Te veel vrienden

Een hoofdredacteur las me ooit de les. ,,Een echte journalist heeft geen vrienden'', zei hij toen ik om persoonlijke redenen talmde met een aanval over de linkerflank. Hij probeerde me uit te leggen dat mijn terughoudendheid niet ambachtelijk was. Zijn professionele adagium klonk stoer en romantisch. Toch heb ik nooit volledig aan zijn eisen kunnen voldoen. Gisteravond speelde dit mankement weer op: en wel tijdens het programma Zomergasten, waarin Adriaan van Dis gisteren drie uur van gedachten wisselde met Geert Mak en onverhoeds ook nog een Russische arts opdook als illustratie bij het armzalige en hypocriete Nederlandse immigratiebeleid. Wat te doen? Ik ken de laatste namelijk nog beter dan de eerste twee.

Daarom zou op deze plaats beter het wit van het verdere niets kunnen prijken. Want 88,78 procent van de vaderlandse televisie is met vakantie. Behalve de redacties van Zomergasten, enkele religieuze programma's op zondagmorgen, Studio Sport, het Journaal en de politicus Jan Nagel (Het zwarte schaap alsmede landelijk leider van Leefbaar Nederland) houdt de publieke omroep het deze maanden weer voor gezien. In de radiobode staat achter de meeste programma's `herh'. Zelfs Caroline Tensen en haar Postcodeloterijshow is op onduidelijke locatie ondergedoken met een muziekprogramma dat uit het archief van Chiel Montagne anno 1971 lijkt te komen.

Goddank ging aan Zomergasten de NPS-documentaire Het geheim van Sloterdijk vooraf, een lieve achtdelige reportage over de voetbalclub Türkiyemspor in Amsterdam-West. De leden van Türkiyemspor zijn merendeels van Turkse afkomst, maar de club wil niet Turks zijn. In de bestuurskamer houden koning Beatrix èn Kemal Atatürk een oogje in het zeil en bewaken een Turks plus een Nederlands vlaggetje de uitgangspunten van de vereniging.

Beeld en tekst in deze serie komen rechtstreeks uit De AFC'ers van J.B. Schuil, zij het aangepast aan de moderne tijd. De voetballers gaan dus niet met de fiets naar de uitwedstrijd, maar worden er in Mercedessen heen gereden. En ze voetballen uiteraard met reclame op hun shirt: van autorijschool Mustafa. Anders dan bij Schuil was er geen held te bekennen, maar slechts een schlemiel. Gisteren heette hij Ismail. De trainer had hem voor de wedstrijd, die gewonnen moest worden om degradatie te voorkomen, in onvervalst voetbal-Nederlands nog zo gewaarschuwd: ,,Ismail, hou het kort''. Na afloop van de ongelukkig verlopen wedstrijd – Ismail werd bij de voordelige stand 2-1 wegens praten tegen de scheidsrechter van het veld gestuurd – barstte de trainer dan ook los. Ismail is een leuke voetballer, maar ,,kon zijn mond weer eens niet houden''. Alle andere jongens waren door hem, en door hem alleen, gedupeerd. Als hij zo door zou gaan, kon hij volgend seizoen beter thuisblijven. Een ingewikkeld dilemma voor Ismail. Hij doet de Havo op het Hervormd Lyceum West en wil later gymleraar of politie-agent worden. In beide functies zal hij nog een tijdje moeten luisteren. Niet iedereen kan zich op 16-jarige leeftijd al meten met Louis van Gaal of Erik Nordholt. Ismail is zich dat nog niet bewust, zijn trainer wel.

Even na middernacht begreep ik mijn ex-hoofdredacteur ineens veel beter. Zijn verlangen om als journalist geen vrienden te hebben, was niet het gevolg van een karakterologisch tekort, zo vermoedde ik plotseling, maar ingegeven door het verlangen om zijn potentiële wraakzucht niet geheel weg te masseren. Zappend tussen de ARD (de vlijmscherpe maar beleefde talkshow van Sabine Christiansen) en Nederland 3 was ik eerder op de avond bij Zomergasten gestuit op een filmpje over twee Amsterdamse blanke jongeren in een grachtenpandje die, dankzij hun hippie-achtige ouders met te veel geld, niets beters wisten te melden dan dat je bij de dag moet leven. Om half één zocht ik naarstig naar het telefoonnummer van de voetbalclub Türkiyemspor. Ik had de trainer van Ismail willen vragen om even langs te gaan bij deze twee, slangenleren laarsjes dragende, uitvreters. Simpel om ze toe te blaffen: ,,hou het kort''.

    • Hubert Smeets