Diamanten met korting

Kom bij André Kahn niet aan met een praatje dat de euro een goed idee is. De directeur van Amstel Diamonds, diamantslijperij en -handel sinds 1876 in Amsterdam, vertrouwt het Europese geld voor geen cent. Kahn wil er niets van weten. Bij hem mogen klanten met guldens of dollars betalen, maar niet met euro`s. Guldens blijven bij hem zelfs welkom na 2002, als de eurobankbiljetten en -munten in omloop komen en de guldens verdwijnen.

Amstel Diamonds plaatste onlangs een advertentie op de voorpagina van De Telegraaf: `Bij ons kunt u onbeperkt tot 31 maart 2010 betalen met Nederlandse guldens. (Euro's niet welkom!)'. Dat was opmerkelijk, want vanaf 28 januari 2002 is de gulden in Nederland geen wettig betaalmiddel meer. De advertentie wekte dan ook de nodige argwaan. ,,Het lijkt sterk op een oproep tot het witwassen van geld'', reageerde het ministerie van Financiën geërgerd.

Belachelijk noemt Kahn de insinuatie dat het hem om uitlokking van witwassen zou gaan. ,,Wij zijn geen witwassers en we nodigen niet uit tot witwassen van zwart geld. Wij zijn een normaal bedrijf. Iemand die zwart geld heeft, gaat heus niet wachten tot 2010 om diamanten te kopen'', zegt hij. Hij ontkent niet dat diamanten met zwart geld gekocht kunnen worden, maar dat gebeurt nu ook al. Welke valuta's ook worden gebruikt, zegt Kahn, van buiten valt aan het geld nooit te zien of het `zwart' is.

Het staat hem vrij om ieder betaalmiddel te accepteren. Bij wijze van spreken kunnen diamanten `voor een appel en een ei' worden verkocht. Dus ook voor guldens, al zijn die in het dagelijkse betalingsverkeer na 2002 waardeloos geworden. Kan dat werkelijk, guldens blijven gebruiken? Ja, bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Financiën. Formeel is er niets aan de hand. Ondernemers kunnen na 2002 hun producten voor guldens blijven verkopen.

Maar wat heeft Amstel Diamonds aan die waardeloze guldens? Heel eenvoudig. De centrale banken van de eurolanden zijn verplicht om tot dertig jaar na de invoering van de chartale euro, dat wil zeggen tot 2032, de oude bankbiljetten te accepteren. De diamantair hoeft met zijn ontvangen guldens slechts naar De Nederlandsche Bank te gaan om ze in te wisselen in euro's.

Het is niet louter nostalgie om vast te houden aan guldens, maar een manier om de omzet te vergroten, hoopt Kahn. Hij verwacht dat er na 2002 heel wat mensen zullen zijn die vergeten hun contanten tijdig te ruilen voor euro's, die om wat voor reden ook hun guldens niet willen inwisselen bij de bank of die de euro domweg niet vertrouwen. Kahn is van plan korting te geven aan klanten die met guldens betalen door niet de officiële eurokoers van 2 gulden 20371 te hanteren, maar bijvoorbeeld 1 gulden 90. Met die korting van vijftien procent hoopt hij klanten te trekken en daar is niets mis mee.

Volgens Kahn is alles mis met de euro. ,,Het papiergeld valt niet te controleren op echtheid'', zegt hij. Die stelligheid ontleent hij aan de Europese Centrale Bank. De ECB heeft volgens Kahn vastgesteld dat er minimale verschillen bestaan tussen de bankbiljetten per land, aangezien de lidstaten allemaal hun eigen euro's drukken. De gebruikers moeten daarom extra letten op de veiligheidskenmerken, maar die zijn volgens hem `net zo goed' als die van het Nederlandse paspoort. Kahn voorspelt daarom dat de euro op grote schaal zal worden vervalst en hij wil niet met vervalsingen worden opgescheept.

Hij heeft nóg een argument om de euro te boycotten: de wisselkoers. Sinds de introductie van de euro op 1 januari 1999 is de koers ten opzichte van de dollar gezakt. En het zal alleen maar minder worden: de nieuwe landen die staan te popelen om lid te worden van de EU en hun munt onder te brengen in de euro, hebben zwakke economieën. Die landen gaan straks ook euro's drukken! Dus zal de Europese munt ten opzichte van de dollar verder verzwakken, voorziet hij. Hij begrijpt ook niet waarom Nederland vrijwillig zijn gulden heeft opgegeven. `Waanzinnig', noemt hij dat besluit.

Maar nu de komst van de euro onomkeerbaar is, wil hij er wél zijn zakelijke voordeel mee doen. En zo kwam hij op zijn niche-markt om harde diamanten voor harde guldens aan te bieden. Een deel van het niet-gewisselde geld dat na 2002 op zoek is naar een bestemming, probeert hij naar zich toe te trekken. Misschien heeft hij met zijn guldensactie andere ondernemers wel op een idee gebracht en krijgt hij navolging.

De autoriteiten zijn niet gelukkig met de actie van Amstel Diamonds. ,,Het heeft onze aandacht en we bestuderen wat voor consequenties het kan hebben'', zegt de woordvoerder van De Nederlandsche Bank desgevraagd. De diamanthandel valt niet onder de werking van de wet Melding Ongebruikelijke Transacties (MOT), de wet die financiële instellingen voorschrijft om contante geldtransacties vanaf 25.000 gulden door te geven aan een meldpunt van Justitie in Zoetermeer. In Brussel wordt gewerkt aan uitbreiding van de Witwasrichtlijn uit 1993 zodat ook edelmetalen en edelstenen hieronder zullen vallen, maar Europese aanvaarding laat op zich wachten. Met een meldingsplicht wordt de diamantenroute voor het witwassen van grote bedragen minder interessant.

Koesteren de autoriteiten misplaatste argwaan jegens de zakelijke vindingrijkheid van Kahn? Toch even kijken op de website van Amstel Diamonds. Daar is een plaatje te vinden van een versleten sok waaruit de briefjes van duizend, tweehonderdvijftig en honderd gulden puilen. `Heeft u nog een oude sok met geld? Ruilen? Voordat de euro komt!' Dat laat niets aan duidelijkheid te wensen over.

rjanssen@nrc.nl