UIT HET LOOD: Berichten uit de branche

Juryvoorzitter adviseert zichzelf

`Vier keer kreeg oud-journalist Peter de Zwaan een nominatie voor de Gouden Strop, de jaarlijkse prijs voor de beste Nederlandstalige misdaadroman. Het moet gek lopen als hij met zijn nieuwe thriller Het alibibureau niet onder de genomineerden is voor de Strop 2000. En het mag niemand verbazen als hij dit jaar eindelijk met de prijs van 25.000 gulden naar huis gaat.' Met deze aanprijzing begon Menno Schenke op 5 mei zijn bespreking van het laatste boek van Peter de Zwaan in het Algemeen Dagblad.

Uitzonderlijk zijn dergelijke openbare oproepen aan jury's niet, wel is het opmerkelijk dat de voorzitter van de jury Menno Schenke zelf is. Een week na publicatie van de recensie bleek Het alibibureau, dat wordt besproken op pagina 5 van deze bijlage, inderdaad goed genoeg voor een nominatie. De winnaar van de Gouden Strop wordt volgende week donderdag bekend gemaakt. (Zie ook pagina 5 van deze bijlage.)

Schenke heeft niet de bedoeling gehad zijn medejuryleden te beïnvloeden, zegt hij. ``Ik heb het stuk een dag voor het eerste juryberaad geschreven. Toen wist ik nog niet dat ik tot juryvoorzitter zou worden gekozen. Ook is pas daarna besloten over de nominaties. Bovendien schrijf ik al vier jaar in de krant dat De Zwaan de Gouden Strop zou moeten krijgen.''

Hij vindt niet dat juryleden zich zouden moeten onthouden van aansporingen aan jury's waar ze zelf zitting aan hebben. ``Bij de meeste literaire prijzen verschijnen paginagrote stukken in de krant over wie de prijs moet krijgen. Dat wordt dan ook vaak gedaan door naaste collega's van de mensen die in de jury zitten.''

Of De Zwaan inderdaad dit jaar zijn eerste strop krijgt, wil Schenke niet kwijt. ``Dat maken we volgende week bekend. Ieder jurylid had zijn eigen voorkeuren. Aan de hand daarvan hebben we cijfers gegeven en daar is een winnaar uitgekomen. Die beslissing is unaniem genomen, dus ik heb er alle vrede mee.''

Overigens is niet iedereen blij met Het alibibureau. Directeur Robbert Ammerlaan van de Bezige Bij heeft uitgeverij Meulenhoff verzocht het boek uit de handel te nemen omdat de titel te veel lijkt op het juist herdrukte roman De Alibicentrale van H.J.A. Hofland, columnist van NRC Handelsblad en vorig jaar gekozen tot journalist van de eeuw. Meulenhoff zal het boek echter niet uit de handel nemen, zegt uitgever Jacques Post. ``Daarvoor vonden wij de gronden van het bezwaar onvoldoende. Die gingen uitsluitend over de titel. Unieke samenstellingen van twee woorden, zoals alibicentrale en alibibureau, zijn in principe vrij. Overigens wisten wij toen Peter de Zwaan zijn manuscript indiende niet dat De alibicentrale herdrukt zou worden.''

Belgen verdelen beurzen

Het in februari in bedrijf genomen Vlaams Fonds voor de Letteren heeft 75 Nederlandse en Vlaamse auteurs een werkbeurs voor het komende jaar toegekend. In totaal gaat hem om 24,3 miljoen frank, zo'n anderhalf miljoen gulden. Spekkopers bij de aanvragens zijn Paul Claes, Pol Hoste, Bart Moeyaert, Jan H. Mysjkin, Leonard Nolens, Leo Pleysier, Anne Provoost en Peter Verhelst. Zij krijgen ieder het maximale aantal van acht `maandeenheden' van 81.000 frank (ongeveer 4500 gulden).

De oprichting van het Vlaamse letterenfonds, dat het werk doet dat in Nederland door verschillende organisaties (het Fonds voor de Letteren, het Nederlands Literair Produktie- en vertalingenfonds en de stichting Schrijvers School Samenleving) wordt gedaan. De Vlaamse subsidies werden tot nu toe onder directe verantwoordelijkheid van de minister van cultuur toegekend. Volgens directeur Carlo van Baelen van het fonds is het in het verleden overigens alleen `bij hoge uitzondering' voorgekomen dat de bewindsman zich daadwerkelijk met de subsidies bemoeide.

Het aantal commissies dat advisseert over de toekenningen is drastisch uitgebreid en er is een speciale Raad van Deskundigen geïnstalleerd om de laatste oordelen te vellen. Directeur Van Baelen is tevreden over het toekenningsproces van de afgelopen maanden, maar had graag meer geld te verdelen gehad. ``We hadden 240 aanvragen en konden 75 beurzen toekennnen. Dus hebben we 165 mensen moeten teleurstellen.''

Sommige schrijvers worden in twee landen ondersteund. Nederland en Vlaanderen beoordelen de aanvragen onafhankelijk van elkaar, maar bedragen die door beide worden toegekend, worden gezamenlijk betaald. Uit de lijst van het Vlaamse fonds blijkt dat de opvattingen over de literaire hiërarchie uiteenlopen. Zo zijn de Belgische toppers Pol Hoste en Bart Moeyaert met respectievelijk vijf en vier toegekende maandeenheden middenmoters in Nederland, terwijl omgekeerd Eric de Kuyper, in Nederland goed voor acht maandeenheden, in de Vlaamse middenmoot zit met vier.

Grunberg meldt overlijden personage

Robert G. Mehlman is dood. De hoofdpersoon van Fantoompijn, de laatste roman van Arnon Grunberg, is in een ziekenhuis in Rome gestorven aan de verwondingen die hij enige maanden geleden opliep in de badplaats Sabaudia. Daar bedreigde hij omstanders met een keukenmes en werd hij vervolgens door de politie neergeschoten. Dat meldt Grunberg op de website www.grunberg.nl. Het is voor zover bekend de eerste keer dat een auteur via internet het overlijden van een romanpersonage bekendmaakt.

De schrijver Robert G. Mehlman, die net als Grunberg opgroeide in Amsterdam en vervolgens naar New York verhuisde, debuteerde met het boek 268 op de wereldranglijst, maar werd wereldberoemd met het literaire kookboek De Pools-joods keuken in 69 recepten. Het in april verschenen Fantoompijn gaat voor een deel over de wordingsgeschiedenis van dat boek. In een uitgebreid in memoriam op de website worden artikelen uit de internationale pers aangehaald, alsmede een officiële reactie van de Oostenrijkse president. Die noemde Mehlmans dood `een gevoelig verlies voor iedereen die de Pools-joodse keuken een warm hart toedraagt'.