Fotoveiling bij Sotheby's

Als de belangstelling maatgevend is, kan de fotografieveiling van 7 juni bij Sotheby's alleen maar een succes worden. Want de expositie van het aanbod, ondergebracht in het pand van Sotheby's, wordt druk bezocht. Zelfs buiten de reguliere openingstijden melden zich kijkers. Ook de catalogus wordt opvallend veel aangevraagd en uit het buitenland komt regelmatig de vraag naar conditierapporten.

Maar belangstelling is nog geen kooplust. De verwachtingen bij Sotheby's zijn weliswaar hoog gespannen, maar niemand waagt zich aan een voorspelling. De fotografieveiling is de eerste is die er sinds tien jaar plaatsvindt in Nederland. Barbara Jonckheer, medewerker van de afdeling beeldende kunst en belast met de organisatie, zegt vooral `nieuwsgierig' te zijn. Ze denkt dat in navolging van landen als Duitsland, Engeland en Frankrijk nu ook in Nederland de bereidheid bestaat om geld uit te geven voor originele foto's. De veiling is een marktverkenning, zegt ze.

In dat licht moet ook de tentoonstelling Photography Exposed – 70 van de 118 aangeboden foto's – worden gezien. Gewoonlijk houden veilinghuizen het bij kijkdagen, waarbij het aanbod in plastic mappen ter inzage ligt. Het resultaat is vaak een verzameling bric-à-brac waarin allen de kenner het kaf van het koren kan scheiden. Maar eenmaal keurig ingelijst en opgehangen krijgt een foto als vanzelf cachet. Dan lijken de silhouetten op de dijk bij West-Kapelle (een foto van Eva Besnyö, 1933) zich in de wind te bewegen, de zwoele schaduwen op de foto's van Sanne Sannes tot leven te komen en de carrousel op de foto van de Fransman Izis te gaan tinkelen. En dit ideale effect kan voor het opwekken van de hebzucht geen kwaad.

Naast één 19de-eeuwse foto (een trappetje bij Le Chateau Rouge aan de Rue Galande, rond 1900 gefotografeerd door Eugène Atget), een handvol werk uit de jaren dertig (van Eva Besnyö, een portret van Paul Citroen, een mooie architectuurstudie van Werner Mantz, een stilleven van Piet Zwart) en wat buitenlands werk (Cecil Beaton, Andres Serrano, Cindy Sherman, Nat Finkelstein en Albert Renger-Patsch) ligt de nadruk op moderne, naoorlogse Nederlandse fotografie. Al klinkt dat samenhangender dan het is, want ook dat aanbod loopt sterk uiteen: van surrealistisch getoonzet werk van Emiel van Moerkerken en reportagefoto's van Kees Scherer en Cas Oorthuys tot landschaps-sequenties van Ger Dekkers, minimalistische stilleventjes van Peter Ruting en de altijd wat geaffecteerd ogende damesfoto's van Paul Huf. Ze worden losjes gepresenteerd, soms gearrangeerd naar genre of onderwerp, en dan weer associatief zoals in het rijtje waarin een uitdagend naakt van Nat Finkelstein wordt getoond naast een Madonna-personificatie van Cindy Sherman.

Ondanks die diversiteit oogt het geheel behalve ongemakkelijk, ook een beetje vlakjes. Je ziet eraan af dat Nederland tot in de jaren tachtig hoegenaamd geen traditie kent op het gebied van `fine art photography' – vormgegeven en afgedrukt naar zorgvuldige, esthetische maatstaven en gepresenteerd als unieke kunstwerken – en dat is nu net de fotografie die in het buitenland juist zoveel kooplustige aandacht trekt. Nederlandse fotografie was èn is grotendeels nog steeds gebruiksfotografie, in eerste instantie bedoeld voor publicatiedoeleinden. En juist dàt geeft dit aanbod iets willekeurigs. Bijzonder of bijzonder mooi is het allemaal niet: het is gewoon te koop, en schappelijk vergeleken met de prijzen die buitenlandse veilingen voor fotografie vragen. De gemiddelde vraagprijs schommelt tussen de 1.500 en de 2.000 gulden. Dat is het gemiddelde dat in het begin van de jaren negentig op veilingen hier al werd betaald.

Tentoonstelling: Photography Exposed, t/m 26/5, Sotheby's Amsterdam, De Boelelaan 30, open 10-16 uur. Kijkdagen 2/6 10-20u, 3 t/m 6/6 10-16u. Veiling: 7/6, 19.30u.

    • Eddie Marsman