Liever niet samen naar school

Kinderen die speciaal onderwijs behoeven, worden sinds anderhalf jaar met opzet op scholen voor regulier onderwijs gehouden. In de praktijk blijkt dat veel problemen op te leveren.

. Irma Huygen van de Mauve-school in Dordrecht zoekt al maanden naar een oplossing voor twee leerlingen, Shirley en Melissa (10). Op het speciaal onderwijs zouden de twee moeilijk lerende meisjes beter af zijn, maar ja, dat mag eigenlijk niet van de overheid. Toch bezoekt ze met de beide moeders een speciale basisschool, omdat het echt niet meer gaat. Irma Huygen: ,,Ze kunnen niet slapen van de spanning. Het is beleid om ze op een gewone school te houden, maar dat keert zich tegen hen.''

Huygen kent haar zorgenkinderen. In bijna elke klas van de Mauve-school in de Dordtse wijk Krispijn zit er wel eentje. ,,Het niveau van het basisonderwijs is niet voor iedereen even eenvoudig. De één trekt zich op aan de rest, de ander kan er niet van slapen en wordt gepest. Hoe dan ook, het is een forse belasting voor de leraren.''

Basisscholen kunnen veel kinderen met leerproblemen niet zelf opvangen, meldde het Cito deze week. Alle basisscholen moeten sinds anderhalf jaar probleemkinderen – leerlingen die dyslectisch zijn, gedragsproblemen hebben of moeilijk kunnen leren – zoveel mogelijk zelf opvangen.

De wet `Weer Samen naar School' (WSNS) schrijft voor dat basisscholen elk jaar hooguit 2,5 procent van hun leerlingen naar een speciale school mogen sturen. Die wet is bedoeld om integratie van probleemleerlingen met `gewone kinderen' te bevorderen en de groei van het - dure - speciaal onderwijs tegen te gaan.

Basisscholen kunnen hulp bij speciale scholen inkopen om de integratie te bevorderen. Maar volgens onderzoeker Frank van der Schoof van het Cito is een aanzienlijk aantal toch beter af in het speciaal onderwijs.

Eén dag in de week krijgt Huygen, eigenlijk adjunct-directeur, de tijd om het WSNS-project in goede banen te leiden. Veel te weinig, vindt ze, maar de school heeft niet meer subsidie gekregen. ,,Van ons wordt verwacht dat we precies de ontwikkeling van de kinderen bijhouden, maar dat is bijna ondoenlijk. Het idee achter WSNS is prima, maar we hebben de mogelijkheden niet. Hiervan worden kinderen als Shirley en Melissa de dupe.''

Het WSNS-beleid is `een kindje' van oud-staatssecretaris van Onderwijs Jacques Wallage, nu burgemeester van Groningen. Hij is verbaasd over de suggestie van het Cito. Een landelijk overzicht van de samenwerking van gewone en speciale scholen heeft hij niet. Maar in zijn eigen stad Groningen gaan er volgens Wallage minder leerlingen naar het speciaal onderwijs, terwijl de resultaten van de Groningse basisscholen niet zijn verslechterd.

Hij wil maar zeggen: het WSNS-beleid werkt, mits het goed wordt uitgevoerd. ,,Probleemkinderen op een gewone school hebben natuurlijk extra hulp nodig. Die moeten ze dan wel krijgen.'' Hij blijft geloven in het ideaal van weer samen naar school. ,,Natuurlijk, sommige kinderen redden het niet en moeten toch naar een speciale school'', zegt Wallage. ,,Maar alleen als het niet anders kan.''

Volgens hem is het speciaal onderwijs een fuik waar een kind, als het er eenmaal in zit, niet meer uitkomt. ,,Er is nauwelijks meer een route terug.''

Niks ideaal, gewoon een ordinaire bezuinigingsmaatregel, zegt Arga Paternotte over WSNS. Paternotte is verbonden aan de stichting Balans voor ouders van kinderen met gedragsstoornissen.

Een leerling op een speciale school met gespecialiseerde leraren en kleine klassen kost drie keer zoveel als een leerling op een gewone basisschool, zegt ze. ,,Het speciaal onderwijs bleef maar groeien, dat kostte veel te veel geld.''

Paternotte vergelijkt het WSNS-beleid met het krijgen van een kind zonder dat er is gezorgd voor een kleertjes en de wieg. ,,De baby ligt in de kou.'' Haar stichting krijgt vele telefoontjes van verontruste ouders, wier kinderen niet de hulp krijgen die ze nodig hebben. ,,Het pijnlijke is'', zegt Paternotte, ,,dat het allemaal onder de vlag van integratie gebeurd. Daar kun je als fatsoenlijk, weldenkend mens natuurlijk niet tegen zijn. Dat is niet politiek correct.''

Paternotte is ook niet tegen. Op uitnodiging van het ministerie van Onderwijs mocht ze gaan kijken naar een soortgelijk project in Oostenrijk. Wat bleek: daar stonden gemiddeld twee fulltime leraren voor een klas van 20 leerlingen waarvan er vier extra zorg nodig hadden. ,,Als dat hier ook de praktijk zou zijn, zouden we niet klagen.''

Het loopt nog niet allemaal op rolletjes, maar wat wil je na twee jaar, verzucht Grada Huis van de protestants-christelijke schoolbesturen. ,,Er wordt te snel geroepen dat het mislukt is. Maar je moet scholen ook de tijd geven om de vernieuwingen te implementeren.''

Het idee achter WSNS is verkeerd, vindt daarentegen directeur M. Versteeg van de G. Buntschool in Dordrecht, de school voor speciaal basisonderwijs waar Shirley en Melissa volgend schooljaar naar toe gaan. ,,Het werkt averechts, we krijgen juist meer leerlingen in plaats van de ontlasting die beloofd was.''

De G. Buntschool krijgt nu echter veelal kinderen die zijn afgewezen voor het voortgezet onderwijs. Versteeg: ,,Vbo's en mavo's willen ze niet hebben. Daar zeggen ze tegen de kinderen: ga nog maar een jaartje speciaal basisonderwijs volgen. Die kinderen zijn volgens hen nog lang niet klaar voor het voortgezet onderwijs.''

Huygen van de Mauve-school beaamt dit. ,,Wij hebben acht jaar ons uiterste best gedaan om de kinderen binnenboord te houden en het voortgezet onderwijs vraagt ons of we die acht jaar hebben zitten slapen. Leraren raken zwaar gefrustreerd van zulke opmerkingen.''

    • Sheila Kamerman
    • Guus Valk