Boom als twistappel

Naast de kat van de buren, de radio van de buren en de barbecue van de buren, is de boom op de erfscheiding met de buren vaak een bron van ergernis die tot jarenlange vetes kan leiden. Voor buitenstaanders is zo'n burenruzie een bron van vermaak, maar de ruziemakers zelf zien er de humor niet van in. In mijn kennissenkring heb ik tweemaal zo'n hoogoplopend conflict meegemaakt. In ons gezin staan deze ruzies bekend als de `Kwestie van de kerstboom' en de `Zaak van de loerende buurman'. Beide slepende ruzies hebben ons meer plezier bezorgd dan alle komische films en televisieseries bij elkaar.

De zaak van de loerende buurman is inmiddels opgelost, door tussenkomst van de rechter. Het betrof een man die er een hobby van maakte om zijn buren te bespieden en vooral nadat die een bescheiden demontabel zwembad hadden aangeschaft, was de buurman niet meer van zijn keukenraam weg te slaan. Mijn kennissen reageerden hierop door steeds meer bomen op de erfscheiding te planten, waarop de loerende buurman eiste dat de bomen, die op minder dan een halve meter van de perceelsgrens stonden, werden verwijderd. Helaas was de erfscheiding niet gemarkeerd, zodat het kadaster moest worden verzocht opnieuw te meten. De ruzie sleepte zich voort en escaleerde ten slotte zo, dat de rechter eraan te pas moest komen. Mijn kennis verloor; loeren is geen misdaad en bomen horen een twee meter van de erfscheiding te staan. Nu wordt het uitzicht van de buurman geblokkeerd door een bakstenen muur en een metershoge haag van wuivend bamboe – geen bomen in de zin van de wet.

De kwestie van de kerstboom sleept al vijf jaar. Deze ruzie is een direct gevolg van de voorkeur van het kerstboomkopend publiek voor een `kerstboom-met-kluit' Vooral in gezinnen met jonge kinderen en moderne, milieubewuste ouders is het mode om het lieve kerstboompje na de kerstdagen niet aan de gemeentereiniging mee te geven, of in de hens te steken, maar om het in de tuin te planten. De kerstboom is een conifeer die, net als wij, bij het ouder worden niet mooier wordt. En aan de oude volkswijsheid `boompje groot, plantertje dood' heeft de kerstboom geen boodschap. Al na een paar jaar is de kerstboom, terwijl het kaarsvet nog aan de takken plakt, tot een metershoog mormel uitgegroeid. De boom in kwestie is nu bijna tien meter hoog en beschaduwt het terras van de buren, die toevallig liever in de zon willen zitten. De kerstboom staat pal tegen de erfscheiding en mijn benadeelde kennis heeft de eigenaar van de kerstboom herhaaldelijk gevraagd om het onding te rooien. Maar die weigert. Zijn plezier in tuinieren is jarenlang vergald doordat de katten van mijn kennis uitgerekend in zijn tuin hun behoefte doen.

De kerstboom is een symbool van lijdelijk verzet geworden en vorig jaar toen de kerstboombuurman een paar weken op Schiermonnikoog verbleef, heeft de kattenbuurman een ladder geleend en alle takken die boven zijn tuin uitstaken afgezaagd. Nu staat er een halve kerstboom, aan één kant bekleed en aan de andere kaal. Het topje zat te hoog voor de ladder en dat staat nog altijd als een soort plantaardig toupet bovenop de boom.

Geschillen tussen buren over bomen op de erfgrens worden in het burenrecht geregeld. Dit is hoofdzakelijk vastgelegd in boek vijf van het Burgerlijk Wetboek. In het onderhavige geval heeft de katteneigenaar onrechtmatig gehandeld. Weliswaar staat de kerstboom binnen twee meter van de erfafscheiding, zodat hij gerooid zou moeten worden, maar hij staat er nu al langer dan twintig jaar, waardoor het recht om verwijdering te vragen is verjaard. Overigens geldt in veel gemeenten een kleinere dan de wettelijke afstand.

Het zijn niet alleen buren die elkaar het leven zuur kunnen maken. Ook gemeentelijke en provinciale overheden zijn triggerhappy zodra zij een motorzaag in handen krijgen en veel bomen worden nodeloos gekapt onder het voorwendsel dat zij ziek zouden zijn. Vaak blijkt die ziekte na het kappen mee te vallen, nog afgezien van het feit dat veel vleermuizen en vogels zoals spechten nu juist van oude, holle bomen afhankelijk zijn. Wie opslag van vuurwerk in een woonwijk duldt, maakt zich belachelijk wanneer hij bomen kapt onder het voorwendsel dat die bomen gevaar opleveren voor het publiek. Ook het onderkabelen van bomen is veel boomliefhebbers een doorn in het oog. Vaak worden boomwortels door kabelaars onherstelbaar beschadigd, waarop de gemeente dan enkele jaren later weer kan zagen, omdat de boom na de amputatie van zijn wortels begint te kwijnen.

De Bomenstichting, die zich opwerpt als `belangenbehartiger van bomen', publiceert handige boekjes en folders over de juridische kant van burenruzies en over geschillen tussen particulieren en de overheid. Die boekjes zijn bij de Bomenstichting te bestellen en wie de bescherming van bomen ter harte gaat, zou ook een donateurschap van de stichting kunnen overwegen.

Bomenstichting, Oudegracht 201 bis, 3511 NG Utrecht. Tel 030-2340778/Fax 030-2310331. e-mail: bomensti@pz.nl