Onder buitenlandse moguls

De CSA, het Franse equivalent van ons Commissariaat voor de Media, heeft niet over zich laten lopen. De succesvolle abonneezender Canal+, waarvan de hoofdeigenaar Vivendi verwikkeld is in een megafusie met het Amerikaanse Universal-concern, blijft een zelfstandige rechtspersoon. Zo kan zijn optreden door de CSA getoetst worden op naleving van de mediawetgeving, zoals de verplichting om een zeker deel van de omzet te investeren in Franse films en per dag een aantal uren ongecodeerd voor niet-abonnees uit te zenden.

Op die manier is op televisiegebied toch weer een stukje spécificité française gered. Want in Nederland, waar ook een filiaal van Canal+ werkzaam is, is bijvoorbeeld beduidend minder traditie ten aanzien van het opleggen van verplichtingen aan tv-zenders die (zoals Canal+-NL) met een Nederlandse licentie werken. De Nederlandse overheden hebben wat dat betreft duidelijk de boot gemist door in de jaren tachtig alles op alles te zetten bij het weren van commerciële televisie, zo mogelijk per kabel en in ieder geval via de ether. Als gevolg daarvan, en onder gebruikmaking van de dichte bekabeling van Nederland, is – met uitzondering van de muziekzender TMF en nog wat kleine programma-aanbieders – commerciële tv in Nederland in essentie een buitenlandse aangelegenheid geworden.

Canal+ is Frans, de zenders RTL4, RTL5 en Veronica zijn in handen van CLT-UFA-Seagram-Audiofina, SBS6 en Net5 in handen van het Amerikaanse SBS-concern. Sky-radio en Fox maken deel uit van het rijk van de Australische mogul Rupert Murdoch. Sommige van die zenders, die per kabel en satelliet worden doorgegeven, vragen voor de aardigheid nog wel een Nederlandse licentie aan, en zijn dan onderworpen aan criteria als aandeel van Nederlandse producties en regels voor reclame.

Maar echt nodig is dit eigenlijk niet, want RTL4 en RTL5 functioneren ook uitstekend met een Luxemburgse licentie die nauwelijks beperkingen oplegt – zo uitstekend dat hun eigenaar naar verluidt overweegt om ook ex-Veronica, nu nog een formeel Nederlands station, onder de Luxemburgse wetgeving te brengen.

Het probleem voor het Commissariaat is vooral dat het voornaamste pressiemiddel dat de CSA in Frankrijk ter beschikking staat, in Nederland ontbreekt: de toewijzing van etherfrequenties. Canal+ is in Frankrijk in eerste instantie aan zijn meer dan 4,3 miljoen abonnees gekomen doordat de zender al meer dan tien jaar met een gewone antenne uit de lucht kan worden geplukt – pas de laatste jaren wint satellietontvangst aan betekenis. In de jongste krachtmeting heeft de CSA dan ook meteen gedreigd die etherfrequentie af te pakken.

In Nederland, waar kabel overheerst, zou dat natuurlijk niet kunnen. Je vraagt je soms af waar dat enorm dure zenderpark van de Nozema met zijn landelijke dekking eigenlijk nog voor dient op televisiegebied. Geen wonder dus dat de Nederlandse overheid, afgaande op de jongste kabelnota, zich zo veel voorstelt van digitale etherverspreiding: dan wordt het weer mogelijk frequenties toe te wijzen en eisen te stellen aan tv-stations. Maar helaas: digitale etherverspreiding zal het vermoedelijk afleggen tegen digitale verspreiding per satelliet – zoals de huidige Britse ervaring aantoont. En de relevante satellieten in Europa zijn veilig in Luxemburgse handen.

Reacties via tvplus@nrc.nl

Eenvoudige antwoorden op vragen over satellietontvangst op www.nrc.nl/W2Lab/

Mediarubrieken/tvplus.html

    • Raymond van den Boogaard