Oeverloos gekeuvel

De hele avond naar Nederland 1 gekeken, en dat is geen pretje. Ook als er geen zomerslapte heerst, valt me wel eens op hoe onbedaarlijk veel er op die zender wordt gepraat. Op sommige dagen is het daar één grote opeenhoping van praatprogramma's, alsof men zich – in navolging van de talk radio – het liefst zou profileren als talk television.

Het zal wel komen omdat er op Nederland 1 allerlei omroepen zijn samengebracht die het getuigen in het bloed zit: niet alleen KRO, NCRV, IKON en Humanistische Omroep wensen zich te doen gelden, maar ook de ooit zo onbekommerd amuserende AVRO blaast tegenwoordig een partijtje mee. Allemaal hebben ze hun thema's en hang naar mens- en maatschappijbeschouwing. En volgende maand wordt dat alleen nog maar erger, want dan verhuist Andries Knevel, het boegbeeld van de EO, naar Nederland 1 met een wekelijkse uitzending op de dinsdagavond na Netwerk. Van enige dosering is dan helemáál geen sprake meer. Het praat en het praat en het praat.

Terwijl enerzijds de stroomlijning van het omroepbestel onvermijdelijk oprukt, worden de achterhoedegevechten alleen maar feller. Iedereen moet zijn zegje doen en zijn logootje vertonen. Samengewerkt wordt er hooguit als het echt niet anders kan, zoals in ,,de actualiteitenrubriek van AVRO, KRO en NCRV, vanavond verzorgd door de ...'' En als het maar enigszins mogelijk is, moet er ook nog zo'n omroep-promootje aan elk programma worden vastgeplakt. Zo liet de NCRV de serieus bedoelde rubriek Heilig vuur gisteravond volgen door een spotje waarin Aart Zeeman een rood balletje trapte tussen de letters van het NCRV-logo door. Daar is maandenlang over vergaderd en daar is ongetwijfeld een duur ontwerpbureau bij betrokken geweest.

Maar ook de AVRO blijft niet achter, onder het motto ,,Je komt elkaar tegen bij de AVRO''. Een nogal cryptische mededeling, die kennelijk is bedoeld om de omroep te presenteren als podium waarop meningen worden uitgewisseld. In een flits zijn dan, in twee venstertjes naast het uit feestslingers samengestelde logo, twee contrasterende beelden uit het voorafgaande programma te zien. Gisteravond bijvoorbeeld, meteen na Opsporing verzocht, een mevrouw die naar de televisie keek en daarnaast een man in een cel. Voor hem geldt dus: ,,Je komt jezelf tegen bij de AVRO''. En na Netwerk, dat een reportage uitzond over de voortgaande Mussolini-verering in Italië, waren het feestende Mussolini-bewonderaars – ook AVRO-leden?

Ongetwijfeld heeft het allemaal een diepe lading, voor wie met hart en ziel met deze omroepen meeleeft. Voor ieder ander is het op Nederland 1 vaak een wirwar van slagzinnen en embleempjes, afgewisseld door een oeverloze stroom problematische praatprogramma's en somber stemmende reportages. Neem de IKON, die gisteravond een klein half uur vulde over een islamitische genezer. Een psychiater, eveneens van allochtone afkomst, verschafte nog enig inzicht in de aard van 's mans patiënten, maar verder bleven de meeste vragen onbeantwoord. Wat is het resultaat van deze rituele behandelingssessies? Hoe veel van zulke genezers werken er intussen in Nederland? En als het klopt dat deze man geen geld vraagt voor zijn werkzaamheden – waar lééft hij dan van?

Van de IKON is eveneens het serietje waarin Peter Klashorst met gasten keuvelt terwijl hij hun schildert . Denk dus niet dat hier slechts wordt gestreefd naar een onderhoudend halfuurtje . Nee, er zit veel meer achter. ,,Terwijl het portret uit de verf komt, ontstaat voor de kijker gaandeweg een beeld van de innerlijke drijfveren van de gast,'' lees ik in een IKON-krantje. ,,Wat zijn hun drijfveren in hun werk en op het gebied van geloof, hoop en liefde?''

Dat bedoel ik. Terwijl zo'n omroepje blijkbaar druk doende is zijn Identiteit uit te dragen, blijkt dat Klashorst niet veel te vragen heeft, waarna Henk Hofland toeschietelijk zegt: ,,Zal ik maar een beetje vertellen?'' Zo gezegd, zo gedaan. Maar geen reden om er tegenover de achterban zo gewichtig over te doen. Laat staan om er zo nadrukkelijk het zoveelste logootje op te plakken.

    • Henk van Gelder