Koopjesjagen nationale ziekte

Korting. We vragen er steeds meer om en via internet bundelen klanten zich voor de voordeligste aanbieding. Maar waakzaamheid blijft geboden.

Wie zijn best doet, kan alle boodschappen doen `in de aanbieding'. Fabrikanten en winkeliers troeven elkaar af met de beste prijs. Maar wat is de korting nog waard? Het heft in eigen hand nemen lijkt de nieuwste trend. Mensen op zoek naar hetzelfde product bundelen zich via internet, en bedingen zo een lagere prijs. Want de prijs blijft voor de meeste kopers het belangrijkste argument om tot aankoop over te gaan, zeggen deskundigen. ,,Het zijn de klanten die om korting vragen'', zegt Jos Vermeulen van de website Samenkopen.nl.

Tegen de zomer ging de voorjaarscollectie tegen lage prijzen de deur uit. En na de kerst waren de winterjassen in de uitverkoop. Bij de slagerij op woensdag gehakt in de aanbieding en gratis zegeltjes voor de spaarkaart van de winkeliersvereniging. Vroeger was korting nog simpel...

De vaste uitverkoop is allang losgelaten. Het hele jaar door hangen posters met `sale' en `tot 40 procent korting!' op etalageramen geplakt. In de supermarkt is korting uitgegroeid tot klantenbinding. Elke zichzelf respecterende levensmiddelenzaak geeft een pas uit waarmee klanten exclusief gebruik kunnen maken van voordeeltjes.

Spreekt korting nog aan in het woud van koopjes en speciale aanbiedingen? Jos Vermeulen van Samenkopen.nl is er van overtuigd. In december vorig jaar begon zijn bedrijf met het aanbieden van samenkoopkorting via internet. Al veel langer runt hij een winkel in bergsport- en schermvliegartikelen. ,,Op internet, maar ook in de reguliere winkel, vraagt de consument heel duidelijk om korting. Niet alleen om de beste prijs te betalen, maar ook voor het gevoel. Het is heel subjectief. Soms lijkt het erop dat je moet doen alsof je korting geeft, want dat geeft de koper een prettig gevoel. Korting raakt steeds meer in trek, het is een nationale ziekte in Nederland.''

De website Samenkopen.nl richt zich op een specifieke doelgroep: liefhebbers van water-, klim- en vliegsport. Geïnteresseerden kunnen zich op de webpagina inschrijven voor specialistische meetapparatuur, helmen, vliegoveralls en rugzakken. De verkoop loopt nog niet echt storm, volgens Vermeulen, maar de belangstelling is groot. ,,We hebben dagelijks enkele honderden bezoekers. Voor deze doelgroep is dat veel.''

Vermeulen merkt dat zowel samenkoopbedrijven en leveranciers als klanten nog moeten wennen aan de `andere economie'. ,,Samen kopen via internet is vooralsnog gericht op de moderne consument. Klim- en vliegsporters hebben over het algemeen veel interesse in internet. Iemand die traditioneel denkt over kopen, zal niet snel voor deze nieuwe vorm kiezen.'' Vermeulen snapt dat wel, vooral omdat initiatieven als samenkopen.nl nog worstelen met het verwerken van orders, de verzending van producten en betalingsmogelijkheden.

Het Zweedse bedrijf Letsbuyit.com mikt juist wel op de massa. Sinds zeven maart opereert het bedrijf ook in Nederland, naast veertien andere Europese landen. Ruim 550.000 mensen lieten zich volgens Letsbuyit al registreren op de site, waaronder enkele tienduizenden Nederlanders. Met een grote reclamecampagne, een afgetimmerd garantiebeleid en een helpdesk in Nederland hoopt de `co-buysite' het grote publiek warm te krijgen voor goedkoop inslaan op de digitale snelweg.

Bij Letsbuyit is alles te koop. Klanten bepalen door hun wens kenbaar te maken het aanbod. Letsbuyit zoekt een leverancier of fabrikant en doet de `vooronderhandeling'. Dan verschijnt het product op de site. Een diagram vertelt de adviesprijs, de beste prijs en de stappen daar tussenin. Er staat precies aangegeven bij welk aantal samenkopers de prijs daalt en wat de stand is.

