Simpel examen Turks over popster Tarkan

Het eindexamen Turks voor vbo/mavo was een ,,makkie'', vonden de leerlingen. ,,Behalve dan de gaatjesteksten.''

Leraar Ünal Akpinar is tevreden met het mavo-examen Turks. Vorig jaar nog klaagde hij bij het Cito, het instituut dat de toetsen maakt, over een saai en onaantrekkelijk examen. `Een examen hoeft niet aantrekkelijk te zijn', kreeg hij toen te horen. Het lijkt erop dat de opstellers zijn klacht toch serieus hebben genomen. Akpinar: ,,Er waren niet alleen multiplechoicevragen, zoals vorig jaar, maar ook open vragen. De teksten waren leuk en sloten mooi aan bij de belevingswereld van de leerlingen.''

Ook Asiye Bicer en Ümmühan Gürük, beiden 17 jaar, zijn tevreden, maar om een andere reden dan hun leraar. Zij vonden het ,,een makkie''. ,,Ik was binnen een uurtje klaar'', zegt Ümmühan. Ook Asiye had weinig moeite. Niet zo gek, vinden ze. Ümmühan heeft na de Nederlandse basisschool nog een paar jaar op een middelbare school gezeten in Turkije. Asiye was vier toen ze naar Nederland kwam, maar spreekt, net als Ümmühan, thuis alleen Turks. Al geeft Asiye toe dat ze soms niet op een woord kan komen als ze iets aan haar moeder wil uitleggen. En met haar oudere broer spreekt ze eigenlijk het liefst Nederlands.

Bijna al mijn leerlingen spreken thuis Turks, zegt Akpinar. ,,Maar dat zegt niet zoveel.'' Volgens hem wordt in de huiskamer voornamelijk gecommuniceerd met een hele beperkte woordenschat. ,,Driehonderd, vierhonderd woorden kennen ze, en dat is het. In de les merk ik dat er veel lacunes zijn. Vooral met abstracte woorden zoals twijfel, hoop of verdriet hebben ze moeite. Daarom moeten ze van mij veel lezen. Boeken, kranten, tijdschriften, het maakt niet uit, als ze het maar doen.''

De eerste vraag van het examen ging over een advertentie waarin een video met Saz-lessen (Turkse gitaar) werd aangeboden. Dat vonden ze prima te doen. Ook met het lezen van de toneelagenda – `waar en wanneer wordt het toneelstuk `Sular Aydinlaniyordu' opgevoerd?' – hadden ze geen moeite. Leerlingen moesten een horoscoop doorworstelen om er achter te komen welk sterrenbeeld last van maagklachten zou krijgen. ,,Kreeft'', roepen beide meisjes in koor. Een krantenartikel over een Turkse duivenmelker die zijn duiven mee wilde nemen naar Duitsland leverde evenmin problemen op. ,,Dat wilde hij omdat het zijn hobby was'', zegt Ümmühan. Akpinar knikt goedkeurend.

Akpinar vond het artikel over een Turks meisje dat opgroeide in een kindertehuis en zo goed was op school dat ze een beurs voor een studie in Noorwegen won, het leukste. ,,Zo'n meisje is een prachtig voorbeeld voor de leerlingen.''

Asiye en Ümmühan vonden het artikel over de charismatische Turkse zanger Tarkan interessanter. ,,Alle Turkse jongeren kennen hem'', zegt Asiye. ,,Hij maakt hele toffe muziek, het is Turkse pop eigenlijk.'' Ümmühan vindt Tarkans muziek maar matig. ,,Ik luister liever naar traditionele Turkse muziek. Dat vind ik gewoon mooier.''

Alleen de `gaatjesteksten' vonden ze echt lastig. Dat zijn zinnen waaruit woorden zijn weggelaten, legt Ümmühan uit. Ze moeten zelf kiezen welk van de vier gegeven woorden het juiste is. ,,Dat is echt gokken'', zegt Asiye. ,,Het lijkt alsof ze allemaal passen.'' Akpinar knikt begrijpend. ,,Voorzetsels, voegwoorden en aanwijzende woorden zijn moeilijk in het Turks. Daar hebben we flink op moeten oefenen.'' Nu op vakantie. Waarheen? ,,Naar Turkije natuurlijk!''

    • Sheila Kamerman