Vijanden

Gari Kasparov heeft een speciale band met de club Bosna uit Sarajevo. Tijdens de Joegoslavische oorlog speelde hij voor die club, zonder honorarium. Het was een politieke stellingname en als beloning kreeg hij een Bosnisch paspoort, zodat hij zich ereburger van Bosnië kan noemen.

Het ligt voor de hand dat de uitnodigingen voor het door Bosna georganiseerde toernooi in Sarajevo dat aan de gang is, niet zonder inspraak van Kasparov de deur uit zijn gegaan, en het is pikant om te zien dat hij een rijtje van vijanden heeft binnengehaald. Als een door Vincent Price gespeelde kasteelheer die zijn zorgvuldig uitgekozen slachtoffers uitnodigt om de nacht op zijn burcht door te brengen.

In de eerste plaats is er Alexei Shirov, die nog steeds gromt, omdat Kasparov hem eerst uitdager voor zijn wereldkampioenschap liet worden en hem vervolgens genadeloos dumpte. Dan is er Nigel Short, die Kasparov een aap, een Aziatisch despoot en een van de meest onaangename figuren uit de schaakwereld heeft genoemd, maar goed, dat was lang geleden.

Sergei Movsesian, de Armeniër die al jaren voor Tsjechië speelt, lijkt zijn uitnodiging aan een recentere uitbarsting van woede te danken te hebben. De open brief die hij vorig jaar schreef, waarin hij de vloer aanveegde met de schaakelite in het algemeen en Kasparov in het bijzonder. Kom maar hier, dan zullen we zien of ons krachtsverschil echt zo klein is als jij denkt, lijkt Kasparov te zeggen.

Hij heeft het zichzelf nooit gemakkelijk gemaakt. Zijn formidabele veldtocht van vorig jaar kan deze keer niet helemaal geëvenaard worden. Toen won hij achter elkaar Wijk aan Zee, Linares en Sarajevo. Wijk aan Zee won hij dit jaar ook, maar in Linares moest hij de eerste plaats met Kramnik delen. Sarajevo zal hij graag weer alleen winnen.

Kramnik is er niet bij, die bereidt zich voor op zijn match tegen Kasparov in oktober. Anand is er ook niet, waarom dat zo is weet ik niet. Van de eerste vijftien van de wereld zijn er acht aanwezig: Kasparov, Shirov, Morozevitsj, Adams, Barejev, Topalov, Gurevich en Short.

Er wordt mooi gespeeld en de derde ronde liet een zelden vertoonde rijkdom aan romantisch schaak te zien. Morozevitsj sloeg Sokolov van het bord met een koningsgambiet en Short maakte het tegen Barejev nog bonter met een Blackmar-Diemer gambiet – voor het laatst vertoond op dit niveau in Spasski-Filip, Amsterdam 1956 – waar hij geen plezier aan beleefde. Kasparov, Shirov en Bacrot offerden Gurevich, Topalov en Movsesian van het bord en alleen Georgiev en Adams gedroegen zich rustig. Het was een dag waarover de schaakliefhebbers van Sarajevo nog lang zullen napraten.

Het liep wat stroef bij Kasparov. Short en Adams liet hij onnodig met remise ontsnappen en woensdag in de zevende ronde speelde hij tegen Alexander Morozevitsj een zeer bezienswaardige maar ook wisselvallige partij.

Wit Kasparov-zwart Morozevitsj

1. d2-d4 e7-e6 2. Pg1-f3 Pg8-f6 3. c2-c4 d7-d5 4. Pb1-c3 d5xc4 5. e2-e4 Lf8-b4 6. Lc1-g5 c7-c5 7. Lf1xc4 c5xd4 8. Pf3xd4 Dd8-a5 Gebruikelijker is eerst 8...Lxc3+ 9. Lg5-d2 0-0 En hier deden de zwarten tot nu toe 9...Dc5 10. Pd4-c2 Lb4xc3 11. Ld2xc3 Da5-g5 12. Dd1-e2 Na voorzichtig 12. Df3 zou hij iets beter staan, maar hij wil meer. 12...Dg5xg2 13. 0-0-0 Dg2xe4 14. Th1-g1

