Popgroep ontdekt de stilte

Er is één ding erger dan bloot-met-sokken en dat is een wollen mannenkostuum direct aangetrokken over de huid, zodat die volvlezig roze afsteekt tegen de donkere stof. De huid in kwestie behoorde gisteravond aan Blixa Bargeld, zanger van de Duitse groep Einstürzende Neubauten.

Behalve Bargeld waren ook de andere bandleden, in Waterloopleinpakken en met zwart geverfd haar, in hun uiterlijk een eerbetoon aan de chaotische beginjaren tachtig. En niet voor niets: dat was hun glorietijd.

De groep was toen baanbrekend met zelfgemaakte percussie-instrumenten van schroot, experimenten met tape-loops en industriële geluidseffecten. Concerten van Einstürzende Neubauten waren fysieke exercities waarbij eindeloos op ijzeren vaten werd gedrumd, en met een drilboor de muren bewerkt, zoals in 1982 in de voormalige gevangenis op het Leidseplein in Amsterdam.

Inmiddels speelt Blixa Bargeld al jaren gitaar in Nick Cave's begeleidingsgroep The Bad Seed, en is voormalig bandlid Mark Chung directeur van Sony Music Duitsland. De nu uit vijf muzikanten bestaande groep brengt af en toe platen uit, en was gisteren voor het eerst sinds lange tijd weer live in ons land te zien.

Al golden ze ooit als visionairen, gisteravond in Paradiso zag het podium er vooral ouderwets uit – door de nog altijd redelijke hoeveelheid buizen, ijzeren aanrechten en zelfgemaakte contrapties die stonden opgesteld. Maar de groep heeft zich aan haar verleden ontvochten.

Zoals ook bleek op de onlangs verschenen cd Silence is Sexy wordt er niet meer vertrouwd op de kracht van het apocalyptische lawaai. Integendeel, Einstürzende Neubauten heeft een nieuwe vorm gevonden, waarin stilte een even belangrijke functie kreeg. Gedragen door de niet zo uitdrukkingsvolle spreekzang van Blixa Bargeld, ontwikkelen de nummers zich langs grillige patronen van subtiele ijzerpercussie tot dreunende klappen, en van fluisterende gitaren tot vioolgesnerp.

Soms vallen ze als bij toeval samen en hebben dan een overweldigende kracht (bijvoorbeeld het tien minuten durende Redukt). Maar Einstürzende Neubauten hoeft het niet meer te hebben van de overrompeling. Andere nummers draaiden om de bijna a capella gebrachte, afwisselende zang van de droog commentaar leverende bandleden. Terwijl Blixa Bargeld steeds uitgelatener rond stapte, beroerden muzikanten als N.U. Unruh en Rudi Moser steeds intenser het ijzer. Maar dit was geen krachtpatserij, het was gedoseerd. De rebellen van toen zijn waardig uitgegroeid.

Concert: Einstürzende Neubauten. Gehoord: 24/5 Paradiso, Amsterdam.

    • Hester Carvalho