Pop en klassiek op de Maas voor EURO 2000

Vanaf een ponton op de Rotterdamse Nieuwe Maas klonk zaterdag aan de vooravond van de EURO 2000-voetbalfinale het slotevenement `Music Without Frontiers'. Het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder Valery Gergjev begeleidde optredens van Lionel Richie, de Italiaanse tenor Andrea Bocelli en de Amerikaanse sopraan Renée Fleming.

De glans leek er een beetje af, maar ook zonder Nederlands elftal in de finale bleef Rotterdam `City of the Final', en dus vond het EK-slotevenement Music Without Frontiers zaterdagavond gewoon doorgang. Naar schatting 40.000 bezoekers – 60.000 minder dan verwacht – stroomden toe naar de Rotterdamse Maas, waar tussen de Willemsbrug en de Erasmusbrug een ponton van 75 meter bij 25 meter fungeerde als podium voor Lionel Richie, Andrea Bocelli, Renée Fleming en het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Valery Gergjev.

Het was voor de eerste maal dat het Rotterdamse orkest zich waagde aan populair repertoire, onthulde commentator Albert Verlinde in de live-uitzending van het evenement op SBS 6. Het orkest speelde mee met hits van Richie en begeleidde Fleming en Bocelli in klassieke en populaire meezingers.

Music Without Frontiers sluit aan bij een lange reeks populair-klassieke concerten in het kader van internationale voetbalfinales. De traditie werd in gang gezet door het fameuze ensemble-debuut van de `drie tenoren' aan de vooravond van het wereldkampioenschap voetbal in Rome, precies tien jaar geleden. In 1994 en 1998 maakten Pavarotti, Domingo en Carreras opnieuw hun opwachting voor WK-concerten in Amerika en Frankrijk, en dit jaar zou Carreras gelijktijdig met Music Without Frontiers een benefietconcert verzorgen in de Rotterdamse Doelen. Dat concert werd echter door gebrek aan belangstelling uitgesteld.

Tot kort voor aanvang was ook de totstandkoming van Music Without Frontiers omgeven door onduidelijkheden. Het repertoire bleef tot het laatste moment deels onbekend, en artiesten verschenen en verdwenen welhaast wekelijks op en van de vooraankondigingen. Uiteindelijk maakten Patrick Bruel, Lara Fabian, Sarah Brightman en The Corrs plaats voor Lionel Richie, die een miniconcert van vier nummers verzorgde tussen optredens van de Italiaanse tenor Andrea Bocelli en de Amerikaanse sopraan Renée Fleming.

Kosten noch moeite werden gespaard om van Music Without Frontiers een dynamisch evenement te maken. Terwijl een in de Rotterdamse Kuip opgenomen videoclip van het EK-2000 lied `Campione' werd geprojecteerd op twee reuzenschermen aan weerszijden van het orkestponton, scheerde een vijftal F-16 straaljagers brullend over als opmaat voor de Ouverture van Bizets opera Carmen, aangekondigd door een opzwepende, Engelstalige voice-over met een zwaar Nederlands accent. Bovendien was er vuurwerk, waarvan een deel door kortsluiting voortijdig afging, zodat Andrea Bocelli's aria `Di quella pira' uit Verdi's Il Trovatore door geknal en geknetter werd overdonderd.

De blinde tenor Bocelli – over wie het programmaboekje meldde dat hij zijn gezichtsvermogen verloor tijdens een spelletje voetbal – werd bejubeld door enkele fans, maar duidelijk was dat niet de goede bijdragen van het orkest, niet die van Bocelli en niet die van de in een spectaculaire, zilveren galajapon uitgedoste sopraan Renée Fleming hier als voornaamste sfeermakers fungeerden. Pas tijdens het optreden van de in leren pantalon gestoken `koning van swing en soul' Lionel Richie ontstond een werkelijke feeststemming, en dansten publiek en VIPS – onder wie Philips-topman Cor Boonstra en Sylvia Tóth – mee met hits als `Dancing on the Ceiling' en `All Night long'.

De aanwezigheid van Fleming en Bocelli werd minder optimaal benut dan de naam `Music Without Frontiers' zou doen hopen. Het stelde teleur dat beide vedetten geen enkel duet zongen, en dat Fleming, die als operazangeres wereldfaam verwierf, hier uitsluitend lichte muziek vertolkte. Bocelli zong naast een tweetal eigen nummers wél klassiek werk, waaronder `Nessun Dorma' uit Puccini's opera Turandot, de aria die tijdens het WK 1990 in de vertolking van Pavarotti dienst deed als officiële voetbaltune. Ondanks twee repetities nam Bocelli hier een gulle voorsprong op het orkest, maar het slotwoord `Vincero!' (`Ik zal overwinnen!') zong hij als Italiaan in elk geval met een bravoure die de woorden een hoopvolle, maar vergeefse voorspelling van de finale van gisteravond deed lijken.

Music Without Frontiers ontstond in opdracht van de stad Rotterdam, met als voorwaarde dat het Rotterdams Philharmonisch Orkest en chefdirigent Gergjev aan het evenement zouden meewerken. Gergjev uitte zich aanvankelijk gereserveerd over Music Without Frontiers, en bleef in de bescheiden orkestrale begeleidingen van Lionel Richie en band ook grotendeels buiten beeld. Na afloop benadrukte hij echter dat `music for the millions' hem geenszins tegen de borst stuit. ,,Ik ben geen purist,'' lichtte hij toe. En, blijkbaar refererend aan een slecht bezochte uitvoering van Wagners opera Parsifal in zijn eigen festival afgelopen najaar, voegde hij toe: ,,Ik verblijd liever een miljoenenpubliek met bekende werken, dan enkele ingewijden met een hele Parsifal.'' Overigens kent Gergjev Renée Fleming van eerdere samenwerking in de Metropolitan Opera in New York, en legt hij mét Fleming, Bocelli en anderen volgende week het Requiem van Verdi vast op cd, zodat Music Without Frontiers ook vast als kennismakings- annex publiciteitssessie fungeerde.

Music Without Frontiers werd wereldwijd in zestien landen op televisie uitgezonden. Via de televisie klonk het geluid iets minder blikkerig dan in werkelijkheid. Maar ook op het scherm namen de prachtige locatie op de Nieuwe Maas, de vuurpijlen, de lichteffecten en de voice-overs niet de indruk weg dat het spektakelgehalte van Music Without Frontiers nergens een bescheiden, Nederlandse maat ontsteeg.