Snelheid van auto gereguleerd

Tilburg experimenteert met een nieuw wapen tegen de onveiligheid in het verkeer: de zelfremmende auto.

Wie in het Tilburgse stadsdeel Reeshof meedoet aan een proef met Intelligente Snelheids Aanpassing, ofwel de zelfremmende auto, krijgt niet altijd applaus van de medeweggebruikers. Toeteren, met de lichten knipperen, vol onbegrip met het hoofd schudden. Zó erg waren de reacties op het rijgedrag van testrijder Yvonne Mulders, dat haar zoon twee borden fabriceerde om het achteropkomende verkeer te waarschuwen. `Mama kan niet harder' stond er op het ene bord, en op het andere `Ze is een proefpersoon, het ligt aan de auto'. Dat hielp.

In de strijd tegen de verkeersonveiligheid introduceerde de Adviesdienst voor Verkeer en Vervoer, een specialistische dienst van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, een half jaar geleden de zelfremmende auto in Tilburg.

In totaal 120 proefpersonen krijgen sinds september vorig jaar voor een periode van acht weken een geprepareerde Volkswagen Bora tot hun beschikking. De eerste twee weken rijden ze zonder snelheidsbegrenzer en wordt hun rijgedrag gemeten. In de volgende zes weken is het menens: een elektromotor vermindert de gastoevoer zodra de bestuurder harder rijdt dan ter plaatse is toegestaan. Een boordcomputer vergelijkt via een satellietverbinding de positie van de auto met een digitale kaart van de snelheidszones. De positie van de auto kan op twee meter nauwkeurig worden bepaald. Binnenkort wordt ook een stadsbus uitgerust met intelligente snelheidsaanpassing.

Testrijder Yvonne Mulders: ,,Ik heb me aangemeld als proefpersoon, omdat ik mezelf bewust wilde maken van mijn rijgedrag. Net als de meeste mensen rijd ik regelmatig harder dan is toegestaan op wegen waar dat kan. Ik heb door de test gemerkt hoe gevaarlijk dat is. Je brengt andere mensen in gevaar. Ik heb ook ervaren dat je je met het systeem van intelligente snelheidsaanpassing veel rustiger voelt. Je kunt eenvoudig niet harder dan je zou willen. Met dit systeem kan ook de snelheidscontrole worden afgeschaft.''

De proef werd opgezet na een toezegging, enkele jaren geleden, van de vorige minister van Verkeer en Waterstaat, Jorritsma, aan leden van de Tweede Kamer die hadden vernomen van soortgelijke proeven in Zweden. Uitgangspunt is vooral de strijd tegen de verkeersonveiligheid. Dertig tot vijftig procent van alle automobilisten rijdt in 50-kilometergebieden te hard. Als iedereen in Nederland zich aan de maximumsnelheden zou houden, stelt de Adviesdienst Verkeer en Vervoer, zou het aantal verkeersdoden met 21 procent dalen, het aantal gewonden met 15 procent.

Inclusief afname van brandstofverbruik en uitstoot van schadelijke stoffen zou het maximaal handhaven van de snelheidslimieten leiden tot maatschappelijke baten van in totaal 520 miljoen gulden.

De Tilburgse proef is een zogenoemde gesloten variant van intelligente snelheidsaanpassing; het is onmogelijk harder te rijden dan het syteem toestaat. Plankgas rijden in de testzone is zinloos. In Zweden wordt geëxperimenteerd met de open variant, waarbij de bestuurder met signalen uit zijn dashboard wordt gewaarschuwd zodra hij de snelheidslimiet overschrijdt, en met de half open variant, waarbij alleen met grote kracht het gaspedaal verder kan worden ingedrukt.

Het systeem telt in Tilburg drie snelheidslimieten: 30 kilometer, 50 kilometer en 80 kilometer per uur. Aanvankelijk was er ook een limiet van 18 kilometer per uur om op parkeerplaatsen alleen stapvoets te kunnen rijden. Deze limiet werd geschrapt na klachten van de testrijders. Yvonne Mulders: ,,Zodra je een grotere weg oprijdt, kun je niet snel genoeg optrekken. Dat is gevaarlijk.''

In het dashboard zit ook een noodknop waarmee het systeem kan worden uitgeschakeld. Dat gebeurt in Tilburg onder andere wanneer de testrijders snel moeten wegwezen als er een ambulance aankomt, of bij onveilige inhaalmanoeuvres door anderen. Wie de noodknop indrukt, krijgt later telefoon van de onderzoekers met vragen naar de toedracht.

Doel van de proef in Tilburg is vooral om na te gaan hoe groot het draagvlak onder de bevolking is. Daartoe worden niet alleen de testrijders uitgebreid gevolgd, ook worden er andere groepen automobilisten uit Tilburg, Breda en Den Bosch geënquêteerd over de zelfremmende auto.

Met dat draagvlak lijkt het wel snor te zitten, meldt Angelien van Boxtel van de Adviesdienst Verkeer en Vervoer, projectleider van de proef. Problematischer is de eventuele invoering op grotere schaal. Van Boxtel: ,,We hebben deze proef Europees aanbesteed maar niemand uit de auto-industrie heeft erop gereageerd. Deze proef kost inclusief alle enquêtes vier miljoen gulden. Per auto zou invoering niet zo duur hoeven te zijn. Dat zou vijfhonderd tot duizend gulden kosten. Maar de autoindustrie is heel terughoudend. Een auto verkopen die hard kan rijden is aantrekkelijker dan een auto met snelheidsbegrenzer. Dat ligt gevoelig.''

We rijden met testrijder Yvonne Mulders over een provinciale weg, plankgas maar niet harder dan 80 kilometer per uur. In de berm van de weg staat een snelheidsmeter van de politie opgesteld. ,,Kijk,'' zegt ze, ,,zo'n ding zou overbodig worden als dit in iedere auto wordt ingevoerd.''

    • Arjen Schreuder