`Herkolonisering' moet corruptie in Kenia keren

Voor Keniase ambtenaren wordt het moeilijker om overheidsgeld te stelen: Kenia komt onder curatele van het IMF. ,,Herkolonisering'' zeggen waarnemers.

Corrupte Afrikaanse regimes kunnen niet langer straffeloos doorgaan met zelfverrijking. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) gaat hun de duimschroeven aandraaien. Het IMF heeft Kenia het zwaarste economische hervormingsprogramma opgelegd dat het Fonds ooit van een Afrikaans land heeft geëist.

Dat wordt bevestigd door een medewerker van het IMF. ,,Het signaal dat we hiermee geven'', zegt de medewerker, ,,is niet alleen bestemd voor Kenia maar voor heel Afrika.'' Kenia heeft het hervormingsprogramma geaccepteerd in ruil voor leningen ter waarde van 200 miljoen dollar. Dat geld wordt verstrekt in zorgvuldig afgemeten porties. Als Kenia zich niet aan de afspraken houdt, zoals in het verleden vaak gebeurde, worden de betalingen onmiddellijk stopgezet.

Na een breuk van drie jaar besloot het IMF vorige week zijn leningen aan Kenia te hervatten. Die leningen waren opgeschort wegens economisch wanbeleid en chronische corruptie onder het bestuur van president Daniel arap Moi. Naar nu pas blijkt heeft de Keniase regering een aantal zware voorwaarden moeten accepteren. Waarnemers spreken in dit verband van ,,een ongekende buitenlandse supervisie''. Ze hebben het zelfs over ,,de herkolonisering van Kenia''.

Volgens de overeenkomst gaan IMF-functionarissen iedere week de boeken van de Keniase Centrale Bank controleren. Het parlement moet een wet aannemen die iedere Keniaan in overheidsdienst verplicht zijn rijkdom openbaar te maken. Dit geldt voor alle ministers, maar niet voor de president. In het verleden stuitte zo'n voorstel om de rijkdommen van ambtenaren te openbaren op onoverkomelijk verzet van de Keniase politieke elite. De volksvertegenwoordigers moeten verder een strenge anticorruptiewet aannemen. Vorige maand nog heeft het parlement een dergelijk stringent wetsvoorstel verworpen. Op bevel van het IMF zullen de parlementsleden daar nu op moeten terugkomen.

De regering mag dit jaar geen nieuwe ontwikkelingsprojecten beginnen zonder toestemming van het IMF. Het speciale en machtige ministerie van de president mag niet meer op districtniveau uitgaven doen. Die bevoegdheid komt nu te liggen bij het door het IMF gecontroleerde ministerie van Financiën. Op deze wijze dwingt het IMF de Keniase overheid een nieuw financieel systeem te introduceren waarbij steeds minder bestuurders de bevoegdheid hebben om met regeringsgeld om te gaan. Harold Wackman, hoofd van de delegatie van de Wereldbank in de hoofdstad Nairobi, zei gisteren tevreden: ,,Het is een heel stuk moeilijker geworden voor Keniase ambtenaren om geld te stelen.''

Een prominent lid van de Keniase delegatie die de onderhandelingen voerde met het IMF is Richard Leaky, hoofd van het ambtenarenapparaat. Hij ontkent dat Kenia zich het IMF-eisenpakket door de strot heeft laten drukken. ,,Er bestond geen druk van het IMF. Wij hebben dit programma zelf bedacht. Het programma is een combinatie van wat wij willen en wat het IMF eist.''

Leaky was tot één jaar geleden lid van een oppositiepartij. Tot ieders verrassing benoemde president Moi de wereldberoemde natuurbeschermer en paleoantropoloog tot hoofd van een team technocraten om de economie te hervormen en de relaties met de internationale financiële instellingen te verbeteren. Sinds Leaky's benoeming is de bezem gehaald door enkele overheidsbedrijven en werden enkele corrupte hoge ambtenaren ontslagen. Leaky en zijn groep corruptiebestrijders hebben hun campagne echter niet kunnen uitbreiden tot de regering en de groep getrouwen rond de president. Vooraanstaande ministers blijven onaantastbaar.

Kenia kent een van de meest corruptie regimes van Afrika. Het land had tot tien jaar geleden een van de best draaiende economieën van het continent. Maar door wanbeleid verkeert het nu in de zwaarste economische crisis sinds de onafhankelijkheid. Westerse donoren hebben altijd extra aandacht gehad voor dit strategisch belangrijke Oost-Afrikaanse land. Kennelijk hopen ze nu door het onder curatele te stellen een heropstanding van de Keniase economie te bewerkstelligen.