Steigerend paard in de lucht geboren

Van gevechtsvlieger Baracca uit de Eerste Wereldoorlog tot het nieuwste zakenvliegtuig: Ferrari heeft ook luchtvaartgeschiedenis.

Ferrari, een van de meest legendarische namen in de autosport, heeft ook iets met vliegtuigen. Vorige week voegde de sportwagenfabrikant een bijzondere machine toe aan het indrukwekkende wagenpark. Luca di Montezemolo, voorzitter van Ferrari, kreeg in Genua de beschikking over een nieuw zakenvliegtuig, de Executive P180 Avanti. Een ultramodern toestel dat opvallende gelijkenissen vertoont met een racewagen.

Vooral de neus van het grotendeels in wit uitgevoerde toestel, inclusief een in de luchtvaart ongebruikelijke voorvleugel, heeft met een beetje fantasie wel wat weg van Michael Schumachers F1-2000 waarmee de Duitser dit seizoen al vier Formule I-races gewonnen heeft. Op de staart van het produkt van Piaggio Aero pronkt het steigerende paard in het embleem van Ferrari, tegen een gele achtergrond met aan de bovenkant de kleuren van de Italiaanse vlag, rood, groen en wit. Wat zou gevechtsvlieger Francesco Baracca trots zijn geweest.

Il cavallino rampante, een logo dat uitgroeide tot een van de meest herkenbare emblemen ter wereld, is afkomstig uit de Italiaanse luchtvaarthistorie. ,,Het verhaal van het steigerende paard is simpel en fascinerend tegelijk'', luidt het begin van een citaat van Enzo Ferrari dat te vinden is in het Ferrari-museum in Maranello. Die hoek in de Galleria Ferrari is gewijd aan majoor Francesco Baracca, een Italiaanse gevechtsvlieger die in juni 1918 op 30-jarige leeftijd sneuvelde.

Een afbeelding van een schilderij maakt duidelijk waarom op die plek aandacht aan deze man wordt besteed. Op de zijkant van zijn oranjekleurige dubbeldekker (in het echt uitgevoerd in camouflagekleuren) is een zwart steigerend paard afgebeeld, tegen een witte achtergrond. Baracca, die poseert voor zijn SPAD-dubbeldekker waarvan de bovenste vleugel de kleuren van de Italiaanse tricolore draagt, was een van de grootste oorlogshelden in Italië. Hij gebruikte het steigerende paard in zijn wapenschild, dat oorspronkelijk behoorde aan het cavalarie-regiment van Piemonte. Bij dat onderdeel diende Baracca – met een autobiografie en het handboek `Hoe een oorlog te beëindigen' ook actief als schrijver – voor zijn overstap naar de luchtmacht.

In 1923, vijf jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, waarin ook Enzo Ferrari (geboren in 1898) diende in het Italiaanse leger, maakte de man die het sportwagenbedrijf zijn naam gaf kennis met de ouders van de overleden piloot, graaf Enrico en zijn vrouw, gravin Paolina Baracca. Het was op het Savio-circuit in Ravenna, nadat Ferrari in een Alfa een race had gewonnen.

De Baracca's waren afkomstig uit Lugo, evenals Ferrari's moeder. Ferrari: ,,Op een dag zei ze tegen me, `Ferrari, je moet het steigerende paard van mijn zoon op je auto's zetten. Het zal je geluk brengen.'' In het Ferrari-museum is naast de afbeelding van Baracca en zijn gevechtsvliegtuig een brief te zien waarin de ouders van de oorlogsheld Il Commendatore laten weten dat ze het embleem aan hem toevertrouwen. Ferrari had een nauwe band met de Battaglione Aviatori van de Italiaanse luchtmacht; zijn jongere broer Alfredo Dino maakte deel uit van hetzelfde squadron als Baracca, aan wie in Lugo een museum is gewijd. Ook Ferrari's broer werd in de Eerste Wereldoorlog neergehaald.

Pas vele jaren later maakte Ferrari dankbaar gebruik van het aanbod van de gravin, toen Enzo inmiddels zijn eigen renstal had. Op 11 mei 1947 verscheen het steigerende paard voor het eerst op een Ferrari. Het was in Piacenza, op de motorkap van Franco Cortese's Ferrari 125, een twaalfcylinder rijdend met nummer 128. Ferrari maakte daar zijn racedebuut. Twee weken en één race later bezorgde Cortese, een goede vriend van Enzo en allesbehalve een professionele coureur, tijdens de Grand Prix van Rome Ferrari de eerste overwinning ooit.

De kleur van het paard bleef dezelfde als op de dubbeldekker van Baracca, zwart. De achtergrond veranderde van wit in kanariegeel, de kleur die Ferrari koos omdat het de kleur is van zijn geboorteplaats Modena, waar hij de basis legde voor zijn imperium. Het steigerende paard van Francesco Baracca heeft intussen de wereld veroverd.

    • Ward op den Brouw