GEEN EXCUSES, MAAR PRESTATIES

Nederland speelt vanavond tegen Taiwan in de Haarlemse honkbal- week, de eerste wedstrijd onder leiding van de nieuwe Ameri- kaanse bondscoach Pat Murphy (41). Tot en met de Olympische Spelen in Sydney wordt honkbal in Nederland op zijn Amerikaans benaderd. ,,Ik wil geen excuses, maar prestaties.''

Great job, great job, schreeuwt Pat Murphy tientallen keren per dag na een goede actie tijdens de trainingen op het hoofdveld van de Rotterdamse honkbalclub Neptunus. Aan enthousiasme ontbreekt het de coach van het Nederlandse team in de aanloop naar de Haarlemse honkbalweek niet. De 41-jarige Amerikaan Murphy strooit met complimentjes, maar op spelers met een weerwoord zit hij niet te wachten. Murphy: ,,We hebben samen één doel voor ogen. Op weg daarnaar toe wil ik wil geen excuses en `gemaar' horen. Het maakt mij niet uit hoe de spelers zich voelen. Het gaat mij er alleen maar om hoe ze zich in het veld gedragen.''

Nederland speelt vanavond na een week van intensieve training zijn eerste wedstrijd onder leiding van Murphy tegen Taiwan. Overige tegenstanders de komende week in Haarlem zijn de teams van Japan, Cuba, de Verenigde Staten en Italië – een voor een landen die, net als Nederland en Murphy, volgende maand naar de Olympische Spelen zullen gaan.

Volgens Murphy is de twintigste editie van de honkbalweek ,,het honkbalevenement met het beste deelnemersveld ooit ter wereld gehouden''. Alleen in Sydney zal het niveau worden overtroffen, meent de Amerikaan. ,,Ik vind het een grote eer om daar bij te mogen zijn, maar ik ga niet als toerist.''

Murphy kwam in juli als opvolger van Jan-Dick Leurs naar Nederland om de honkbalploeg professioneel voor te bereiden op de Spelen van Sydney, waar het honkbaltoernooi voor Nederland op 16 september begint met een duel tegen gastland Australië. De Nederlandse honkbalbond (KNBSB) had na een maandenlange strijd afscheid genomen van Leurs, omdat die zich niet fulltime beschikbaar zou kunnen stellen voor zijn baan als bondscoach.

Door het gerommel en het geschipper van de KNBSB weigerde de nationale sportkoepel NOC*NSF de honkballers vorig jaar een bedrag van een half miljoen gulden uit te keren. De honkballers voldeden immers niet aan de gestelde eis: een staf en een selectie die fulltime beschikbaar zijn. Het kostte de spelers hun A-status. Een reden voor voormalig Major League speler Rikkert Faneyte om aanvankelijk helemaal af te zien van olympische deelname.

Eind april van dit jaar koos de bond, onder leiding van de teruggekeerde voorzitter Theo Reitsma, alsnog voor een professionele aanpak. In een periode van vier maanden tijd moet Murphy samen met Charles Urbanus, die in het verleden 131 interlands voor Nederland speelde, proberen alles opzij te zetten om een zo goed mogelijk resultaat in Sydney te bereiken. De aanstelling van het koppel Murphy/Urbanus bekoorde het NOC*NSF dusdanig dat de honkballers alsnog hun profstatus kregen. Faneyte heeft zich inmiddels ook weer aangesloten bij het team.

Over het gerommel bij de bond en de ophef die is ontstaan rondom het functioneren van zijn voorganger Leurs wil Murphy niet veel kwijt. ,,Ach, dat is allemaal verleden tijd. We moeten nu in de toekomst kijken.'' Op de vraag of hij begrijpt dat een land zich aanvankelijk zonder een fulltime coach en zonder de fulltime beschikbaarheid van de spelersgroep wilde voorbereiden op de Spelen, reageert Murphy laconiek. ,,Ach, misschien is het wel goed dat ik niet alles van jullie denkwijze begrijp. Maar ik ga jullie mentaliteit niet bekritiseren. Elk land heeft zijn eigen eigenaardigheden.''

