A13 doorsnijdt Overschie meedogenloos

Stank en lawaai van honderdduizenden voertuigen teisteren Overschie. Een oplossing lijkt eindelijk in zicht.

Overschie ziet over enkele weken een prominent inwoner vertrekken. De VVD'er mr. J.H.A. van den Muijsenberg, Rotterdams wethouder voor verkeer en sinds 1977 inwoner van de deelgemeente, wordt op 1 september burgemeester van Wassenaar. Hij laat een bescheiden erfenis na voor zijn 1070 jaar oude `dorp' dat meedogenloos wordt doorsneden door de A13. In onderhandelingen met minister Netelenbos (Verkeer en Waterstaat) kreeg hij, met steun van minister Pronk (VROM), gedaan dat 600 miljoen gulden `opzij wordt gezet' voor een verbinding tussen de A13 en de A16 ten noorden van Rotterdam. Daarmee zou Overschie gedeeltelijk worden verlost van de stank en herrie van de 150.000 auto's en vrachtauto's die per etmaal over de A13 rijden.

Het is een begin, maar het zal nog lang duren voordat Overschie licht ziet aan het eind van de A13. Eindelijk lijkt in Den Haag door te dringen dat duizenden mensen aan weerszijden van de A13, de A20 door het noordelijk deel van Rotterdam en in de omgeving van de fly-overs van het Kleinpolderplein leven in de stank en walmen van tienduizenden voertuigen die hier op korte afstand passeren. De uitstoot van uitlaatgassen is het grootst tijdens het optrekken en stilstaan tijdens spitsuren op de A13 – 's avonds vaak urenlang. Op sommige plekken in Overschie, waar honderden huizen vlak naast de autoweg staan, is de leefbaarheid ,,onhoudbaar en ontoelaatbaar'', zei minister Pronk onlangs op een PvdA-bijeenkomst.

Wonen naast de A13 en sommige stukken van de A20 is vergelijkbaar met het ,,meeroken van 16 sigaretten per dag'', aldus Pronk. Hij ontleende die vergelijking aan een onderzoek van de Rotterdamse GGD, die in 1999 vaststelde dat mensen die vlak bij de A13 wonen een verhoogde kans op kanker hebben. Aandoeningen van de luchtwegen zullen tot 2010 met 21 procent toenemen bij mensen die dicht bij de autosnelwegen wonen.

Henk de Wilt (70) woont al vele jaren op twintig meter afstand van de A13, ten oosten van de weg, de slechte kant omdat de wind meestal uit het westen komt. Hij kent de `kale vlaktes' waar vele honderden woningen zijn gesloopt en de `rode zones' in Overschie waar niet meer mag worden gebouwd. En de laatste betonnen flatgebouwen, vlak langs de autoweg, waar de herrie en stank soms ondraaglijk zijn. En de christelijke basisischool De Regenboog, met 250 kinderen, daar vlakbij. De Wilt is sceptisch over ,,ministers die eens per jaar voorbijkomen en dan droevig en bedachtzaam kijken''. De Wilt: ,,De A4-Noord tussen Rijswijk en de Beneluxtunnel zou Overschie ontlasten van het intensieve vrachtverkeer dat naar Botlek/Europoort en het Westland moet. Over die weg wordt al dertig jaar gepraat. De `linkse' PvdA in Zuid-Holland en die in de Tweede Kamer hebben de aanleg van dit stuk A4 steeds tegengehouden. Kieviten en nijlganzen zijn belangrijker dan de mensen in Overschie.''

