`Ik voel me niet meer vogelvrij'

Sinds kort is stalking strafbaar. Zou het helpen? Margriet Hunfeld werd jarenlang gestalkt door de ex-vrouw van haar man.

Bij de Stichting anti stalking (SAS) staat een bandje op. `De door ons gevraagde wet is op 16 mei aangenomen en zal binnenkort in werking treden. Daarom zullen wij per 1 juli al onze activiteiten stopzetten.' De stichting, opgericht in 1996 door enkele slachtoffers, bereikte binnen vier jaar haar doel: de strafbaarstelling van stalking. Iemand die ,,wederrechtelijk stelselmatig opzettelijk inbreuk maakt op eens anders persoonlijke levenssfeer met het oogmerk die ander te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden dan wel vrees aan te jagen'' riskeert een celstraf van maximaal drie jaar of een boete tot 25.000 gulden.

Tot nu toe konden mensen zich alleen met een straat- of contactverbod tegen stalkers trachten te verweren. Dit bleek vaak tevergeefs. Hoeveel stalkers in Nederland actief zijn is niet bekend, omdat de politie stalking niet als zodanig registreert. In Amerika zou een op de twintig vrouwen worden gestalkt.

Margriet Hunfeld (50) uit Zeist vindt de nieuwe wet een uitkomst. Ze werd een paar jaar gestalkt door de ex-vrouw van haar man. ,,Ik was totaal paranoïde, ik zat alleen nog maar thuis.'' Ze verwacht dat de wet preventief zal werken. En anders gebruikt ze hem als een wapen. ,,Als het weer begint, zit ik dezelfde dag nog bij de politie. Ik voel me niet meer vogelvrij.''

De meeste stalkers zijn mannen, zo blijkt uit Amerikaans onderzoek. Die van Hunfeld was een vrouw. Toen Hunfeld vier jaar geleden trouwde met Hans van Zanten (53) wist ze dat diens ex hem terug wilde, maar ze maakte zich daar weinig zorgen om. Van Zanten zelf reageerde niet op de pesterijen van zijn ex – de bloemstukken die verdwenen van het graf van zijn overleden zoontje, de telefoontjes, de anonieme brieven met uitgeknipte letters. ,,Hij was bang dat zijn kinderen de dupe zouden worden'', zegt Hunfeld. De strategie was effectief, zijn ex gaf het op. Maar ze verlegde haar aandacht naar Hunfeld.

Hunfelds jongste dochter uit een eerder huwelijk leed aan kanker. Twee jaar nadat Hunfeld met Van Zanten was getrouwd, overleed ze. ,,Toen we op de begraafplaats kwamen om een plek uit te zoeken, liep die ex-vrouw daar rond. Dat was de eerste keer dat ik haar zag.'' Vreemd was ook het gedrag van de beheerder van de begraafplaats. ,,We kregen tien minuten om een plek uit te zoeken, hij had haast.'' Op het graf bleven kindertekeningen en poppen achter. Een week later waren die weg.

Dit bleek het begin van een serie grafschendingen die bijna twee jaar duurde. In een waterschaal die ze bij het graf had laten plaatsen, vond Hunfeld regelmatig peuken en hondedrollen. Plantjes werden losgerukt. In de aarde stonden plots grote eikels en pauweveren. De beheerder wist van niets. Op dat moment had Hunfeld, verdoofd door het verlies van haar dochter, nog geen idee wie de dader was. ,,Wij dachten niet eens aan die ex-vrouw. Wij dachten: Hier loopt een of andere gek rond.''

Geleidelijk werd duidelijk dat het ging om een gerichte actie. Hunfeld kreeg hulp van het personeel van de begraafplaats; dat hield het graf in de gaten. Van hen hoorde ze ook dat de ex-vrouw van haar man nu de vriendin was van de begraafplaatsbeheerder. ,,Toen viel bij mij het kwartje. Ik ben naar de politie gestapt om aangifte te doen.'' De politie maakte duidelijk niet al te veel te kunnen doen, waarop Hunfeld een privé-detective in de arm nam.

Particulier recherchebureau Hamming en Partners krijgt per jaar zo'n twintig à dertig hulpverzoeken van gestalkte mensen. ,,Wij treden vaak op als intermediair'', zegt J. de Leeuw van het bureau. ,,We stellen met observatie vast dat iemand bijvoorbeeld veel belangstelling heeft voor een bepaald huis. Dan voeren we een gesprek: `Onze opdrachtgever heeft er last van.' Dan hoor je het hoe en waarom. Dat iemand verliefd is, dat er een relatie is geweest.'' De detective verzoekt de dader vervolgens vriendelijk zijn activiteiten te staken. Werkt dat? Meestal wel, zegt De Leeuw. ,,Stalkers hebben er een hekel aan als ze zelf in observatie komen.'' Van de nieuwe wet heeft De Leeuw niet zulke hoge verwachtingen. ,,Het zal nog moeilijk worden te bepalen wanneer echt sprake is van stalking. Als iemand je elke dag volgt naar je werk en terug, dat is de openbare weg. Zolang er niets gebeurt, kan de politie niets doen.''

Voor Hunfeld hield Hamming en Partners enige tijd het graf van haar dochter in de gaten. De beheerder van de begraafplaats werd er enige malen gesignaleerd. ,,Daarnaast hebben we contact opgenomen met de politie en gevraagd waarom ze geen actie ondernamen. `Doen jullie het niet, dan doen wij het.'''

Intussen breidde Hunfelds stalker haar acties uit. Anonieme brieven over Hunfeld aan de gemeente, aan haar baas. Telefonische bedreigingen van een mannenstem. ,,We weten je te vinden. We gaan je naaien. Pong! Hoorn op de haak.'' Op aanraden van de politie belde Hunfeld de vrouw op. Pas de derde keer lukte het kort te praten, maar de vrouw wilde geen echt gesprek.

De politie spande zich inmiddels wel tot het uiterste in. De technische recherche plaatste een camera bij het graf, en toen dat niets opleverde een infrarood-camera. Eind vorig jaar werd de ex-vrouw zo 's avonds laat betrapt op het stelen van spullen. Ze werd aangehouden, verhoord en bekende. Wegens `onvoldoende gemeenschapsbelang' besloot justitie echter tot een voorwaardelijk sepot: Als ze beloofde het nooit meer te doen, was ze vrij.

,,Rampzalig!'', zegt Hunfeld. ,,Deze vrouw kun je niet stoppen met een waarschuwing.'' Ze diende een klacht in bij het gerechtshof van Amsterdam, waarin ze verzoekt de vrouw toch te vervolgen. Hierop heeft ze nog niets gehoord. De beheerder van de begraafplaats is inmiddels uit zijn functie gezet, volgens de gemeente Zeist ,,wegens klachten over het beheer''. Mogelijk geeft ook de ex-vrouw het op. De laatste grafschending dateert van maart dit jaar. Sindsdien is het rustig.

    • Joke Mat