Op www.kasparovchess.com laat hij de mooie dingen zien waar hij op hoopte: 14...Dxe2 15. Txg7+ Kxg7 16. Tg1+ Kh6 17. Lxe2 of 14...e5 15. Txg7+ Kxg7 16. Tg1+ Kh8 17. Lxe5 Dc6 18. Pb4, in beide gevallen met winst. 14...g7-g6 15. Pc2-e3 e6-e5 16. f2-f4 Hij gooit er nog meer materiaal tegen aan, maar dit had niet goed af mogen lopen. 16...Lc8-e6 17. Lc4-d3 De4xf4 18. Tg1-f1 De andere toren moet op d1 blijven, zoals blijkt uit de variant 18. Tdf1 Dh4 19. Le1 Tc8+ 20. Kb1 Da4 21. b3 Dc6 en zwart wint.

18...Df4-h4 Met wits andere toren op f1 was dit goed, maar nu niet. Kasparov schrijft dat hij tijdens de partij de volgende variant uitrekende: 18...Dg5 19. h4 Dxh4 20. Th1 Da4 21. Lb5 Dxa2 22. Dh2 Tc8 23. Dxe5 Txc3+ 24. Dxc3 Pbd7 25. Lxd7 Pxd7 26. Txh7 Da1+ 27. Kd2 Dxd1+ 28. Kxd1 Kxh7 met voordeel voor zwart. Diep en zeer indrukwekkend. 19. Lc3-e1 Dh4-a4 20. Tf1xf6 Pb8-c6 21. Tf6xe6 Hij blijft het mooi doen, maar sterker was 21. b3, waarna zwart niet genoeg voor zijn stuk heeft. 21...Pc6-d4 22. De2-g4 Da4xa2 23. Ld3xg6 h7xg6 24. Te6xg6+ f7xg6 25. Dg4xg6+ Kg8-h8 26. Dg6-h5+ Kh8-g8 Remise

Aan het begin van die ronde stonden Kasparov en Shirov gelijk bovenaan. Shirov had mooie partijen gewonnen, met speels gemak Veselin Topalov van het bord geveegd, alsof het een beginner was. In die zevende ronde won hij van Barejev, weer briljant, en hij kwam een half punt voor op Kasparov.

De partij van donderdag, Shirov-Kasparov, zou de partij van het toernooi moeten worden, maar viel een beetje tegen. Een vrij kalme en korte remise. Hoe vijandig ze elkaar ook gezind zijn, het zijn professionals en ze raakten niet mataklap toen ze tegenover elkaar zaten.

Wit Shirov-zwart Topalov, derde ronde

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Lc1-g5 d5xe4 5. Pc3xe4 Lf8-e7 6. Lg5xf6 g7xf6 7. Pg1-f3 a7-a6 De ambitieuse, uitdagende en riskante specialiteit van Morozevitsj. Zwart wil 8...b5 spelen. 8. c2-c4 In dezelfde ronde deed Kasparov rustig 8. g3 tegen Gurevich en hij won ook. 8...f6-f5 9. Pe4-c3 Le7-f6

10. Dd1-d2 c7-c5 11. d4-d5 0-0 12. 0-0-0 e6-e5 13. h2-h4 b7-b5 14. d5-d6 Pb8-c6 15. d6-d7 Lc8-b7 16. Dd2-d6 e5-e4 17. Pc3-d5 Met krachtige en voor de hand liggende zetten heeft wit een geweldige aanvalsstelling bereikt. 17...Lf6-g7 18. Pf3-g5 Pc6-d4 19. Pd5-e7+ Kg8-h8 20. Th1-h3 f5-f4 21. Kc1-b1 b5-b4

22. Lf1-e2 Maar dit is een zet die allerminst voor de hand lag. Na 22...Pxe2 heeft wit 23. Dxc5, waarna er geen goede verdediging is tegen 24. Df5. Omdat wit ook 23. Lh5 dreigt, heeft zwart weinig keus. 22...f4-f3 23. g2xf3 Pd4xe2 24. Dd6xc5 Pe2-f4 25. Dc5-f5 Pf4-g6 26. h4-h5 Dd8xe7 27. h5xg6 Zwart gaf op. Wit heeft een mataanval.