Murphy was verbaasd en blij verrast toen de Nederlanders dit voorjaar een beroep op hem deden. De afgelopen zes jaar was hij als manager actief bij de ploeg van de universiteit van Arizona State. Toen de KNBSB kwam, kreeg hij de gelegenheid van zijn werkgever om vier maanden met verlof te gaan. Voor de man die in 1998 werd uitgeroepen tot de beste collegecoach van het jaar is Nederland niet onbekend. In 1987 was de Amerikaan al eens bondscoach van de Nederlandse honkbalploeg. Hij werd destijds als een van jongste coaches ooit kampioen van Europa, na winst in de finale in Spanje op aartsrivaal Italië. Als beloning voor die prestatie plaatste de ploeg zich voor de Zomerspelen van 1988 in Seoul.

Maar Nederland ging daarheen zonder Murphy. De coach, die als speler nooit het hoogste niveau haalde, koos toen voor een contract bij de Notre Dame universiteit. Hij zag daarmee zijn droom in vervulling gaan om als coach in zijn eigen land aan de slag te kunnen. De olympische droom van Murphy leek daarmee echter voor altijd vervlogen te zijn.

,,Ik ben er lang bedroefd over geweest dat de Spelen aan mij voorbij waren gegaan'', zegt Murphy in het restaurant van Hotel Haarlem-Zuid, waar hij dezer dagen met zijn ploeg verblijft. ,,Ik heb toen bewust gekozen voor Notre Dame. Maar dat ik nu alsnog naar de Spelen ga is fantastisch. Om daar deel vanuit te maken is voor een Amerikaan iets heel speciaals.''

Bijna had een andere speciale gebeurtenis in het leven van Murphy er dit keer opnieuw voor gezorgd dat hij de Spelen zou missen. Zijn Mexicaanse vrouw Argee verwacht op 29 augustus te bevallen van hun eerste kind, net twee weken voor het honkbaltoernooi in Sydney. Murphy heeft toestemming gekregen om in elk geval bij de bevalling aanwezig te zijn. Op 3 september staat het vertrek van het Nederlandse team naar Australië gepland. ,,Ja, natuurlijk ben ik bij de geboorte van mijn kind'', zegt hij met een trotse lach op zijn gezicht. ,,En nee, ik verwacht geen problemen met de voorbereiding te krijgen. De datum is volgens de doktoren vrij zeker en de spelers hebben rond die tijd toch al een week vrij.''

Murphy stelde de afgelopen maanden de spelersgroep samen, met zijn rechterhand Urbanus, met wie hij langs vrijwel alle velden trok waar in Nederland honkbal wordt gespeeld. ,,Het niveau is eigenlijk verbazingwekkend goed voor zo'n klein land'', zegt de breedgeschouderde Murphy. ,,Er honkballen hier maar zo'n veertigduizend mensen, maar Nederland is er toch maar in geslaagd om bij de besten van de wereld te horen. Dat is een knappe prestatie. Voor mij is het nu dan ook zaak dat we straks op de Spelen die status waarmaken.''

Volgens Murphy kan het niveau alleen nog maar verder toenemen als er op brede schaal programma's worden opgezet voor jeugdspelers. Murphy hoopt dat spelers als Robert Eenhoorn en Rikkert Faneyte een voorbeeld zullen zijn voor de Nederlandse jeugd. Beiden zijn oude bekenden van Murphy. Zowel de 32-jarige Eenhoorn als de 31-jarige Faneyte behoorde in 1987 ook al tot de groep die Murphy onder zijn hoede had. Beide spelers hebben vervolgens een aantal jaren in de Amerikaanse Major League gespeeld, het hoogste niveau ter wereld. Volgens Murphy ,,een ongekende prestatie''. Murphy: ,,Ik geloof niet dat de mensen in Nederland beseffen wat deze jongens hebben bereikt. Het is een beetje hetzelfde als een Amerikaan in Japan kampioen sumoworstelen wordt. Dat die jongens in Nederland op straat nauwelijks herkend worden is eigenlijk een schande.''