Het gaat goed met de internethandel, zegt Ernst Bökenkamp van Letsbuyit. ,,Maar korting alleen werkt niet. Het gaat ook om het gemak en de kwaliteit. Wij verkopen alleen A-merk producten, we hebben een afkoelingsperiode van dertig dagen en leveren thuis af. En het vernieuwende spreekt erg aan. Niet de markt dicteert, maar de inkoopkracht van individuele kopers.'' Daarnaast moet de korting `echt' zijn. Soms lijkt een aanbieding op korting, maar is de prijs niet of nauwelijks lager dan bij de concurrent of ten opzichte van de adviesprijs. Bökenkamp: ,,Dat zien consumenten wel. Bij bedrijven als Koopwijzer of Consumersdesk, ook op internet, kunnen ze elk moment prijzen vergelijken.''

Consumentenorganisaties zijn niet onverdeeld enthousiast over de `macht van kopers'. Ewald van Kouwen van de Consumentenbond houdt zich bezig met internet. Volgens hem zijn op dit moment vier grote samenkoopbedrijven actief in Nederland: Letsbuyit, Nokdown, UnitedConsumers en de Nederlandse vereniging van mobiele bellers. ,,In theorie zijn dat inderdaad inkoopcombinaties, maar dat klopt niet helemaal. In de praktijk zitten er harde, commerciële bedrijven tussen die zich dure televisiespotjes kunnen veroorloven. De macht van de consument en het idealistische principe van internet, daar geloof ik niet zo in.'' Waakzaamheid is geboden, zegt Van Kouwen. ,,Kijk altijd goed wat een product in de winkel kost. De vraag is ten opzichte van welke prijs een korting wordt geboden, is dat de adviesprijs of de normale prijs in de winkel?''

Ook de organisatie achter de mooie webpagina's is volgens Van Kouwen niet altijd even duidelijk. ,,Bijvoorbeeld het samen kopen van benzine. Hoe gaat dat lopen? Je koopt een pasje voor tienduizend liter met korting. Sturen ze dat op? Is het duidelijk welke tankstations de korting accepteren, wat gebeurt er bij vermissing? Heb je garantie, kun je opzeggen en hoe is de afhandeling van klachten. Allemaal punten waarop succes nog moet blijken.''

De Consumentenbond staat in het algemeen kritisch tegenover korting. Zo ziet de bond weinig in winkelpassen in de detailhandel. ,,Het probleem is dat de kaarten vaak zijn gekoppeld aan spaarsystemen. Wij zien dan liever dat spaarvoordeel direct wordt doorgevoerd in de prijs van een artikel. We menen dat klanten dan netto minder kwijt zijn'', aldus woordvoerder Sicco Louw.

Ook de Comfort Card (CC), een winkelpas met kortingsfuncties, komt niet er niet te best vanaf. Louw: ,,De CC is een verstrekker van duur krediet. Zo kan iemand met zo'n pas bij een elektronicazaak een peperdure stofzuiger aanschaffen voor drieduizend gulden. Twintig maanden lang kost het apparaat maar twintig gulden per maand. Dat klinkt voordelig, maar er blijft 2.600 gulden openstaan, in één keer af te lossen. Wie dat niet kan, krijgt krediet, echter tegen de wettelijk maximaal toegestane rente. Veel duurder dus dan bij de eigen bank.''

Ook het Nederlands instituut voor budgetvoorlichting (Nibud) is niet happig op moderne, `onzichtbare' kortingsvormen. ,,Je moet ervoor oppassen dat het niet leidt tot impulsaankopen'', waarschuwt Saskia Sol. Bewust omgaan met koopjes kan volgens de budgetvoorlichter wel schelen in de portemonnee. ,,Een goed voorbeeld zijn luiers. Op zo'n duur dagelijks product tikt een korting wel aan. Massaal gaan mensen daar speciaal voor naar de winkel.'' Volgens Sol kan het lokmiddel met slim beleid veel opleveren. ,,Als een specifiek product dat aangeschaft moet worden niet in de aanbieding is, zou gekeken moeten worden of de aankoop uitgesteld kan worden. Wachten op de korting dus.''