Heaney en Enquist op Maastrichter Poetry Nights

,,Poëzie is een open deur,'' zei de Ierse dichter Seamus Heaney gisteren in de pauze na zijn voordracht in het Bonnefantenmuseum. De dichter, die tussen het signeren door bereid was een paar korte vragen te beantwoorden, doelde op de functie van poëzie als doorgeefluik: ,,Poëzie is een deuropening, er bewegen van twee kanten dingen doorheen.''

Kort tevoren had Heaney nog een fragment voorgelezen uit zijn vertaling, doorgeefluik bij uitstek, van het Angelsaksische epos Beowulf. ,,Ik wilde de politieke benadering van vertalingen ondermijnen,'' zei de dichter over het epos. ,,Mijn motief was niet zozeer om een bij uitstek Engels gedicht te claimen als deel van mijn geboorterecht als Ier, maar om in de eerste plaats het werk als gedicht te benaderen, de poëzie door te geven.''

Heaney opende als eregast de tweede avond van de Maastricht International Poetry Nights in een gesprek met vertaler en dichter Peter Nijmeijer. Nijmeijers vragen waren helaas tamelijk politiek gericht: via een kleine omweg langs Bloomsday (16 juni) voerden ze langs oude koeien als de Nobelprijs, het vermeende inferioriteits-complex van Ierse schrijvers (door Heaney heftig ontkend) en oudere bundels, onvermijdelijk uitkomend bij het huidige Noord-Ierse vredesproces. Op Nijmeijers vraag waarom hij tegenwoordig politieke kwesties in zijn werk leek te mijden, antwoordde Heaney: ,,Ik vermijd helemaal niets; de mensen in Ierland leven tegenwoordig gewoon in een heel andere situatie.'' Later op de avond droegen onder anderen de Israelische dichter Ronny Someck, de Indiase Sujata Bhatt en Mustafa Stitou voor.

Het is dit jaar de tweede keer, na 1998, dat The Maastricht International Poetry Nights als zelfstandig vierdaags festival plaatsvinden, nu in de mooie lichte koepelzaal van het Bonnefantenmuseum. Het relatief kleine, intieme festival ontstond in 1996 uit `Poetry on the Road', onderdeel van Poetry International, en overlapt nog steeds – tamelijk hinderlijk – twee dagen met zijn grotere Rotterdamse tegenhanger.

Op donderdagavond werden de Poetry Nights officieel geopend. Eerste gast was Gerrit Kouwenaar, die werd geïnterviewd door bewonderaar en dichter Erik Menkveld. Het resultaat was een hier en daar tamelijk technisch gesprek over het dichtproces, waarbij Menkveld zich vooral gefascineerd toonde door kwesties als `dingen waar je niet uitkomt', `vastzitten' en de vraag of geluid belangrijk is. Maar ,,een gedicht hangt op kleine dingetjes,'' zoals Kouwenaar zei. Verder maakte vooral Anna Enquist indruk met een intense voordracht uit haar nieuwe, in oktober te verschijnen bundel De tweede helft. Deze bundel bevat onder andere een reeks gedichten opgedragen aan Herman de Coninck,die in 1997 in het bijzijn van Enquist overleed tijdens een poëziefestival. Ook Enquist bood een blik op haar werkwijze, in het sterke titelgedicht `De tweede helft': `In de tweede, de wrede helft/ afleren, opschrijven, ontberen.'

Een bijzonder onderdeel van het festival vormde het kinderprogramma op donderdag- en vrijdagochtend, met Johanna Kruit en Joke van Leeuwen, die met haar cabareteske voordracht en grappige gedichtjes onmiddellijk de zaal op haar hand kreeg. De Oostenrijkse dichter, performer en musicus Ulrich Gabriel zorgde voor een internationale afsluiting. Met handen, voeten en een piano bracht hij versjes en liedjes in een Oostenrijks Duits waar de kinderen bij navraag geen enkele moeite mee bleken te hebben. Het leek wel een beetje op Maastrichts, aldus Karima (12). Dennis (12) en Erik (12) vonden vooral Joke van Leeuwen leuk, maar Gwen (10), Belinda (10) en Karima `vonden alles leuk', en dachten dat ze nu inderdaad wel iets meer van poëzie begrepen. En Gwen vertelde nog dat ze misschien zelf ook wel gedichten ging schrijven.

Maastricht Poetry Nights. Vanavond vanaf 19u in het Bonnefantenmuseum (Avenue Ceramique 250), met als eregast de Zuid-Afrikaanse dichteres Wilma Stockenström, en ook onder anderen de Ier John Montague. In `Maastricht aan Zee', op zo. middag van 14-16u, lezen dichters op de Maasoever bij het Bonnefantenmuseum zeegedichten.