Maar Murphy, wiens oma van moeders kant uit Nederland afkomstig is, houdt zich dan ook het liefst een beetje afzijdig van de Hollandse cultuur en gewoonten. ,,Ik herinner me alleen nog dat mijn vader mijn moeder altijd plaagde, omdat ze Nederlandse was. Waarom weet ik niet meer. Het had geloof iets met geld te maken. Verder weet ik dat het familiegevoel hier belangrijk is en dat de mensen hier heel aardig zijn. Mijn 85-jarige moeder is er in elk geval wel trots op dat ik nu coach van haar land ben. Maar ik ken maar één manier van werken en dat is the American way.''

Murphy, die al op zijn 24ste als speler-coach in Australië actief was, is geen man van het overlegmodel. Het moet zo gaan zoals hij het in zijn hoofd heeft en niet anders. Tijdens de training roept hij zijn spelers voortdurend bij elkaar in een kringetje. ,,Het kan mij niets schelen hoe jullie je voelen'', schreeuwt hij na zes uur trainen. ,,Ik wil geen excuses, ik wil prestaties.''

Murphy moet er zelf even om lachen als hem wordt gevraagd hoe de Nederlanders reageren op zijn gedrevenheid. ,,Ik geloof wel dat er een paar geschokt zijn van mijn aanpak. Maar dat moet dan maar zo zijn. Het zou niet goed zijn als ze me allemaal aardig zouden vinden. Het gaat erom dat wij de best mogelijke prestatie leveren.''

Dat Nederland bij de Spelen in een deelnemersveld met landen als Cuba, de Verenigde Staten, Japan, Zuid-Korea, Australië, Zuid-Afrika en Italië geen reële medaillekansen heeft, wil Murphy niet weten. Alleen in de laatste twee landen wordt er net als in Nederland louter op amateurniveau honkbal gespeeld. ,,Dat zal wel, maar je moet altijd een droom voor ogen hebben'', zegt Murphy. ,,Wie zegt mij dat wij niet van een land kunnen winnen waar ze professioneel spelen? Ik zeg dat het kan. Waarom? Omdat ik zeg dat het kan. Snap je? Want alleen als je gelooft dat je het kan dan kan je het ook. Maar daarvoor moet je meedogenloos zijn. Dat is misschien niet gezond, maar het is wel nodig.''

Van de vaak gebezigde olympische slogan `meedoen is belangrijker dan winnen' gruwelt de Amerikaan dan ook. ,,Kijk als meedoen betekent dat je tot het uiterste van je krachten gaat. Dat je alles geeft wat je in je hebt. Dat je na afloop van een wedstrijd kapot op de grond ligt. Dan kan ik er ondanks een nederlaag vrede mee hebben. Dan mag je trots zijn dat je erbij bent. Maar denk in geen geval dat ik met mijn team naar Sydney ga voor de sightseeing. Daar ben ik toch echt te jong voor.''

Wie niet meewil in de denkwijze van Murphy kan wat hem betreft vertrekken. ,,Natuurlijk wil ik ook lachen en plezier maken, maar dat is toch het mooiste met een aantal overwinningen op zak. De spelers moeten daarvan doordrongen raken. Alles moet nu even wijken. Discipline is een cruciaal onderdeel in mijn werkwijze'', zegt Murphy. ,,Of ik een boete geef als er iemand te laat komt? Nee, natuurlijk niet. Wie nu nog te laat is, kan direct naar huis. Die heeft het niet begrepen.''

Na de Spelen van Sydney maakt het Nederlandse honkbal weer de stap terug naar het werken op amateurbasis. Murphy vertrekt dan weer richting vrouw en kind om zijn baan bij de universiteitsploeg van Arizona State op te pakken. ,,Daar heb ik mijn werk en mijn leven'', zegt Murphy. ,,Ik heb daar iets af te maken wat belangrijk is. Ik ben daar bezig met de hele ontwikkeling van spelers. Maar ik zal zeker contact blijven houden met Nederland.''

    • Koen Greven