Opera op Stripdagen Haarlem

Een `strip-opera', een muzikaal optreden van Robert Crumb en een tentoonstelling van Lorenzo Mattotti zijn dit weekeinde de hoogtepunten van de Haarlemse Stripdagen. Het festival heeft het moeilijk, net als andere stripinstellingen.

De Haarlemse Stripdagen vieren dit weekeinde hun eerste lustrum. Maar een paar maanden geleden zag het er nog somber uit: Huib van Opstal, de directeur van het Nederlands Centrum voor het Beeldverhaal dat de Stripdagen organiseert, werd in maart ontslagen omdat hij te weinig aandacht besteedde aan de organisatie van het tweejaarlijkse festival.

Volgens Joost Swarte, bestuurslid van het Centrum en architect van de eerste editie van het Stripdagen (1992), zorgde deze tegenslag voor minder paniek dan je zou verwachten: ,,Anders dan bij het Franse festival in Angoulême, dat toch een beetje ons voorbeeld is, is de organisatie van de Stripdagen decentraal. De deelnemende instellingen en galeries zijn al geruime tijd zelf bezig, waardoor we niet opeens vanuit het niets allerlei dingen hoefden te organiseren. Door die decentralisatie konden we het ook niet een jaar uitstellen. Er was al veel georganiseerd en dat zou hoe dan ook doorgaan.''

Onder de hoogtepunten die al ruim van tevoren waren gepland, zijn de Kuifje-in-China-expositie in de Vleeshal, een overzicht van het schilderwerk van Lorenzo Mattotti (die onlangs ook het affiche voor het Filmfestival in Cannes ontwierp) in galerie Année, een tentoonstelling (van onder meer het blad Zone5300) in de Vishal, een `stripopera' getiteld Dame vat vlam in het Concertgebouw, een optreden van striptekenaar Robert Crumb met zijn roots-band Les Primitifs du Futur, en een Pokémon-tekenworkshop (waar Swarte zelf ook les zal geven) speciaal voor kinderen. Uit deze opsomming blijkt al waarom de Stripdagen Haarlem zo bijzonder zijn: er wordt gezocht naar dwarsverbanden tussen strip en andere kunstvormen, waardoor een breed, ook niet verzamelend publiek zich kan vermaken.

Een bijkomstig voordeel van de decentrale organisatie van het festival is de financiering. De instellingen zoeken zelf naar sponsors en subsidies, al helpt het Centrum hen daar wel bij. Onlangs moest het Centrum op dit gebied nog een tegenvaller incasseren: een subsidieaanvraag van 1,5 miljoen gulden werd niet gehonoreerd. Swarte: ,,De commissie vond dat de rol van het stripverhaal in de cultuur kleiner wordt. Wij richten ons echter vooral op het bredere beeldverhaal, waar de strip onderdeel van uitmaakt. Op het gebied van het traditionele stripverhaal zie je altijd conjunctuurbewegingen. De laatste tijd heb ik juist het gevoel dat het weer bergopwaarts gaat. Het geld voor het Centrum zullen we nu via projectsubsidies en sponsorbijdragen bijeen moeten krijgen.''

Omdat de verbouwing van het Centrum, schuin tegenover het Frans Hals Museum, vertraging heeft opgelopen, zal het gebouw tijdens de Stripdagen niet te bezichtigen zijn, zoals werd aangekondigd; de situatie is te rommelig en te gevaarlijk. Het lijkt alsof de institutionalisering van het beeldverhaal overal met problemen kampt. Zo moet het geplande Stripmuseum in Groningen wegens geldgebrek afzien van nieuwbouw en dreigt het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal in Brussel failliet te gaan.

Is er in Nederland eigenlijk wel plaats voor twee stripcentra? Swarte: ,,Wat ons betreft gaan we met het Stripmuseum onder één dak zitten. De organisatie in Groningen wil echter daar blijven en wij willen profiteren van de goodwill die Haarlem, vooral in het buitenland, heeft opgebouwd door het festival. Bovendien zullen wij ons met het Centrum meer richten op documentatie, en willen we cijfermateriaal verzamelen over de positie van de strip in Nederland. Tussen de Stripdagen in Den Bosch (voorheen Breda) en Haarlem was er aanvankelijk ook sprake van concurrentie. Maar wat bleek? De twee vulden elkaar juist aan. Door de extra publiciteit van twee evenementen steeg het aantal bezoekers van allebei de festivals.''

Stripdagen Haarlem 2000. 3 en 4 juni. Het volledige programma en meer aanvullende informatie is te zien op www.beeldverhaal.nl.