Ajax heeft zijn oude gezicht weer terug

Twee weken voor de eerste competitiewedstrijd tegen Fortuna Sittard wekt het Ajax van Co Adriaanse de indruk dat het in elk geval zijn identiteit heeft hervonden. Na de 0-0 tegen de tweede keuze van Lazio Roma leverde het tweede optreden op het Amsterdam-toernooi tegen Arsenal zelfs een 2-0 zege op. Hoewel coach Adriaanse in die resultaten voldoende aanleiding zag om journalisten in de stijl van zijn grote voorbeeld Van Gaal te kapittelen, zal hij zich toch niet laten bedriegen door twee potjes zomeravondvoetbal.

Met een speelse glimlach suggereerde Arsenal-coach Wenger dat zijn ploeg na het vertrek van Emmanuel Petit en Overmars slechts naar de Arena was gekomen om twee openbare trainingen af te werken. Zo vormde de voor Arsenal-spits Bergkamp zo pikante confrontatie met zijn oude club geen betrouwbare graadmeter voor de huidige kracht van het gerenoveerde Ajax. Feit is wel dat Adriaanse Ajax zijn oude gezicht heeft teruggegeven. De 53-jarige Amsterdammer liet zaterdag niet na te benadrukken dat ,,geen enkele club ter wereld nog met drie verdedigers durft te spelen''.

Maar het gedurfde 3-4-3 concept van Ajax is nog niet serieus getoetst. Met gevoel voor humor somde Adriaanse droogjes op dat zijn elftal tegen Heracles, de amateurs van Green Stars en Meppel, Standard Luik, Lazio én Arsenal geen doelpunt had hoeven incasseren. Wie de chronische lekkage in de Ajax-defensie van vorig seizoen nog op het netvlies heeft staan, mag dat inderdaad opmerkelijk noemen. Maar het is de vraag of de trojka Ferdy Vierklau, Christian Chivu en de Noorse aanwinst André Bergd⊘lmo zich ook onder grote druk staande weet te houden.

Een scherpe Thierry Henry had zaterdagavond wel raad geweten met de twee opgelegde kansen, die Vierklau en rechterspits Andy van der Meyde na een mislukte combinatie hem in de eerste helft boden. De Franse spits van Arsenal stuitte beide keren op doelman Fred Grim, die door coach Adriaanse nog lang niet is afgeschreven. Hoewel de Roemeense keeper Bogdan Lobont beter meevoetbalt dan zijn 34-jarige concurrent heeft Adriaanse zijn keuze nog niet bepaald. ,,Daaruit mag je inderdaad afleiden dat beide keepers elkaar niet veel ontlopen'', zei Adriaanse.

Maar verder heeft hij in verdedigend opzicht niet veel te kiezen. Hoewel Ajax defensief aanzienlijk is opgefleurd, is Adriaanse naarstig op zoek naar versterking. ,,Ik heb al eerder verklaard dat Ajax over te weinig verdedigers beschikt'', stelde Adriaanse. ,,Wij geloven in het systeem met drie spelers, die op de middenlijn kunnen verdedigen. Maar als één van mijn drie verdedigers wegvalt, heb ik alleen nog Tim de Cler achter de hand.'' Pogingen om de Kroaat Bisan van Dynamo Zagreb aan te trekken, zijn echter vooralsnog gestrand, maar Ajax is ook nog met de Fin Paisanen in de slag. Het zijn geen namen, die het Amsterdamse publiek in verrukking brengt.

De roep om Litmanen en Finidi George - en zelfs de uit de dug-out verbannen materiaalman Sjakie Wolffs - illustreert bij de achterban van Ajax een hang naar nostalgie, waar Adriaanse al hardhandig mee heeft afgerekend. Amsterdam krijgt dit seizoen talenten uit de Ajax-school voorgeschoteld, een subtiele repliek van Adriaanse aan het adres van zijn voornaamste criticaster Johan Cruijff, die juist de voormalige directeur opleidingen bij Ajax verantwoordelijk stelde voor de stagnerende doorstroming van jonge spelers. Maar wat mag Ajax op korte termijn verwachten van de vleugelspelers Andy van der Meyde en Kevin Bobson, de tweede schaduwspits Cedric van der Gun en de weer aan de vergetelheid onttrokken centrumspits Brutil Hosé?

Wisselvalligheid zal dit seizoen begrijpelijk hun voornaamste handelsmerk zijn. Van der Meyde demonstreerde tegen Lazio bij vlagen het repertoire van de klassieke rechtsbuiten. Maar zaterdagavond had Ashley Cole, de onbekende linksback van Arsenal, geen kind aan de 21-jarige aanvaller, die door Ajax vorig seizoen nog bij FC Twente werd gestald. ,,Misschien was Van der Meyde wel even fris en scherp als tegen Lazio, maar had hij tegen Arsenal een betere tegenstander tegenover zich'', sprak Adriaanse, relativerend. Van der Gun zal in de rol achter de spitsen voorlopig nog in de schaduw blijven van Richard Knopper, die door Adriaanse in staat wordt geacht twintig doelpunten te maken.

Dat aantal heeft de nieuwe Ajax-trainer niet gereserveerd voor Shota Arveladze, hoewel de Georgische spits tegen Arsenal in de 38ste minuut optimaal profiteerde van een mislukte sliding van de Britse captain Tony Adams. Maar de meer solistisch ingestelde Arveladze past niet in de tactiek, die Adriaanse voor ogen heeft. Zolang de Griekse topschutter Nikos Machlas nog revalideert na een zware knieblessure - zijn rentree wordt over een maand verwacht - mag Arveladze nog even blijven staan. Maar het was geen toeval dat de rechtlijnige Adriaanse hem al eerder verweet dat hij na een vierjarig verblijf in Nederland slechts gebrekkig Engels spreekt.

Duidelijk is wel wie bij Ajax de voornaamste architect óp het veld wordt. Hoewel de met Adriaanse van Willem II naar Ajax verhuisde Tómas Galásek aanvankelijk het rugnummer 4 kreeg toebedeeld, zal de momenteel geblesseerde Tsjech op die positie moeten wijken voor Richard Witschge. Als hij de bal aan de voet heeft, is het spel van de 30-jarige Amsterdammer nog immer een lust voor het oog. Met kunstzinnige hakballetjes en een wonderschone steekpass op invaller Knopper, waarmee hij het tweede doelpunt van Hosé inleidde, wierp Witschge zich tegen Arsenal op als de man van de wedstrijd. Maar verdedigend blijft hij kwetsbaar en ook in dat opzicht is het systeem van Adriaanse even moedig als fragiel.

Sinds zijn terugkeer als hoofdtrainer bij Ajax heeft Adriaanse voortdurend gewezen op het verval van de club in de afgelopen jaren. Zo creëerde hij een gematigd verwachtingspatroon, waarin een sprankje optimisme al de allure van een zonnestraal krijgt. Na de slechts zelden vermakelijke reünie van oud-Ajacieden bij het Amsterdam-toernooi kan slechts worden vastgesteld dat dit Ajax naar meer smaakt. Maar of de kwaliteit van de selectie borg staat voor een hoofdrol in de eredivisie moet vooralsnog worden betwijfeld.