`Jazz is een plicht'

Wie vorig jaar het North Sea Jazz Festival bezocht, kan de handtekeningenactie van de stichting `Jazz op 6' niet ontgaan zijn. Met flyers en posters werden jazz-liefhebbers opgeroepen het streven naar een aparte jazz-zender te ondersteunen. Staatssecretaris Rick van der Ploeg nam destijds de petitie in ontvangst maar heeft ondertussen bepaald dat er in ieder geval dit jaar geen nieuwe publieke zender bijkomt. Maar de stichting heeft zich ingesteld op een langdurig gevecht en zal tijdens de komende editie van het North Sea Jazz Festival festival weer klaar staan om de potentiële achterban te mobiliseren.

Het idee voor Jazz op 6 is afkomstig van oud-radiomaker Paul van Schaik, die in 1995 vertrok bij de AVRO. ,,Gelijk met mij vertrok Aad Bos bij de VARA en stopten ook de KRO en de NCRV met jazz-programma's. Plotseling was het jazz-aanbod bij de publieke radio gedaald tot bijna niks. Het werd pijnlijk duidelijk dat de aandacht voor jazz bij de publieke omroep afhankelijk was van een paar individuen en niet officieel deel uitmaakt van het beleid. En dat terwijl het hier gaat om een van de belangrijkste cultuuruitingen van de twintigste eeuw.''

Van Schaik vindt zelfs dat de `publieken' wettelijk verplicht zijn jazz in hun programma's op te nemen. ,,Het gaat om minderheidsmuziek'', stelt hij. ,,Door geen jazz uit te zenden ontkennen de publieke omroepen eigenlijk zowel een doelgroep van luisteraars als een beroepsgroep. Jaarlijks studeren er honderden jazz-muzikanten af aan de conservatoria en die kunnen hun eigen muziek niet eens horen op de radio.''

Voor het hedendaagse ,,verschraalde'' radio-aanbod heeft Van Schaik dan ook weinig goede woorden over. ,,We zijn een beetje autistisch bezig bij de Nederlandse radio. Naast klassiek is er eigenlijk alleen maar Amerikaanse en Nederlandse pop te horen. En dat terwijl er zoveel meer te beleven valt.'' De op te richten zesde publieke zender zal zich dan ook zo breed mogelijk moeten manifesteren. ,,Van de blues van Bix Beiderbecke tot klezmer en de muziek van John Zorn'', vat Van Schaik samen. ,,En er moet ruime aandacht zijn voor allerlei aanverwante muziek zoals bijvoorbeeld zigeunermuziek en Indiaas klassieke muziek. Jazz is het cement van de muziekcultuur, het heeft raakvlakken met pop, moderne gecomponeerde en etnische muziek en dat moet je laten horen. Het precieze aanbod moeten de afzonderlijke omroepen zelf inkleuren. Ik kan me zo voorstellen dat de EO bijvoorbeeld een uur gospel uitzendt.''

Van Schaik vergelijkt zijn strijd voor een publieke jazz-zender met de oprichting van Radio 4. De oprichting van de klassieke zender betekende zo'n twintig jaar geleden een enorme stimulans voor het Nederlandse muziekleven: het programma-aanbod van concertgebouwen werd breder, de plaatverkoop steeg en de publieke belangstelling nam toe. Van Schaik hoopt dat dat ook met de jazz gaat gebeuren. ,,Doordat jazz niet te horen is op radio of tv, weten veel mensen niet wat er allemaal te doen is op het gebied van deze muziek.''

Het oprichten van een commerciële jazz-zender is volgens Van Schaik geen optie omdat daar het potentiële publiek weer net te klein voor is. Ook met het onderbrengen van jazz bij al bestaande zenders neemt hij geen genoegen. ,,Het moet een aparte zender zijn met een eigen redactie anders wordt het toch weer iets dat erbij hangt. Er zijn nu vijf zenders met allemaal een duidelijk eigen karakter. Dat de vijfde symfonie van Mahler thuishoort op radio 4, daar wordt niet meer over gediscussieerd. Diezelfde vanzelfsprekendheid moet een jazz-zender ook krijgen.''

    • Edo Dijksterhuis