Bronnen van het kwaad

Hij was uitgenodigd om op koninginnedag het glas te komen heffen op prinses Juliana alsmede kennis te nemen van het republikeinse gedachtengoed van de gastheer. Geen van de aanwezigen hoorde zijn bel, waarop hij besloot zich via de Amstelstraat naar het Rembrandtplein te begeven en zich daar in het feestgewoel te storten. Weken later spreekt hij nog met verbijstering over wat hij zag: grote kluwen mensen die niet alleen dronken maar ook dermate stoned waren, dat rustig gesproken kon worden van een inferno. Hij heeft spijt als haren op zijn hoofd dat hij niet in juni maar pas later met vakantie kan en dus het EK-voetballen meemaakt.

Van hogerhand wordt de goegemeente bij voortduring verzekerd dat alles gedaan wordt om het een `echt feest' te laten worden. Tegelijk lijken de burgemeesters van de vier speelsteden ,,zich terdege te beseffen dat de kans klein is dat het zal lukken. Daarvoor zijn er van 10 juni tot en met 1 juli te veel hooligans op het oorlogspad'', aldus VN in een artikel waarin hooligans, zwarthandelaren, autokrakers, zakkenrollers, drugsrunners en dealers figureren. Ook zij maken zich op voor een `echt feest'. ,,Een paar Joegoslavische hooligans die ik ken, hebben me verteld dat de harde kernen van Rode Ster en Partizan voor de duur van het EK een pact hebben gesloten. (...) Die jongens zijn keihard en ze kunnen rekenen op steun van de Joegoslavische mafia'', zegt een geïnterviewde. Er zou veel voor te zeggen zijn indien de aandacht zich niet alleen richt op allerhande tuig dat op de Lage Landen afkomt maar ook op de bron van het kwaad: het betaalde voetbal.

Zoals er ook veel voor te zeggen valt om inzake `Enschede' het roer om te gooien en een einde te maken aan het aloude stramien dat, wanneer zich te onzent een ramp voordoet, bestuurders zich met verve achter elkaar verschuilen waardoor de schuldvraag nooit wordt opgelost. ,,Dat moet veranderen'', stelt VN terecht. ,,Zoveel instanties dragen medeverantwoordelijkheid voor de gang van zaken dat uiteindelijk niemand verantwoordelijk kan worden gehouden'', aldus het blad. De burgemeester van Enschede heeft wel gezegd dat hij op van alles en nog wat kan worden aangesproken, maar volgens VN slaat dat staatsrechtelijk nergens op. Zou hij in plaats van benoemd zijn gekozen, dan zou hij door de burgerij ook kunnen worden weggestuurd ,,bij ongelukkig gedrag of verkeerde taxaties. (...) Pas dan is de burgemeester – ook staatsrechtelijk gezien – volledig aanspreekbaar op wat zijn wethouders, ambtenaren en medewerkers doen en nalaten.'' Echter, wanneer de bron – i.c. het staatsrecht terzake niet wordt aangepast, verandert niets. Ook moet het denken over wat zich in Nederland wel of niet kan voordoen veranderen, aldus het essay in De Groene Amsterdammer `De ramp, de rituelen'. ,,Er is niets on-Nederlands aan rampen. Wanneer (...) een groot warenhuis op de drukste zaterdagmiddag van het jaar tot de grond toe afbrandt, zal binnen enkele weken blijken dat de brandveiligheid van vele warenhuizen niet deugt.'' J.A.A. van Doorn constateert in HP/De Tijd dat de ramp in Enschede ten onrechte als een incident wordt beschouwd en niet als symptoom. ,,Enschede is geen geïsoleerde gebeurtenis, maar onderdeel van een hele serie affaires'' – de Bijlmer, Schipholtunnel, de IRT-zaak, het WAO-drama, de asielprocedures, de wachtlijsten in de zorg. Hij noemt drie bronnen van het kwaad: het ontbreken van heldere politieke lijnen, de bureaucratische fragmentatie en een softe beleidscultuur ,,waarin iedereen maar zo'n beetje aanrommelt en niemand de pin op de neus krijgt''.

Volgende maand begint in Nederland het experiment met de pepperspray. In een artikel in HN worden vraagtekens bij dit nieuwe politiewapen geplaatst. ,,Het zogenoemde gat tussen wapenstok en pistool is een mythe, waarvan het bestaan door geen enkel onderzoek is aangetoond'', aldus onderzoeker Jaap Timmer. Het is niet ondenkbaar dat uit empirisch onderzoek door de politie tussen 10 juni en 3 juli iets heel anders zal blijken.

    • Anna Visser