Link (slot)

`G EACHTE webmaster,

Hierbij verzoek ik u met klem de MP3's van Dennis Franke, Jop en DJ.Madman onmiddellijk van uw site te verwijderen.

Ook links naar MP3's van deze nummers op andere locaties op het www zijn ten strengste verboden om op uw site te plaatsen.

Indien u niet binnen 24 uur aan dit verzoek voldoet zullen wij uw provider onmiddellijk opdracht geven uw site van het net te halen.

Eveneens zullen wij de Buma/Stemra inlichten over de illegale activiteiten die u begaat door deze muziekwerken gratis ter download aan te bieden.'

Zo maakt Sony vrienden. Nog afgezien van het tenenkrommende Nederlands jaagt de toon die Sony aanslaat elke muziekliefhebber onmiddellijk in de hoogste boom, hoezeer Sony ook in zijn recht mag staan. Bovendien rekt Sony zijn rechten nogal op, wat het geheel er niet sterker op maakt en de gehate MP3-piraatjes nog gretiger front doet maken tegenover het grootkapitaal van de muziekindustrie.

MP3 is een fikse kiezel in de schoen van platenmaatschappijen. Het is een handzame en toch kwalitatief acceptabele manier om muziek als computerbestand op te slaan, die in korte tijd enorm populair werd. Immers, met MP3 kun je muziekstukken voor het eerst zo `klein' opslaan dat verspreiding via het internet haalbaar wordt, en dat willen de mensen wel. Op duizenden sites staan inmiddels horden zelf opgenomen gratis af te halen nummers van ongebonden artiesten, maar ook kopieën van spul dat gewoon in de winkel op CD te krijgen is.

Om die laatste gaat het de Sony's van deze wereld. Zij beschouwen die kopieën terecht als een inbreuk op hun auteursrecht en een regelrechte aanslag op hun inkomsten. Vanzelfsprekend dat ze daartegen optreden, maar je vraagt je wel af of Sony dat op de slimste manier doet. En hoever gaan hun rechten eigenlijk?

In het geval hierboven wordt nogal wat geëist en geclaimd. Allereerst kan Sony een provider helemaal nergens opdracht toe geven, dat zouden ze wel willen. Ze kunnen de provider slechts laten weten dat er op een bepaalde site zonder toestemming beschermde werken staan; de provider is dan gehouden om na te gaan of dat klopt, en als dat zo is maatregelen te nemen. Meestal zal zo'n provider eerst de sitehouder vragen het gewraakte spul weg te halen, en pas als hij dat niet doet zal de provider de site afsluiten. Hij doet dat, omdat hij anders door de wet zelf verantwoordelijk gesteld wordt voor de inbreuken die zijn klant pleegt.

Volgens de ontvanger van Sony's dreigbrief is het bedrijf op nog een manier onzorgvuldig: hij hád, zo bezwoer hij, helemaal geen MP3's op zijn site, maar alleen links naar MP3's op andere sites. En dat eenvoudige linkjes naar MP3's op sites elders ter wereld niet mochten, dat wist ie niet.

En daar zat onze muziekliefhebber weer fout. Want al is er geen wettelijk verbod, de Nederlandse rechter heeft zulke linkjes naar auteursrechtelijke contrabande bij één gelegenheid wel degelijk verboden, al weet ik waarlijk niet of hij daar wel zijn `ten strengste' gezicht bij opzette.

De rechter deed zijn uitspraak in een van de zaken die de Scientologykerk (CST), een sekte die door nogal wat mensen te vuur en te zwaard bestreden wordt, aanspande tegen onder meer Karin Spaink. Spaink had gestolen documenten op haar site gezet die het eigendom waren van de sekte en door Scientology als diep geheim beschouwd werden, maar had die onder druk van het kerkgenootschap weer weggehaald. Wel had ze op haar site nog links staan naar diezelfde documenten op sites van anderen. Dat mocht ook niet, vond Scientology, en daar was de Haagse rechtbank het mee eens. Want, zo oordeelde zij, het hebben van een link die `bij activering een verveelvoudiging van werken waarop CST het auteursrecht bezit bewerkstelligt op het scherm van de computer van de gebruiker' is zelf ook onrechtmatig.

Dat lijkt, waar het ging om spullen die so wie so al gestolen waren, ook niet zo gek. Als het document zelf zich al niet op het web mag bevinden, dan mogen verveelvoudigingen daarvan ook niet gemaakt worden. Een link die zo'n document op je scherm tovert doet precies dat, en is daarom onrechtmatig.

Toch is dat een levensgevaarlijke redenering. Het gedeelte `als het origineel onrechtmatig is, is elke kopie dat ook' klopt, en is voldoende om Scientology aan zijn trekken te laten komen, maar in dat woordje `verveelvoudiging' schuilt een enorm probleem. Hoewel de rechtbank in het vonnis volmondig erkende dat de technische kopieën, die nu eenmaal in het webverkeer op allerlei tussenliggende computers tijdelijk ontstaan, geen openbaarmakingen zijn, lijkt ze de tijdelijke kopie op het scherm van de gebruiker wel als zodanig te beschouwen. Maar als dat zo is, is elke webpagina die je bekijkt en elke rechtstreekse link daarheen in beginsel een inbreuk op het auteursrecht van degene die de pagina op het web gezet heeft. Dat kan de bedoeling niet zijn, want dan is de enige onbezoedelde pagina de nog nooit bekeken pagina, en de rechtbank wilde vast niet een digitaal soort maagdelijkheidsbegrip invoeren. Bovendien wordt elke webpagina er een auteursrechtelijke valstrik door: je zet heel onschuldig een paginaatje op het web, wacht tot daar linkjes naar gemaakt worden, en slaat dan de nietsvermoedende makers van die links om hun oren met rekeningen en deurwaarders: `Aha! U heeft zonder mijn toestemming een link gemaakt, en daarmee mijn auteursrecht geschonden!'

Nu ging de uitspraak van de rechtbank in het geval Spaink alleen over illegaal gepubliceerd werk van Scientology, we moeten dus maar aannemen dat ze over legaal op het web gezette documenten niets heeft willen zeggen. Voor die laatste is het redelijk, zelfs onontkoombaar tenzij we het web willen sluiten, om aan te nemen dat het plaatsen van een pagina de intentie inhoudt dat die pagina bekeken wordt, en dat plaatsing dus toestemming inhoudt voor het bekijken ervan en het maken van links ernaar, tenzij het tegendeel duidelijk blijkt.

Wie naakt op straat gaat staan, moet niet klagen dat de mensen kijken, en zo is het op het web ook. Wie zijn naaktheid wil verbergen of te gelde maken, trekke een broek aan. Wie zijn documenten niet wil laten zien, moet ze niet op het web zetten of zelf afschermen. Daar zijn genoeg technieken voor.

    • Rik Smits