Overschie dat 18.000 inwoners telt (tegen 40.000 in 1967) heeft het altijd moeilijk gehad met het doorgaande verkeer tussen Rotterdam en Delft/Den Haag, vertelt Cor Eger, voorzitter van de deelgemeenteraad. De oude Rotterdamse Rijweg die zich door de dorpskern kronkelt, raakte in de jaren dertig al verstopt met voertuigen. Burgemeester Baumann (Overschie was toen nog een zelfstandige gemeente) verzette zich destijds tevergeefs tegen de aanleg van de Rijksweg 13. ,,Geen weg dwars door mijn dorp'' vond Baumann, die een tracé via de Doenkade (noordelijk van Rotterdam Airport) en vervolgens richting Maastunnel bepleitte. Bij de opening van de nieuwe rijksweg, in 1936, bleef Baumann uit protest weg. ,,Hij had gelijk, zegt Cor Eger, die zich sinds zijn verkiezing in 1994 sterk maakt voor aanleg van de A4-Noord en de verbinding A13-A16 van Doenkade naar Terbregse plein, de kruising tussen A16 en A20 nabij Ommoord, ten oosten van Rotterdam.

,,Vroeger was geluidsoverlast ons grootste probleem, nu gaat het om de emissies'', zegt Eger, die vervolgens uitweidt over plannen om op de weinige plekken waar dat mogelijk is nieuwe woningen te bouwen. ,,Maar dat zijn druppels op een gloeiende plaat'', erkent hij even later. ,,Toen Overschie werd geannexeerd door Rotterdam gold het, met Aerdenhout, als het rijkste dorp van het land. Door de problemen met de A13 en het Kleinpolderplein heeft Overschie zich niet kunnen vernieuwen. Overschie is een hechte gemeenschap. Er zijn hier honderd verenigingen. De meeste inwoners zijn erg aan het dorp gebonden. Zozeer dat ze, na al die jaren, eigenlijk liever niks meer over de problematiek van de A13 willen horen.''

Overschie is een van de 25 plaatsen in Nederland die betrokken zijn bij `Stad en Milieu', een project van het ministerie van VROM. Dat heeft onder andere als doel na te gaan of met inachtneming van milieunormen toch `compact' gebouwd kan worden naast bijvoorbeeld autosnelwegen. De stedenbouwkundige A. Bhalotra ontwierp een `duurzame' oplossing: overkapping van de A13, die onder het maaiveld moet verdwijnen, meervoudig ruimtegebruik en groene singels. Maar dat gaat ,,miljarden kosten en dertig jaar duren'', vermoedt Eger, en daarop kan Overschie niet wachten. Dat vindt ook staatssecretaris Remkes (Volkshuisvesting) die als laatste bewindsman enkele weken geleden in Overschie op bezoek was. Remkes: ,,Er moeten op zeer korte termijn maatregelen komen.'' Hij verwees naar minister Pronk die snelheidsbeperkingen en het weren van vrachtverkeer op de A13 als opties heeft genoemd in een brief aan minister Netelenbos.

Voor Rotterdam is aanleg van de verbinding A13-A16 de beste oplossing, niet alleen om Overschie van doorgaand (vracht)verkeer te ontlasten. Hetzelfde geldt voor het noordelijk deel van de stad die doorsneden wordt door de A20, een deel van de ruit rond Rotterdam. Files bij het Kleinpolderplein leiden tot allerlei sluipverkeer, onder andere via Hillegersberg.

Van den Muijsenberg: ,,De A13-A16 was verdwenen uit het meerjaren investeringsprogramma van Verkeer en Waterstaat. Bij de onderhandelingen met minister Netelenbos over het oprichten van tolpoorten in het kader van haar bereikbaarheidsoffensief hebben we ingezet op een totaalpakket, mét A4-Noord, de verbinding A13-A16 en verbreding van de A15 (de autoweg ten zuiden van het Rotterdamse havengebied). Voor de verbinding A13-A16 is 600 miljoen opzij gezet. Deze tolweg (met een tunnel onder het Bergse Bos) zal zeker 1,5 miljard kosten. Private partijen moeten meedoen. Het zal nog lang duren voordat deze weg er is. Het duurt altijd te lang, net als met de A4-Noord. Maar er is nu een begin.''

    • Jan Gerritsen