Oorlog Tsjetsjenië verdeelt schrijvers

De internationale schrijversassociatie Pen, deze week bijeen in Moskou, is sterk verdeeld over de Tsjetsjeense oorlog. Russische schrijvers verwierpen woensdag een oproep van hun Duitse collega Günter Grass om Ruslands oorlogsgeweld in de Kaukasus te veroordelen.

De 72-jarige Grass, winnaar van de Nobelprijs voor Literatuur 1999, noemde de militaire campagne tegen Tsjetsjenië ,,een oorlog zonder motief en zonder mededogen''. De schrijver van onder meer De Blikken Trommel wil dat het Pen-congres in een slotresolutie het einde van de oorlog en een VN-onderzoek naar schendingen van de mensenrechten eist.

De meeste Russen, onder wie opmerkelijk veel intellectuelen, juichen de nu al acht maanden durende `contra-terroristische operatie' van harte toe. Op het schrijverscongres, dat in een vijfsterrenhotel van een louche Tsjetsjeense zakenman wordt gehouden, nam de Russische schrijver Vasili Aksionov het voor het Kremlin op. De herovering van `de bandietenstaat Tsjetsjenië' noemde hij `de eerste rechtvaardige oorlog die Rusland sinds de Tweede Wereldoorlog voert'. De Rus Aksionov, aangekondigd als Amerikaans Pen-lid omdat hij in de Verenigde Staten woont, verweet Grass het congres te politiseren. Hij kreeg bijval van de Russische schrijver Viktor Jerofejev (niet te verwarren met Venedikt `Moskou op Sterk Water' Jerofejev). ,,Helaas domineert de politiek de literatuur'', zo klaagde Jerofejev, auteur van onder meer Het Laatste Oordeel. De Russische krant Kommersant oordeelde vanmorgen dat de confrontatie tussen liberale Westerse schrijvers en nationalistische Russen alleszins meevalt. Hoezeer Ruslands nieuwe machthebbers in hun maag zitten met zo'n internationaal schrijverscongres blijkt volgens het dagblad uit de opvallende afwezigheid van regeringsvertegenwoordigers.

Homero Aridjis, de huidige Pen-voorzitter, stond onder druk om Moskou als vergaderplaats te boycotten. De Mexicaan nam het op voor de Russische milieu-activisten Grigori Pasko en Aleksandr Nikitin en de kritische oorlogscorrespondent Andrej Babitsky die allen gevangen hebben gezeten voor het verspreiden van het Kremlin onwelgevallige informatie.