Mozart op z'n warmst

Een zwart-wit foto uit de jaren vijftig, sonates van Mozart op een licht krakerige langspeelplaat. Dat soort herinneringen wellen op bij de naam Ingrid Haebler, de Grand Old Lady van de Mozart-interpretaties, die al zólang niet meer in ons land had opgetreden, dat ze vanzelf tot de categorie legendarische vertolkers uit het verleden was gaan behoren. In 1978 was ze hier voor het laatst. Leefde ze eigenlijk nog wel, of leefde ze louter voort als jeugdsentiment in de hoofden van Mozart-liefhebbers?

En gisteravond was ze er ineens weer, net 72 jaar oud, een lieve oma op gouden schoentjes en een gezicht dat aan oude Mozart-afbeeldingen doet denken. In de New Grove muziekencyclopedie wordt haar spel een beetje seksistisch omschreven als `essentially feminine and unassertive'. Er zou net zo goed `poëtisch en verinnerlijkt' hebben kunnen staan, want de zangerige puurheid waarmee ze Mozart vertolkt komt in zijn magische eenvoud overeen met Richters interpretaties van de Haydn-sonates.

Liefdevolle toewijding lijkt het geheim van Haeblers fascinerende, ouderwets – want warm en uiterst humaan – aandoende Mozart-interpretaties. Spitsvondige articulaties en sterke contrasten in tempo en dynamiek zal men bij haar vergeefs zoeken. Harnoncourt en zijn volgelingen zijn lichtjaren van haar verwijderd. Maar toch wekt Haebler, die nog precies hetzelfde speelt als een halve eeuw geleden, af en toe de indruk dat ze dichter bij de ziel van Mozart in de buurt komt dan alle specialisten bij elkaar.

In alle rust volgt Haebler melodielijnen, tegenstemmen, harmonische wendingen en de kleinste nuances in tempo en dynamiek. Mozarts uitspraak dat de melodie het hart van de muziek is, maakt ze waar door alle noten te zingen. Hoewel ze ook razend snel kan spelen, klinkt de muziek bij Haebler nooit alsof de noten op een racebaan zijn verdwaald. Met haar fluwelen toucher spint Haebler een muzikaal-dramatisch weefsel van uitzonderlijke samenhang en schoonheid.

In Mozarts Twaalf variaties over `Ah, vous dirai-je, maman' KV 265 werd het naïeve kinderliedje getransformeerd tot een liefdesverklaring aan het leven. Het Adagio in b, KV 540 voltrok zich als een wonder van klassieke eenvoud, en de Sonate in C, KV 330 klonk hallucinerend door de elegantie waarmee Haebler spanningsbogen optrok.

Ook de Fantasie in c, KV 475 getuigde van het 'zalig zij de simpelen van geest' waarin Mozart en Haebler verwante zielen lijken te zijn. Haeblers vertolking van de Sonate in c, KV 457 riep een Mozart vol zoete verlangens en heftige emoties op, en ontlokte het publiek veel bravo's en een uitzonderlijk warm applaus. `Als ik ooit nog eens huisvrouw wordt, dan ga ik op pianoles' giechelt een jonge vrouw na afloop in de wandelgangen van het Concertgebouw. Zou de New Grove dan toch gelijk hebben?

Concert: Ingrid Haebler (piano). Programma: werken van Mozart. Gehoord: 2/8 Concertgebouw Amsterdam.