NEDERLANDSE SONATINES

Opgewekte dansen zoals Mozart componeerde in zijn laatste levensjaar zijn sterk melancholiek gekleurd, zoals hij divertimenti schreef met een uitgesproken symfonisch en symfonieën met een uitgesproken luchtig karakter. Ook van de sinds 1900 in Nederland gecomponeerde sonatines – een groots opgezet project van pianist Kees Wieringa – valt op te merken dat ze lang niet altijd het verwachte lichte karakter dragen.

De eerste cd bevat sonatines van Daniël Ruyneman, Willem Pijper, Piet Ketting, Henk Badings en Robert de Roos, ze beslaan de periode 1917-1937 en zijn in chronologische volgorde vastgelegd.

Ruynemans sonatine, de eerste van een tweetal en nogal breedsprakig van opzet, had ook sonate kunnen heten. Trouwens, Ruyneman schreef ook nog een Kleine Sonate, voor hem dus kennelijk niet hetzelfde als sonatine! En wie bij sonatine denkt aan instructieve eenvoudige muziek heeft hier evenmin een houvast. Het ene allegro molto is niet voorbij of daar komt alweer een presto. Nu schreef Ruyneman sterker werk. Hetzelfde geldt voor Pijpers eerste sonatine niet ten onrechte minder bekend dan de twee volgende. Het meest opmerkelijk zijn de vier sonatines van Piet Ketting (1926-1929), de vader van Otto. Een veelzijdige actieve musicus: dirigent, pedagoog, organisator, kamermuziekspeler, medewerker van NRC, de Telegraaf en Rotterdams Nieuwsblad. In de jaren zestig, concentreerde Ketting zich vooral op koormuziek en werd zijn stijl eenvoudiger en melodischer. Onder invloed van Pijper componeerde hij echter pittig polymetrisch, prikkelend stuwend, parmantig abrupt: peper, peper en nog eens peper. En daarbij een kunst van schrappen, schrappen en nog eens schrappen. Want schreef Pijper aforistisch, Ketting wilde hem aftroeven met nog geserreerdere muziek. De vierde sonatine neemt op de cd een minuut en 48 seconden in beslag, het slotdeel vliegt voorbij in een halve minuut. In de roos. Zeker in de flitsend fantasierijke en uiterst lenige lezingen van Kees Wieringa. Nu de eerste cd eindelijk is verschenen kijk je uit naar de volgende twee opnamen met onder meer een korte Sonatine nr. I per piano forte van zoonlief Otto uit 1956.

Nederlandse sonatines. Kees Wieringa piano, Donemus 004.

    • Ernst Vermeulen