Hollands Dagboek: Henk Kroes

Als voorzitter van stichting `Simmer 2000' beleeft Henk Kroes (61) deze weken zijn finest hour. Van 1 tot en met 22 juli organiseert hij de grootste reünie van Friezen aller tijden. `Het is geen nationalisme wat ons drijft.' Kroes is getrouwd, heeft vier kinderen en zeven kleinkinderen.

Woensdag 28 juni

Grote gebeurtenissen werpen hun schaduw vooruit. Dat geldt ook voor Simmer 2000, de grote Friezenreünie die de eerste drie weken van juli wordt georganiseerd in de provincie Fryslân. Zaterdag vindt de opening plaats maar vandaag is er al een burgemeestersdag. Alle burgemeesters en oud-burgemeesters zijn uitgenodigd die ooit in Fryslân hun ambt hebben uitgeoefend.

In restaurant `Land en Zeezicht' zijn de meeste deelnemers al aanwezig. Veel van hen ken ik nog. Met een oude veerboot wordt de overtocht naar Ameland gemaakt. Een klein groepje maakt de oversteek te voet over het Wad. Ik loop mee.

Bij de ingang naar de veerboot staan enkele leden van het Milieu-Alarmteam van de Socialistische Partij. Zij proberen ondersteuning te krijgen voor het voorstel om van de Waddenzee een `Nationale Wildernis' te maken waarin wordt afgezien van verdere economische exploitatie. Ik ben het daar van harte mee eens – als wij willen dat elders in de wereld het milieu wordt gespaard, dan moeten wij het goede voorbeeld geven. Maar een aantal burgemeesters, vooral van de kustgemeenten, denkt daar heel anders over. Tot discussie komt het niet. De actievoerders hebben niet in de gaten welk gezelschap ze voor zich hebben.

Op het eiland worden we bij de Kooiplaats door een taxi opgehaald en naar de sporthal in Nes vervoerd om te douchen. Een ongekende luxe voor een wadloper.

We hebben nog een diner in Grou. Ik wacht het einde van het diner niet af. Ik moet nog een aantal zaken voor zaterdag voorbereiden en met Jaap Castelein, onze projectleider, overleggen. Thuis zie ik het dramatische einde van de wedstrijd Portugal-Frankrijk. Ik heb bewondering voor de grensrechter. Hij ziet in een flits wat er gebeurt en moet direct beslissen en daar ook voor staan. Ik weet precies hoe hij zich moet voelen. Ik denk aan Piet Kleine, deelnemer aan de Elfstedentocht in 1997. Met de Vereniging `de Friesche Elf Steden' moesten we hem diskwalificeren omdat hij een stempel miste.

Donderdag

Een redelijk rustige dag. Vanmorgen een vergadering in Zeist met het bestuur van de stichting Landschapsreizen, een organisatie die werkt voor de Provinciale Landschappen. Ik ben daarbij betrokken vanuit mijn vroegere functie als directeur van `It Fryske Gea'. Om zes uur zit ik op de bank voor de buis, maar wat een deceptie. Nederland-Italië, elf tegen tien en dan ook nog twee penalty's missen. Je houdt het toch niet voor mogelijk na zo'n prachtige eerste helft.

Vrijdag

Vandaag vlieg ik van hot naar her. Tussen zeven en acht een telefonisch interview met de EO en met de VARA. Inmiddels heeft de landelijke pers Simmer 2000 ook ontdekt. Om 8 uur ben ik bij de Veemarkt in Leeuwarden. De organisatoren van `It lân fan kij', het kunstkoeienproject, hebben mij uitgenodigd voor de officiële start. Op het grasveld ligt een oranje koe, met een als voetbal geschilderde uier, op de rug met de poten omhoog; rijp voor het destructiebedrijf.

Na een bezoek aan de kapper ga ik door naar Oosterbierum. Daar vindt de overdracht plaats van de Slachtedijk, nu nog eigendom van Wetterskip Friesland naar It Fryske Gea. Als oud-directeur van It Fryske Gea en nu lid van het dagelijks bestuur en loco-dijkgraaf van Wetterskip Friesland, wil ik dit bijzondere moment niet missen.

Daarna weer snel naar it Simmerkafee voor een televisieopname van Omrop Fryslân, gevolgd door een interview voor een Canadese omroep. Dan naar het Zaailand voor de generale repetitie. Waar zit iedereen, hoe moet ik lopen, waar moet ik staan voor mijn openingsspeech? Als ik van het podium stap, komt een Australische emigrant mij bedanken. Dat doet mij verschrikkelijk goed.

Zaterdag

Vandaag is de grote dag. No sil de bûter jild jilde – nu gaat het beginnen. We hebben gekozen voor een korte eigentijdse opening. Links en rechts op het Zaailand zijn twee podia opgesteld verbonden door een catwalk, zodat er volop ruimte is voor het publiek. Dat is massaal opgekomen. Emigranten zwaaien met hun nationale vlag. Een van hen reageert furieus. De vlag van Nieuw Zeeland hangt ondersteboven. Tweehonderd blazers uit de hele provincie zorgen voor een spetterend begin. De Kast, Maaike Schuurmans, Pieter Wilkens en de dansgroep Duende zijn van deze tijd, Rients Gratama is de verbinding met het verleden. Het Friese volkslied na afloop wordt uit volle borst meegezongen.

