Mensen zeggen het minder met bloemen

Liefst 60 procent van de bloemenhandel in de wereld komt voor rekening van Nederland. Toch loopt de binnenlandse vraag onder particulieren al enige jaren terug. Kenners dringen aan op meer durf, kennis en creativiteit.

Toen Mathieu de Man dertig jaar geleden een bloemenwinkel in het Gelderse Bemmel opende had hij het rijk alleen. ,,Ik was de eerste'', zegt de bloemist. Wat is er sindsdien veranderd? Van een gehucht dijde Bemmel uit tot een plaats met 18.000 inwoners – en De Mans bloemisterij De Orchidee heeft er drie concurrenten bij. De beheerder: ,,Om maar niet te spreken van de vele benzinestations, supermarkten en tuincentra waar de bloemenliefhebber in Nijmegen en omstreken terecht kan. Wil je als bloemist overleven, dan móet je je profileren. Of beter: een niche vinden in de bloemenmarkt.''

En die niche vond hij vijf jaar geleden. De Man: ,,Ik realiseerde me dat ik het als bloemist moest hebben van het exclusieve werk; bloemen met een meerwaarde, zeg maar. En waar kom je dan automatisch terecht? Het bedrijfsleven.'' Voor elk boeket is volgens De Man wel een zakelijke aanleiding te vinden: de ondertekening van een koopakte, Secretaressedag, de terugkeer van een collega na zwangerschapsverlof. ,,Bedrijven tasten steeds vaker in de buidel om hun werknemers of klanten in het zonnetje te zetten.'' Dankzij zijn nieuwe doelgroep is de omzet van De Orchidee met een kwart gegroeid. Een tweede bloemenwinkel, in Nijmegen, werd onlangs feestelijk geopend.

De Man is niet de enige bloemist die de weg naar de bedrijvenmarkt heeft gevonden. Vele tientallen bloemisten sloten zich de afgelopen jaren aan bij de in 1990 in Den Haag opgerichte Bloemisten Business Club (BBC). De club stelt zich ten doel ,,de groei en rendabiliteit van bloemisten te verbeteren door het ontwikkelen van nieuwe mogelijkheden en managementtechnieken voor de afzet van bloemen en planten''. Dat is volgens de club hard nodig, want de particuliere bestedingen aan en vraag naar bloemen in Nederland nemen langzaam maar zeker af. ,,De toevoer blijft hoog, de prijzen dalen, de omzetten verminderen, de concurrentie neemt toe'', vat een woordvoerster van BBC samen. ,,Daarbij komt dat het koopgedrag van de particuliere consument steeds grilliger wordt.''

En inderdaad, de laatste cijfers van het Hoofdbedrijfschap Detailhandel (HBD) geven weinig reden tot vreugde. Uit de recent gepresenteerde `Brancheschets Bloemenwinkels' blijkt dat de huishoudelijke bestedingen aan snijbloemen, potplanten en eenjarige zomerbloeiers vorig jaar met twee procent daalde. Het jaar daarvoor ging het nog om een daling van een half procent. Daar staat tegenover dat de buitenhuishoudelijke markt – de bestedingen van bedrijven, instellingen en horecaondernemingen – ,,nog steeds groeit'' en een omvang heeft bereikt van ruim 300 miljoen gulden. Volgens het HBD kopen negen op de tien bedrijven en instellingen in Nederland regelmatig bloemen en planten – uit gezelligheidsoverwegingen of om het decoratieve aspect.

Hoe kan die teruglopende vraag naar bloemen onder particulieren worden verklaard? ,,Maatschappelijke veranderingen'' is een veel gehoord antwoord van bloemisten. Met name jongeren en werkende vrouwen zouden de bloemist steeds vaker de rug toekeren – uit tijdsgebrek (vrouwen) of uit desinteresse (jongeren). Zeker is, dat de positie van bloemen op de cadeaumarkt minder sterk is dan voorheen.

