Vredesmissie van VN in Congo mislukt

De vredesmissie van de Verenigde Naties in de Democratische Republiek Congo is mislukt. Redding kan alleen nog komen van Afrikaanse leiders, als zij althans meer druk uitoefenen op president Laurent-Désiré Kabila. Kabila is schuldig aan de blokkering van de uitvoering van de vredesakkoorden van Lusaka, die nu een jaar oud zijn.

Dat zegt de speciale gezant van de VN-Veiligheidsraad in Congo, Kamel Morjane. Volgens Morjane weigert Kabila te voldoen aan de voorwaarden voor de komst van VN-vredestroepen, die in Lusaka zijn afgesproken. ,,Sinds februari proberen we hier troepen te krijgen. We hebben de regering [van Kabila] gevraagd te voldoen aan de voorwaarden daarvoor: respect van de wapenstilstand, veiligheidsgaranties voor de VN-troepen en bewegingsvrijheid voor VN-personeel. Aan die voorwaarden is nooit voldaan.'

Morjane deed zijn uitspraken na een onmoeting met de Zambiaanse president Frederick Chiluba, die een ontmoeting voorbereidt tussen de leiders van alle strijdende partijen in Congo. Bij de oorlog in Congo zijn vijf buurlanden betrokken. Legers uit Zimbabwe, Namibië en Angola steunen Kabila en de versplinterde rebellen krijgen bijstand van Rwanda en Oeganda, die ook onderling strijden. Vorig jaar sloten alle partijen een vredesakkoord in de Zambiaanse hoofdstad Lusaka, maar van de uitvoering daarvan kwam weinig terecht. In de Oost-Congolese stad Kisangani braken in mei en juni gevechten uit tussen Oegandese en Rwandese troepen, waarbij meer dan 600 doden vielen. De legers van Oeganda en Rwanda hebben zich sindsdien uit de stad teruggetrokken. Sinds een week wordt in het noorden van Congo opnieuw gevochten, nu tussen de regeringstroepen van Kabila en de door Oeganda gesteunde rebellengroep MLC. Volgens Morjane zijn de regeringstroepen van Kabila in het offensief.

Alle partijen voeren nog wel overleg in een sinds Lusaka ingesteld Politiek Comité. Zaterdag kwam dit Comité tot de conclusie dat het vredesakkoord op springen staat. De ex-president van Botswana, Ketumile Masire, die als bemiddelaar in Congo optreedt, bschuldigde Kabila ervan niet open te staan voor dialoog. Masire werd vorige maand in zijn kantoor in Kinshasa ingesloten door regeringslegers. Kabila's minister van Buitenlandse Zaken Yerodia Ndombasi verklaarde vorige week dat `Lusaka' geen waarde meer heeft omdat ,,er geen partijen meer zijn om mee te praten'. Kabila liet vervolgens weten niet langer in te stemmen met de komst van VN-troepen in de hoofdstad Kinshasa en in andere steden en regio's die de regeringslegers controleren. Hij accepteert evenmin VN-ers in Kisangani.

Over drie weken komt de Veiligheidsraad bijeen om over het eerste jaar van de VN-missie in Congo te spreken. Verwacht wordt dat de Veiligheidsraad het mandaat van de VN in Congo zal uitbreiden.