Na afloop word ik geïnterviewd door Omrop Friesland TV. Zij vragen naar mijn mooiste moment. Voor mij is dat het oudere echtpaar vlak voor de tribune. Zij met het hoofd op zijn borst, terwijl hij voorzichtig over haar arm strijkt. Als ik dat probeer te vertellen springen mij de tranen in de ogen.

Bij een Nederlandstalig interview zou me dat niet overkomen zijn. Voor mij is dat ook precies waar het om gaat. Het is geen nationalisme wat ons drijft. Maar we zijn trots op onze provincie, op onze taal en op onze eigenheid. Friesland heeft meer dan Friese paarden, skûtsjesilen, fierljeppen en Elfstedentocht.

Na afloop is er een ontvangst in het gerechtsgebouw. De koningin ontmoet daar een aantal emigranten. Zij is zeer geïnteresseerd in hun verhalen die Hylke Speerstra heeft opgeschreven in `Het Wrede Paradys'. Voor deze mensen een hoogtepunt in hun leven.

Zondag

De wekker staat op kwart voor twee. Om iets over halfdrie stappen we in Mantgum op de trein op weg naar halte de Bombrekken, tussen IJlst en Workum, voor de première van de opera Orfeo Aqua.

We komen aan in het donker. Langs verlichte lijnen worden we geleid naar het podium dat over het riet heen in het water is gebouwd. Op het water zien we schimmen van boten. Als om vier uur ook de bezoekers van de tweede trein een plaatsje hebben gevonden, komen de acteurs, de zangers en de musici tot leven. Ik ben geen operakenner, maar ik geniet met volle teugen.

In het begin heb ik wat hand- en spandiensten verleend aan de technische organisatie. Hoe laat je de acteurs op het water lopen, hoe laat je water branden en hoe krijg je het voor elkaar om in het water een onderwereld te creëren waarin een actrice verschijnt en verdwijnt. De logistieke verzorging is perfect. Ook weer mede dankzij alle vrijwilligers die klaar staan om iedereen te begeleiden.

Na afloop gaan we met bestuur, projectleiding en partners, bij mij thuis ontbijten. We zijn blij en opgelucht dat de start zo goed verlopen is.

Maandag

Vanmiddag ben ik in Harlingen bij de opening van een tentoonstelling. Van tevoren koop ik een exemplaar van de dagbladen. Ik erger mij aan De Telegraaf. Zij plaatsen een foto van de koningin, die na de opening een woordje wisselt met enkele in Fries kostuum gestoken mannen en vrouwen, die langs de kant staan te kijken. Voor de mensen zelf erg leuk, maar het is zo beeldbevestigend en dat hebben wij juist met alle moeite willen voorkomen. De Leeuwarder Courant kopt `Een dankwoord van Henk Kroes aan het hele Friese volk'. Daar ben ik heel gelukkig mee. Zonder het enthousiasme van alle mensen hier was er niets van terechtgekomen.

Dinsdag

Vandaag een vergadering van het bestuur van Wetterskip Fryslân over de uitgangspunten voor de begroting voor volgend jaar. Er is heel veel extra onderhoud nodig aan onze kaden en oevers. Dat zal een forse verhoging van de omslag tot gevolg hebben. Geen leuke boodschap voor een gekozen bestuurder.

Snel naar huis, eten en dan samen met mijn vrouw door naar Heerenveen. Daar staat de grootste circustent van Europa opgesteld voor Simmertime, een optreden van Rients Gratama, Maaike Schuurmans, Pieter Wilkens en De Kast, met een volledig Fries repertoire. Ik heb met verbazing naar het publiek zitten kijken, oud en jong zit door elkaar. Rients Gratama en de andere artiesten worden net zo hard toegejuicht als de jongens van De Kast. Het publiek staat op de banken en ik doe mee. Ik zie ook Jan Wiarda, korpschef Haaglanden. Hij behoort ook tot onze doelgroep. Het voetballen is voorbij, er is weer tijd voor wat anders.

Woensdag 5 juli

Alle gebeurtenissen van Simmer nemen mij volledig in beslag. Ik heb moeite om me op andere onderwerpen te concentreren. Dat geldt ook voor de vergadering van de Herinrichting Alde Feanen die ik moet bijwonen. Vanmiddag ben ik bij het congres van het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderwijsbegeleiding in Burgum. Friezen die het gemaakt hebben moeten antwoord geven op de vraag wat onderwijs voor hen persoonlijk heeft betekend. Aanwezig zijn o.a. Dirk Scheringa, Peter Tuinman, Doekle Tepstra en Heinze Bakker.

Vanavond ga ik naar de première van een openluchtspel in het noorden van de provincie. De inwoners van de dorpjes Foudgum, Brantgum en Waaxens tonen de geschiedenis van hun dorp en daarmee de geschiedenis van Fryslân. Bijna twee jaar zijn ze bezig geweest met de voorbereiding. Vrijwel de hele dorpsbevolking is erbij betrokken.

De spelers springen door de tijd, in 25 verschillende scènes, in steeds wisselende kledij en daarbij aangepaste decors. Dit zijn amateurs, maar ook hier kan ik van genieten. Enkele scènes duren te lang, waardoor de spanning soms wat verdwijnt en dat is jammer. De komende drie weken zal ik nog heel wat revues, openluchtspelen en sportactiviteiten bijwonen. Ik doe het met veel plezier.

Mijn mooiste moment. Het oudere echtpaar. Zij, het hoofd op zijn borst. Hij strijkt over haar arm