R 4

Eindelijk serieuze aandacht voor de opmars van de `Gooise R' (W&O, 15 juli). Hoe sympathiek het idee achter de actie van Kinderen voor Kinderen ook was, voor mij werden de liedjes bedorven door die R.

Dat de Gooise R aanvankelijk ook nog door anderen verguisd werd, heb ik niet beseft. Van horen zeggen ken ik twee gevallen waar de gek gestoken werd met die R. Martine Bijl moet een sketch gehad hebben waarin `mevrouw De BoeR' voorkwam. Verder is er ooit een liedje geweest over een kind dat niet mee mocht doen in een koortje omdat het die R niet kon zingen. Het klaagde: ``Ik heb die R niet, ik heb die R niet.''

Van radio- en televisiemedewerkers die met regelmaat te horen zijn, waardeer ik het als ze nog een rollende r uitspreken. Het is me opgevallen dat de mensen van de verkeerscentrale Driebergen die wél hadden en dat de ANWB'ers het vaker hebben over files van vieR kilometeR.

Met miljoenen deelnemers aan een spel dat `moedertaal' heet, is het heel begrijpelijk dat zo'n communicatiemiddel aan voortdurende verandering onderhevig is. En de liefhebbers schrijven en lezen de taalrubrieken. Maar over de uitspraak, die aan het veranderen is waar we bij staan, lees en hoor je weinig.

Eind jaren 40 op de Alkmaarse RHBS hoorden we de theorie over de verspreiding van de huig-r. Keizerin Josephine, opgegroeid op Martinique, had die huig-r. Aan het hof van Napoleon werd die toen mode en ten slotte gingen de meeste Fransen die gebruiken. Alleen in streken ver van Parijs, zoals in de Provence, had de rollende r stand gehouden. In Nederland volgde de elite het Franse voorbeeld. Een heel ander traject dan dat van de R in ons kinderkoor.

Prachtig dat er acht ton beschikbaar is om de uitspraak van de R in het Nederlands uitvoeriger te onderzoeken. Altijd al geweten dat wij een heel bijzonder volkje zijn, maar dat we op wel tien manieren de R uit kunnen spreken had ik toch nooit verwacht. Wel is me opgevallen dat eenzelfde spreker een aantal varianten van de r kan gebruiken.

    • T. Zwaanswijk Wieringerwerf