`Het huidige Ajax is geen voetbalbolwerk meer'

Er was een tijd dat de internationale topclubs blij mochten zijn als ze in Amsterdam werden uitgenodigd, tegenwoordig moet Ajax in zijn handen wrijven als ze komen. Het kostte Co Adriaanse gisteren geen moeite om deze wrange constatering over zijn lippen te krijgen.

De nieuwe trainer van Ajax toonde zich vorige maand bij zijn aantreden al een realist. ,,Ajax moet zich in de competitie richten op een plaats bij de eerste vijf'', zei hij in zijn maidenspeech. Daarmee stemde hij de ambities kennelijk af op de aanwezige kwaliteit. Maar dat mocht niet worden gezien als een streven om vijfde te eindigen, corrigeerde Adriaanse gisteren.

Met de Europese toppers Barcelona, Lazio Roma en Arsenal op het affiche heeft Ajax deze week (donderdag en zaterdag) in het Amsterdam Tournament een deelnemersveld dat gezien mag worden. Maar Adriaanse bekende niet blij te zijn met deze respectabele tegenstanders. Na een forse nederlaag tegen Saint-Etienne, een gelijkspel tegen Heracles en een zege op het tweede van Standard zit hij niet te wachten op een krachtmeting met de Europese top.

,,Het huidige Ajax is geen voetbalbolwerk meer'', constateerde de man uit Amsterdam-Noord gisteren. ,,Dit toernooi is leuk voor het publiek dat afkomt op de magische aantrekkingskracht van de grote namen. Maar tegen dit soort teams kunnen wij niet meer de resultaten behalen zoals vroeger. Het is als trainer ook mijn taak om de krachten van mijn elftal eerlijk in te schatten en het publiek geen gouden bergen te beloven.''

Het waren woorden die voorzitter Michael van Praag waarschijnlijk niet in gedachten had als opwarmertje voor het prestigieuze evenement. Hij sprak later enthousiast over een ,,reünie van oud-Ajacieden'', waarmee hij doelde op een aantal spelers van Barcelona (debutant Overmars, de gebroeders De Boer, Reiziger, Kluivert) en Bergkamp van Arsenal. De organisatie had ook Manchester United uitgenodigd, maar het toernooi paste niet in de planning van de Engelse kampioen.

De toon, waaruit veel somberheid sprak, was toen al gezet door Adriaanse. De afgelopen weken heeft de oefenmeester een goed beeld gekregen van het elftal dat hij van nieuwe impulsen moet voorzien. Hij ontdekte dat de achilleshiel nog steeds de defensie is. In de achterste linie moet de Noorse aanwinst Bergdølmo sterk wennen aan het verdedigen vanaf de middenlijn. Chivu dreigt na een goed EK naast zijn schoenen te gaan lopen en Vierklau heeft door blessures nog steeds niet het niveau van drie jaar geleden gehaald. Adriaanse wil Ajax met drie verdedigers laten opereren, met die andere versterking Galasek ervoor, maar daar zijn de spelers nog lang niet aan toe.

De aanval is de best bezette linie. Toch mist hij een spits die kan kaatsten en de combinatie zoekt. Arveladze is vooral een individualist en Machlas werkt nog aan zijn herstel na een knieoperatie. In tegenstelling tot Feyenoord en PSV slaagde Ajax er deze zomer ondanks vele zoektochten niet in om een spits te vinden. Ajax heeft wel twee geschikte verdedigers gevonden, de Fin Paasanen en de Kroaat Biscan, maar talrijke complicaties staan transfers in de weg.

Adriaanse probeerde gisteren af te rekenen met smeekbeden van supporters. De roep om de terugkeer van Finidi George en Jari Litmanen werd de afgelopen weken steeds luider. ,,Finidi was een grote voetballer in het team van vijf jaar geleden. Nu heb ik voor zijn positie drie andere spelers (Van der Meyde, Ikedia en Wamberto, red.). Op zijn terugkeer zit ik dus niet te wachten. Litmanen was een ster in de periode dat hij zelden geblesseerd raakte. Dat is nu ook anders. Bovendien beschik ik over Knopper en Van der Gun op het middenveld. Kopen is niet altijd een garantie voor succes. Vorig seizoen investeerde Ajax voor zeventig miljoen gulden en eindigde het als vijfde. We zullen onze centjes zorgvuldig uitgeven. Als je maar raak gaat kopen is het einde zoek. Je kunt ook een team proberen te maken van het beschikbare materiaal.''

In de erfenis van zijn voorgangers Olsen en Wouters ontdekte Adriaanse veel scheve verhoudingen. Hij stoorde zich aan de misplaatste vedetteneigingen van sommige spelers en het grote aantal buitenlanders, waarvan een deel (Arveladze bijvoorbeeld) nog steeds nauwelijks iets begrijpt van de Nederlandse taal. ,,Het evenwicht is weg. We gingen naar Saint-Etienne met zestien spelers van wie er twaalf uit verschillende landen kwamen. Met een van de beste jeugdopleidingen ter wereld moet Ajax meer eigen talent produceren. En dan doel ik op jongens uit de regio. Ook trainer Jan Olde Riekerink werkt momenteel met het tweede team voornamelijk met buitenlandse spelers. Als het nieuwe transfersysteem doorgaat zal Ajax net als alle andere clubs te maken krijgen met nog meer spelerswisselingen. Profvoetballers kunnen dan immers weg na een opzegtermijn van drie maanden. Topvoetbal wordt zo Holiday on Ice. Elk jaar dezelfde show met andere artiesten.''

Ondanks deze bijna defaitistische geluiden was er ook nog ruimte voor de vrolijke, zij het sarcastische noot. ,,Vroeger stonden op deze video de hoogtepunten van het vorige seizoen'', zei cabaretier Freek de Jonge bij de uitreiking van de Musivue-video. ,,Daar werden dan tienduizend exemplaren van verkocht. Nu hebben ze deze theatershow er maar opgezet, met op het einde nog vijf minuten wedstrijdbeelden.''

    • Erik Oudshoorn