Cuba als drijvend vlot

De nieuwe dansvoorstelling `Imágenes' van choreograaf Feri de Geus gaat woensdag in première op het Limburg Festival. Voor de voorstelling deed hij zijn inspiratie op in Cuba.

,,Wat me meteen opviel in Cuba is de liefde voor cultuur: je ziet daar op televisie in één week meer cultuur dan hier op alle zenders in een maand. Cubanen zijn heel nationalistisch en dat roept bij ons meteen allerlei nare associaties op, maar bij hun heeft het meer met een prettig soort trots te maken.''

Feri de Geus (1956) reisde naar Cuba voor zijn nieuwe choreografie Imágines die woensdag in première gaat op het Limburg Festival. De voorstelling wordt gedanst door negen Cubaanse dansers. De Geus staat bekend als een multidisciplinair danstheatermaker die vaak maatschappelijke thema's verwerkt in zijn voorstellingen. Tekst en muziek zijn voor hem even belangrijk als beweging. Een voorbeeld daarvan is de productie Euroblues (1998) over de eenwording van Europa.

Cuba stond niet direct op zijn verlanglijst om een theatraal statement te maken, zegt hij. ,,Vorig jaar heb ik een vrij politieke voorstelling gemaakt over Bosnië en de rol van de media. Mensen van het Limburg Festival vroegen mij toen of ik iets wilde maken met het Cubaanse gezelschap `Moviéndonos en la Danza' dat daar toen optrad. De directeur van die groep, Roberto Lavastida, was enthousiast over mijn werk.''

De Geus, die behalve choreograaf ook antropoloog is, was nooit in Cuba geweest. Tijd om zich eerst in het land te verdiepen door er rond te reizen, zoals hij gewoonlijk doet, was er niet. Hij begon zich te oriënteren via Internet. ,,De botsing tussen cultuur en een politiek regime is een thema dat me mateloos boeit. Ik wilde altijd al iets doen met de compositie De Staat van Louis Andriessen die zich weer baseert op Plato's ideeën over het wezen van de staat en de rol van de muziek. Dat werd het uitgangspunt voor de voorstelling. Ik had geen zin om al die nu zo populaire Cubaanse muziek te gebruiken. Dat hebben Ry Cooder en Wim Wenders al gedaan.''

Toen de choreograaf in Cuba aankwam had hij zes weken de tijd om een voorstelling te maken. In die weken concentreerde hij zich op het vermengen van zijn eigen dansstijl met die van de Cubanen. De Cubaanse danscultuur zelf is al een mix van culturen. Zo zijn elementen terug te vinden van de Spaanse flamenco en van de dansrituelen van de Nigeriaanse Yoruba. Leden van deze stam zijn destijds als slaven naar Cuba gebracht. De Geus leende voor zijn voorstelling mondjesmaat uit die verschillende stijlen.

,,De negen dansers van de groep zijn erg jong en zitten allemaal in het laatste jaar van hun opleiding. Ze hebben een kracht en energie die ongekend is, maar erg zuinig op hun lichaam zijn ze niet. Ze doen bijna alles op spierkracht en daaraan kun je zien dat de ontwikkelingen in de moderne dans waarin lichaamsonderzoek speerpunt was, aan hen voorbij is gegaan. Noortje Bijvoets deed elke ochtend de trainingen om ze op adem te leren dansen zodat er naast virtuositeit ook lucht in kwam. De dansers hebben net als iedereen militair onderwijs gehad en van elementen als een militaire parade maak ik gebruik in Imágenes.''

De Geus staat bekend als een choreograaf die uitgaat van de inhoud en daarbij een vorm zoekt. ,,Er zit niet echt een verhaal in de voorstelling, vandaar de titel Imágenes, beelden of verbeeldingen'', legt hij uit. ,,Het gaat over de emoties die Cuba oproept. Ik vind het schokkend om te horen dat de directeur evenveel verdient als een straatmuzikant die voor toeristen met de pet rondgaat. Het dollarvirus van het kapitalisme rukt op en net als ik maken Cubanen die geen toegang hebben tot het dollarcircuit, zich daar zorgen over. Cuba is een eiland en naar mijn gevoel drijft het op dit moment ook. Maar waarnaar toe? Ik weet het niet, maar het is wel de lijn die ik in de beelden voor de voorstelling gebruik. Het decor ziet er ook uit als een drijvend vlot. Omdat de voorstellingen in de open lucht plaats vinden moest ik ook wat groter uitpakken, nog visueler werken en wat meer groepswerk choreograferen.''

Tijdens De Geus' verblijf op Cuba werd op 26 juli een massademonstratie gehouden voor het jongetje Elian, wiens moeder bij een vluchtpoging naar de Verenigde Staten verdronk en dat na veel getouwtrek weer is teruggekeerd naar zijn Cubaanse vader. De Geus: ,,Ondanks mijn westerse scepsis vond ik het een indrukwekkend fenomeen. Het voelde niet als een door de partij georganiseerde massahysterie. Het was gemeend en spontaan. Iets daarvan zie je wel terug in de voorstelling. Wat dat betreft ontkwam ik toch niet aan het guerrillagevoel dat Cuba oproept, ondanks de ellende die er ook is. Ik had de dansers opdracht gegeven hun gevoel over Cuba op te schrijven en die teksten zijn uiteindelijk verweven in Imágenes. Die zijn heel poëtisch, met tussen de regels door een kritische ondertoon.''

Imágenes van Feri de Geus. Limburg Festival, 9/8, 22 uur aan de Maaspuntweg in Maastricht, 11/8 Geleen, 12/8 Roermond. Toegang gratis. Inf.(077) 4678001 of

http://www.limburgfestival.nl

    • Ingrid van Frankenhuyzen