Verborgen schoonheid

Vaak is het niet leuk meer in Venetië. Drommen schoolkinderen met strooien gondoliershoedjes, compleet met rood of blauw lint, vormen moeilijk te nemen barrières op het San Marco-plein. In de smalle straten tussen het plein en de Rialto-brug is het zo druk dat je beter eenrichtingsverkeer voor voetgangers kan instellen – met carnaval gebeurt dat al. Toch wagen de meeste mensen zich niet buiten de dichtgeslibde routes.

Maar: ,,Bezoekers die niet afdwalen van de vaste toeristenroutes, zullen moeilijk de manier van leven, de geschiedenis en de tradities van deze opmerkelijke stad ten volle kunnen waarderen'', schrijft het toeristenbureau. ,,Het wordt moeilijk te begrijpen waarom de stad na zoveel eeuwen haar unieke karakter heeft behouden.''

Om dat minder bekende Venetië te laten zien, zijn drie stadswandelingen van een uur of twee uitgezet. Begin en einde zijn steeds haltes van vaporetto's, de bootbussen en de wandelingen voeren door gebieden waar gewone mensen wonen, met supermarkten en winkels die alles voor de sportvisserij verkopen – kortom zaken die je in het toeristische Venetië niet ziet. Je kan zelfs af en toe een huiskamer binnenkijken. De bijbehorende folder, beschikbaar in verschillende talen, zorgt dat je de weg niet kwijtraakt en attendeert je op de belangrijkste gebouwen onderweg. Want ook hier, buiten de platgetreden paden, staat Venetië vol indrukwekkende gebouwen.

De eerste wandeling begint op het station en voert naar het voormalige eilandje dat begin zestiende eeuw het joodse getto werd. Hier vind je de huizen met de meeste verdiepingen van Venetië. Alle joden moesten hier wonen, en toen de beschikbare grond vol was, moesten de gebouwen de hoogte in. Daarna kom je terecht in een onverwachts rustig stukje, de wijk Cannaregio. In de kanalen is geen gondel te zien en de kades zijn vrijwel leeg. Gebouwen als de kerk van de Madonna dell'Orto of palazzo Mastelli doen weinig onder voor wat je aantreft dichter bij het Canale Grande. Je kunt ze in alle rust bewonderen.

De route pakt een klein stukje van de hoofdader tussen het station en de Rialto-brug mee, en buigt dan weer af naar de Fondamente Nuove, de winderige brede kade die in de zestiende eeuw een natuurlijke grens werd voor de expansie van de stad. Een hoogtepunt op dit laatste stuk is het interieur van de Jezuïetenkerk, vol barokke versieringen van groen marmer. Boven de preekstoel hangt een gordijn van marmer.

De tweede wandeling begint waar de eerste ophoudt, bij de vaporetto-halte Fondamente Nuove, vanwaar je goed het kerkhof-eiland San Michele en het glasblazers-eiland Murano kan zien liggen. De wandeling voert door een woonwijk naar de twee lieflijke pleintjes bij de kerk van San Canciano. Als je hier de weg vraagt, krijg je antwoord, want de mensen die er lopen, wonen er ook. Iets verderop is het Campo dei santi Giovanni e Paolo, een wat drukker punt omdat het een van de bekendere pleinen is van de stad. Maar daarna wordt het weer minder toeristisch en kun je ineens komen te staan voor een groep bruiloftsgasten die een huwelijk gaan vieren met een tocht in feestelijk versierde gondels.

De wandeling voert verder langs het Arsenaal, de voormalige scheepswerven, en eindigt in de Giardini, het park helemaal aan de rand van Venetië waar ook de terreinen van de Biennale zijn. Wie moe is geworden, vindt hier een beschaduwd plekje om uit te rusten.

De derde stadstour is uitgezet aan de andere kant van het Canale Grande en begint aan de Zattere, de brede kade waar vroeger de houtboten aankwamen. Aan de overkant ligt het eiland van San Giorgio, met de beroemde kerk van de Verlosser van de architect Palladio. De route gaat door de wijk Orsoduro en voert al snel langs de squero di San Trovaso, een piepkleine werf, waar nog gondels met de hand worden gemaakt. Ook hier stuit je weer op een overvloed aan prachtige gebouwen uit de gloriejaren van de Venetiaanse republiek. In de smalle straatjes ontbreekt de schreeuwerige drukte van de omgeving van het San Marco-plein en de Rialto-brug, en je komt het ene na het andere romantische doorkijkje tegen. Via de wijk Santa Croce eindigt deze tocht op de lelijke, drukke piazzale Roma, het eindpunt voor het autoverkeer de stad in.

Ervaren Venetië-gangers zullen deze wijken al eerder hebben verkend. Maar voor de meeste bezoekers bieden de wandelingen een uitstekende handleiding om wat meer van de verborgen schoonheden van Venetië te leren kennen.

De routes zijn verkrijgbaar bij de Agenzia di Promozione Turistica, Castello 4421, 30122 Venetia. 0039-0415298711.