Luchtvaart aan vooravond nieuwe fusies

United Airlines is van plan US Airways over te nemen voor 4,3 miljard dollar (10,5 miljard gulden). Het is de grootste overname in de luchtvaartsector. Waarnemers zien de nodige haken en ogen. Maar als de overname doorgaat, kan dat het begin zijn van een nieuwe consolidatieronde in de luchtvaart.

Nog voor de officiële aankondiging gisteren van de overname van US Airways door United Airlines begonnen de tegengeluiden al. De pilotenvakbond heeft bezwaren, de antimededingingsautoriteiten hebben reserves en veel beroepsbeleggers zijn sceptisch.

Het weerhield de topmannen van beide bedrijven er niet van de combinatie aan te kondigen. United Airlines neemt US Airways over voor 4,3 miljard dollar. Daar komt een boekschuld plus leaseverplichtingen van in totaal 7,3 miljard dollar bij. United, nu al de grootste vliegmaatschappij ter wereld, wordt door het overnemen van nummer zes veruit de grootste maatschappij met een omzet van 26 miljard dollar en 140.000 werknemers. Het routenetwerk van US Airways is fijnmazig aan de oostkust terwijl United traditioneel sterk is in en ten westen van Chicago.

Een probleem doet zich onder meer voor in en om Washington DC, waar US Airways en United allebei zeer sterk zijn. De luchtvaartmaatschappijen stoten daarom deze vliegroutes af aan Robert Johnson, die daarmee een basis wil leggen voor een nieuwe maatschappij, DC Air geheten. Johnson is commissaris bij US Airways en eigenaar van BET (Black Entertainment Television), de grootste tv-zender voor de zwarte bevolking.

De verwachting is dat United en US Airways ook elders vliegroutes zullen moeten afstoten. In markten als Charlotte (North Carolina), Philadelphia, Pittsburgh en Denver hebben US Airways en United elk afzonderlijk of straks gezamenlijk meer dan 60 procent marktaandeel. United is ook sterk op internationale routes en maakt deel uit van de Star Alliance met onder meer Lufthansa, SAS en Nippon Air.

Jim Goodwin, de topman van United, blijft aan. Stephen Wolf en Rakesh Gangwal van US Airways zullen allebei vertrekken als de transactie in het begin van 2001 zal zijn voltooid. Wolf en Gangwal zijn beiden afkomstig van United. Goodwin is sinds vorige zomer topman bij UAL en heeft een goede verstandhouding met de vakbonden.

De piloten van UAL spraken onmiddellijk grote bezorgdheid uit over de aangekondigde transactie. Ze zijn samen met hun vakbond ALPA (Airline Pilots Association) in bespreking met de top van United over een nieuw contract. ,,Ik ben diep teleurgesteld dat het bedrijf een transactie van deze omvang aangaat zonder al volledige overeenstemming op alle onderdelen te hebben bereikt met de United-piloten'', zei Rick Dubinsky, onderhandelaar namens de ALPA. United is het grootste bedrijf in de Verenigde Staten dat voor het grootste deel (55 procent) in handen is van werknemers.

In de afgelopen tijd heeft United al een paar keer vluchten moeten opschorten omdat er geen bemanning was. Sommige piloten weigerden overwerk te doen zolang de contractbesprekingen aan de gang waren. Het strijdpunt bij een overname is dat United-piloten statusverlies kunnen lijden als de twee groepen worden samengevoegd en sommige van hen worden gepasseerd door collega's van US Airways.

United praatte al eerder met US Airways, maar dat leidde niet tot een overname. Het sloot in dezelfde periode een samenwerkingsverband met Delta. American Airlines begon toen een soortgelijke samenwerking met US Airways. Die samenwerkingsverbanden zullen worden beëindigd, tenzij er een biedingsstrijd op US Airways uitbreekt en American Airlines in het spel komt. Daar waren gisteren geen aanwijzingen voor. United biedt 60 dollar in contanten per aandeel US Airways, een premie van 130 procent over de slotkoers van eergisteren. Bovendien is in een afbreekclausule een boete van 160 miljoen dollar afgesproken.

Als de nieuwe combinatie alle klippen weet te omzeilen en een nieuw United zal worden, kan dat de gehele sector in beweging brengen. Het zou onder meer American Airlines en Delta aansporen ook een partner te kiezen. Kandidaten die worden genoemd zijn TWA, America West en Alaska Airlines.