Bolkestein stapje verder in postdossier

Eurocommissaris Bolkestein zette gisteren een stap naar verdere liberalisering van de Europese postmarkt. Een ferm tegengeluid kwam al meteen uit Parijs.

Op het kabinet van Eurocommissaris Frits Bolkestein (Interne Markt) wordt liberalisering van de posterijen als een ,,vergiftigd'' dossier beschouwd. Deze krasse kwalificatie gaat terug op Bolkesteins voorganger, de Duitser Bangemann. Diens vergaande plan sneuvelde in de raad van ministers. Sindsdien is het klimaat rond het postdossier behoorlijk gepolariseerd.

Bolkestein deed gistermiddag bij de presentatie van zijn voorstel dan ook een beroep op iedereen het ,,ideologische debat'' achter zich te laten. Het gaat hierbij vooral om behoud van de universele dienstverlening: de garantie dat ook na liberalisering overal tegen een redelijk tarief brieven worden bezorgd.

De afgelopen weken bleek ook in de Europese Commissie zelf hoe politiek gevoelig het postdossier ligt. Bolkestein zag zich zelfs genoodzaakt zijn voorstel op het allerlaatste moment te wijzigen. Oorspronkelijk wilde hij 27 procent van de Europese postmarkt (jaaromzet 80 miljard euro; 1,7 miljoen banen, waarvan 0,4 miljoen in particuliere sector) per 2003 liberaliseren. In zijn uiteindelijke voorstel liberaliseert hij 20 procent van de markt. Nu is slechts 3 procent geliberaliseerd.

Op aandrang van de Franse commissaris Barnier en zijn Britse collega Kinnock zag Bolkestein af van volledige liberalisering van direct mail (bijvoorbeeld bedrijfspost): tot 50 gram blijft deze post van bedrijven aan consumenten voorbehouden aan de nationale posterijen.

De Nederlandse Eurocommissaris had het op een stemming kunnen laten aankomen. Dat zou dan voor het eerst zijn geweest sinds het aantreden van de Europese Commissie onder leiding van voorzitter Prodi. Maar het zou Bolkesteins verdediging van het postdossier bij EU-ministers en Europarlement er niet gemakkelijker op hebben gemaakt. Vandaar de aanpassing. Ook liet Bolkestein welbewust na een einddatum voor volledige liberalisering te noemen. In 2004 wordt een nieuw voorstel gedaan voor verdere liberalisering in 2007.

Uiteindelijk ging de Europese Commissie zonder stemming akkoord. Al gaven drie commissarissen, de Fransman Lamy, de Griekse Diamantopoulou en de Italiaan Vitorino, aan ,,reserves'' te houden. Zij komen juist uit landen waar de scepsis over liberalisering van de post groot is.

Volgens Bolkesteins voorstel wordt per 2003 de markt voor brieven boven 50 gram (nu 350 gram) vrijgemaakt; concurrenten van nationale postbedrijven mogen brieven onder 50 gram alleen bezorgen als zij 2,5 keer het standaardtarief rekenen (nu is dat 5 keer het standaardtarief). Bij de expresspost neemt Bolkestein een laatste tariefsbelemmering weg. Uitgaande grensoverschrijdende post wordt geliberaliseerd. Inkomende grensoverschrijdende post blijft voor nationale postbedrijven, omdat het voor sommige landen een belangrijke inkomstenbron is.

Bolkestein sprak gisteren nadrukkelijk van een ,,stap-voor-stap benadering''. Volgens hem is geen sprake van een ,,free for all''. Bolkestein wees erop dat EU-lidstaten in postlicenties nog aanvullende voorwaarden kunnen formuleren. Hij onderstreepte dat liberalisering van de postmarkt past in de afspraken van de jongste Europese top in Lissabon over stimulering van de informatieschappij. Volgens hem zal banenverlies bij nationale posterijen meer dan gecompenseerd worden door banengroei in de particuliere postsector.

Bolkestein sprak gisteren van een ,,evenwichtige positie'' waarin met alle belangen rekening is gehouden. Dat de Nederlandse Eurocommissaris met zijn voorstel in het `midden' is gaan zitten, bleek ook uit de reactie van de organisatie van expressebedrijven (o.a. UPS, DHL). Zij is ,,diep teleurgesteld'' over direct mail maar ,,bemoedigd'' over brievenpost.

In Brussel wordt Bolkesteins behandeling van het gevoelige postdossier als een test gezien. Onder Bangemann was verdere liberalisering onmogelijk, omdat Duitsland om politieke redenen Frankrijk in zijn verzet steunde. Die situatie is nu anders. Al was het alleen al omdat het in nieuwe activiteiten expanderende Deutsche Post dit najaar naar de beurs gaat. Dat levert de Duitse overheid veel geld op.

Bolkestein en zijn medewerkers vierden gisteren een feestje, maar zij weten ook dat het moeilijkste nog komt. De Franse minister van Industrie sprak al een ,,onaanvaardbaar'' uit over het ,,neo-liberale'' voorstel.

    • Hans Buddingh'