Waarnemers Peru kwaad op Fujimori

De internationale waarnemers bij de Peruaanse presidentsverkiezingen van zondag hebben gisteren hun werk opgeschort uit protest tegen de manipulaties van de zittende president Fujimori. Alejandro Toledo, kansrijk oppositiekandidaat in de tweede ronde van zondag, heeft zich gisteren definitief teruggetrokken.

,,Ik hoop dat president Fujimori bij zinnen komt, en instemt met de eis de verkiezingen uit te stellen'', zei Toledo gisteravond. De indiaanse oppositiekandidaat was op weg naar een bespreking met de waarnemersmissie van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) in de hoofdstad Lima. Die missie staakte gisteren haar werk voorlopig. De voorzitter van de missie, Eduardo Stein, zei gisteren zich misbruikt te voelen door de door Fujimori gedomineerde kiesraad. Een technische proef met het computersysteem wees volgens de OAS op `grote problemen': op geen enkele manier was het risico weggenomen dat er – net als in de eerste ronde in april – door Fujimori gefraudeerd zou worden, meenden zowel de OAS als de andere waarnemersmissies.

Toch liet de kiesraad op alle televisiekanalen uitzenden dat de proef `bewees' dat alles `gereed en goed werkend' is en dat ook de waarnemers die conclusie hadden getrokken.

Vorige week donderdag liet de OAS-missie weten het `zeer onwaarschijnlijk' te achten dat de kiesraad op zondag 28 mei klaar zou zijn voor schone en eerlijke verkiezingen. Daarom drongen de waarnemers aan op uitstel van de verkiezingen. Oppositiekandidaat Toledo kondigde prompt zijn terugtrekking aan. ,,We zijn niet van plan om met open ogen naar de slachtbank van de fraude gevoerd te worden'', zei Toledo, en eiste uitstel van de verkiezingen tot 18 juni. Toledo hoopte president Fujimori op deze manier te dwingen zijn manipulatie van de verkiezingen op te geven, en te voldoen aan de eisen die de waarnemers stellen. Maar de president gaf geen krimp: dan houden we gewoon verkiezingen zónder oppositiekandidaat, zei Fujimori. ,,Noch de oppositie noch het buitenland schrijft ons de wet voor.'' Toledo riep zijn aanhang op zondag niet te gaan stemmen. Dat zorgt voor grote problemen. Er is stemplicht in Peru. Wie niet stemt krijgt een forse boete. Het is verboden aan te zetten tot niet-stemmen, reden waarom Fujimori-getrouwe rechters gisteren juridische stappen tegen Toledo aankondigden.

De enige manier waarop de verkiezingen nietig verklaard zouden kunnen worden, is als meer dan tweederde van de uitgebrachte stemmen blanco of ongeldig is. De andere optie is dat de druk op Fujimori de komende dagen zo hoog wordt opgevoerd, dat hij alsnog met uitstel akkoord gaat. Maar voorlopig lijkt hij nog op een onverzoenlijke verdeling van het land, en een internationaal isolement aan te koersen. De VS hebben al laten weten de bevindingen van de OAS-missie te ondersteunen.

    • Marjon van Royen