Togen kinderen tien jaar geleden massaal naar de bloemist op moederdag, tegenwoordig geeft het merendeel van hen (83 procent) de voorkeur aan een ander presentje. Alleen bij (zieken)bezoek kiest één op de twee Nederlanders nog voor het bosje of boeket. Aldus het Bloemenbureau Holland, dat het koopgedrag van Nederlanders bij `geefmomenten' analyseert.

,,Bloemen worden van oudsher als een cadeau met emotionele meerwaarde beschouwd'', legt Dorien de Jonge van Bloemenbureau Holland uit. ,,Maar ook boeken, cd's, ja zelfs geld, kun je tegenwoordig emotioneel opkloppen.'' Ter promotie van de bloem ontwikkelt het Bloemenbureau Holland sinds enige jaren voor elk seizoen een nieuw thema: afgelopen voorjaar was dat bijvoorbeeld `modern romance' (tere materialen en lichte pasteltinten). Het Bloemenbureau, staat, gesteund door trendwatcher Lidewij Edelkoort, bloemisten bij in hun keuze voor kleuren, vormen en materialen. Maar ook de inrichting van de winkel komt regelmatig ter sprake. De Jonge: ,,Veel bloemisten staan huiverig tegenover de vernieuwing van hun etalage. `We doen het al twintig jaar zo', zeggen ze dan. `Dat kan best', antwoord ik dan, `maar als u wilt overleven in deze branche, is het zaak dat u met uw tijd meegaat.'''

Vernieuwing begint bij de bloemenkweker, en juist dáár zit hem het probleem. Dat vindt althans Rabobank Nederland. De bank onderzocht de toekomst van Nederlandse bloemenkwekers en -handelaren en constateerde een gebrek aan kennis, durf en creativiteit bij met name die eerste groep. Alhoewel Nederlandse tuinders steeds meer soorten kweken en in grotere aantallen, en de handel bij bloemenveilingen nog altijd toeneemt, wordt er te weinig rekening gehouden met de wensen van de consument. Het belang van service en houdbaarheid wordt volgens de bank steeds groter. ,,Een lage prijs, hoge kwaliteit en milieuvriendelijke teelt garanderen niet langer succes'', aldus de samenstellers van Perspectief op de glasbloementeelt.

Waar gaat het heen met de Nederlandse bloemenmarkt, dat is de grote vraag. Eén ding valt op: de bloemenmarkt internationaliseert. Wie vandaag de dag een willekeurige veiling bezoekt, zal zich verbazen over het enorme aanbod buitenlandse bloemen: trosanjers uit Kenia en Spanje, gerbera's uit Israel, rozen uit Equador en zonnebloemen uit Portugal en Frankrijk. ,,Zo'n twintig procent van het veilingaanbod wordt uit het buitenland betrokken'', schat bloemensectorwatcher Hermen de Graaf. ,,Was het aanbod van bloemen voorheen seizoensgebonden, tegenwoordig gaat de verkoop het hele jaar door.'' Steeds meer bloemisten mijden de veiling, en kopen in via het digitale netwerk van Bloemenveiling Aalsmeer, het Flower Access-systeem. Het netwerk staat in direct contact met een vijftal groothandels. Niet alleen bespaart het de bloemist veel tijd en geld, maar ook kan hij kiezen uit een breed assortiment dat nog bij de kweker `op tuin' staat.

En wat nu als uw favoriete bloem uit de mode dreigt te raken? Ook daar is een oplossing voor gevonden: veredeling. Dankzij geavanceerde technieken worden `verouderde' bloemen steeds vaker in een nieuw, groter, mooier, beter geurend jasje gestoken. De enkele kopanjer leek enige tijd uit de gratie, maar keerde tot opluchting van velen in volle glorie terug. Hij bleek niet rood of wit, maar groenwit en oranjeterra. Volgens de laatste interieurmode.

    • Danielle Pinedo