Meer doden Creutzfeldt-Jakob

Het aantal patiënten dat is overleden aan de nieuwe vorm van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob, die is veroorzaakt door het eten van gekke-koeienvlees, stijgt met 33 procent per jaar. Het aantal overledenen is nog laag, maar de stijging is zorgwekkend, schrijven Britse onderzoekers vandaag in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Tot nu toe zijn in Groot-Brittannië 76 mensen bekend die aan de nieuwe vorm van Creutzfeldt-Jakob (CJD) lijden of hebben geleden. Van hen zijn er inmiddels 69 overleden. In 1995 stierven er drie; in 1998 waren het er 18; vorig jaar daalde het dodental naar 14, maar dit jaar zijn er al weer 14 mensen aan de hersenziekte overleden. De onderzoekers van de Britse National CJD Surveillance Unit in het Western General Hospital in Edinburgh houden van alle patiënten bij in welk kwartaal de eerste ziekteverschijnselen optraden en wanneer ze overleden. Tot vorig jaar leverde statistische analyse van de kleine aantallen patiënten die in vijf jaar tijd waren gediagnosticeerd geen duidelijke trend op. Dat is nu veranderd, schrijven de onderzoekers. Gerekend vanaf 1994, toen de eerste patiënten ziek werden, steeg het aantal patiënten jaarlijks met 23 procent. Ze durven niet te voorspellen of en tot welke hoogte de stijging zal doorzetten.

De ziekte van Creutzfeldt-Jakob is een hersenziekte waarbij er gaten vallen in de hersenen. De patiënten dementeren, worden invalide en raken in coma voordat ze sterven. Het sponsachtige beeld dat de patholoog ziet als hij na de dood van de patiënt de hersenen onderzoekt zijn kenmerkend voor de ziekte.Creutzfeldt-Jakob kwam vroeger alleen sporadisch voor bij oude dementerende mensen. In de tweede helft van de twintigste eeuw zijn er jongere mensen het slachtoffer geworden doordat ze medicijnen kregen die waren bereid uit hersenweefsel van overleden mensen. Ook zijn er mensen aan de ziekte overleden die een hersenoperatie hadden ondergaan met instrumenten waarmee eerder Creutzfeldt-Jakob-patiënten waren geopereerd. Daardoor was al bekend, ook uit een epidemie in Nieuw Guinea waar papoea's de hersenen van overledenen aten, dat Creutzfeldt-Jakob van mens op mens kon worden overgebracht.

De gekke-koeienziekte waar vanaf 1981 in Groot-Brittannië, maar niet in de rest van de wereld, ongeveer 170.000 koeien het slachtoffer van werden is de rundervariant van de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. De epidemie ontstond in Groot-Brittannië door de afwijkende verwerking van kadavers van zieke dieren tot diervoeding. Besmet vlees en waarschijnlijk vooral het in vleeswaren verwerkte slachtafval bleek tien jaar later een nieuwe besmettingsbron bij de mens. De lange incubatietijd en de onbekendheid over de besmettelijkheid veroorzaakt nu grote onzekerheid over het uiteindelijke aantal slachtoffers onder de Britten.

De Britse veestapel is inmiddels vrijwel vrij van de gekke-koeienziekte. Maar de paar gevallen die zich ieder kwartaal nog voordoen was voor andere Europese landen reden om zich te verzetten tegen de import van Brits rundvlees. De steeds strengere maatregelen moesten ertoe leiden dat in dieren die na 1 augustus 1996 zijn geboren geen gekke-koeienziekte meer ontstond. Onderzoekers wezen er echter op dat besmetting van koe op kalf tijdens de geboorte kan plaatsvinden zodat er nog sporadisch dieren met de gekke-koeienziekte zouden worden gevonden. Zo is half juli de gekke-koeienziekte vastgesteld bij een dier dat op 26 augustus 1996 is geboren.