïncarnatie-gedachte die in de marge van het jodendom aanhangers heeft.

Zaterdagavond is hij over dat religieuze motief uitgegleden toen hij zei dat joden in de holocaust werden vermoord als boetedoening voor zonden van vorige generaties. Kort na de holocaust schreven ultra-orthodoxe askenazische rabbijnen (uit Oost-Europa) de moord op zes miljoen joden in het Hitler-tijdperk op rekening van het zionisme dat de grondslag legde voor de stichting van de staat Israel in 1948. Nu een rabbijn met het prestige van Ovadi Yosef volgens diep religieuze en seculiere critici Hitler opvoert als uitvoerder van Gods wil, heeft het religieuze debat over het `waarom' van de holocaust een nieuwe en buitengewoon pijnlijke dimensie gekregen.

Als spirtuele leider van de grote gemeenschap van Marokkaanse Israeliërs heeft deze sefardische rabbijn in het verleden vaak standpunten ingenomen die indruisten tegen politieke opstellingen die door religieuze opvattingen van invloedrijke askenazische rabbijnen waren beïnvloed. Op het niveau van de grote rabbijnen was hij na de oorlog van 1967 een eenling toen hij het joodse religieuze principe van `pikoech nefesh' (het redden van een mensenleven) interpreteerde als richtlijn voor het opgeven van zelfs heilig gebied voor vrede met de Arabische wereld. Met deze halachische uitspraak (volgens de joodse religieuze traditie) kwam hij in botsing met de invloedrijkste askenazische rabbijnen die in de `bevrijding' van Judea en Samaria (westelijke Jordaan-oever) in 1967 Gods hand zagen. De religieuze oplossingen die rabbijn Ovadia Yosef voor problemen van individuele joden aandroeg, worden ook als opvallend humaan en zelfs modern omschreven. Als vredesrabbijn werd Ovadia Yosef dan ook de lieveling van de overwegend linkse seculiere vredeskrachten in de Israelische samenleving.

Naarmate de Shas-partij waarvan hij de grondlegger kan worden genoemd, steeds sterker werd, is rabbijn Ovadia Yosef verder naar rechts opgeschoven. In feite is hij door zijn nationalistische achterban ingehaald. Premier Ehud Barak heeft plotseling ,,geen verstand''. Met ,,slangen (Palestijnen)'' maak je geen vrede. En aan heilig Jeruzalem mag niet worden getornd.

Dat wil niet zeggen dat rabbijn Ovadia Yosef geen opdracht kan geven aan zijn partij weer zitting te nemen in de regering-Barak. Want Shas dat 17 van de 120 zetels in de Knesset bezet, is in de visie van deze rabbijn in de eerste plaats de beweging van de sociaal-politieke revolutie van de sefardische joden tegen de askenazische overheersing van de politiek en economie. Overheidsfondsen zijn voor de financiering van het door rabbijn Ovadia Yosef opgezette onafhankelijke schoolsysteem van Shas van levensbelang. Om die reden is Shas onder leiding van rabbijn Ovadia Yosef een coalitiepartij.