Verval

Bij De Groene Amsterdammer waren ze op de aardige gedachte gekomen om Herman Kuiphof uit te nodigen voor een lezing in een serie over `het verval van Nederland'. Tachtig jaar is deze grijze eminentie van de sportjournalistiek inmiddels een leeftijd die de mens, als hij het nog kan opbrengen, extra alert lijkt te maken op verschijnselen van verloedering om hem heen. Kuiphof beperkte zich tot de voetballerij, wat voor één avond meer dan voldoende onheilszwangere gespreksstof bood.

Tegenover Kuiphof zat na de pauze een vertegenwoordiger van de jongste generatie sportjournalisten, de 25-jarige Barbara Barend, werkzaam bij AT5 en dochter van tv-programmamaker Frits. Het werd geen botsing, zelfs geen confrontatie, al kon je merken dat Barbara in de dagelijkse praktijk alweer heel andere ervaringen opdoet dan Kuiphof destijds.

In de tijd van Kuiphof waren trainers en spelers nog gemakkelijk benaderbaar. Barbara vertelde dat ze net een vervelende ervaring met Ajacied Frank Verlaat achter de rug had. Hij had boos het portier van zijn auto dichtgesmeten toen ze hem om commentaar vroeg over zijn ontslag bij Ajax. Ze vermoedde dat hij niet met haar wilde praten, omdat ze eerder kritische vragen over zijn spel aan trainer Westerhof had gesteld.

Nee, zei Kuiphof, zulke onvriendelijkheden had hij nauwelijks meegemaakt, maar hij kon zich wel iets voorstellen bij de irritatie van de spelers: vooral al die interviewtjes kort na afloop van een wedstrijd vond hij zinloos. ,,Maar je moet ze wel op het veld aanspreken, anders krijg je ze niet meer te zien'', reageerde Barbara. ,,Iemand als Aron Winter verschijnt na een verloren wedstrijd nooit voor de camera.''

Kuiphof hield een somber verhaal over de moderne voetbalsport. Het grote geld moet op de terugtocht, vond hij. Hij hekelde de Berlusconi's, Murdochs, Aalbersen en andere geldmagnaten die zich op de voetballerij hebben gestort, waardoor alles in het teken van de verzakelijking is komen te staan. ,,Voetbal moet terug naar het volk, het is niet bestemd voor de mensen in de skyboxen.'' De kwalijke invloed van de spelersmakelaars, de meedogenloosheid van de spelers, het wangedrag van de hooligans Kuiphof zag het allemaal als verschijnselen die verband houden met de aanbidding van het gouden kalf.

De zedenverruwing rond de velden illustreerde hij met een taalkundige vergelijking die boekdelen sprak. ,,Vroeger zei je over de tegenstander: ze hebben met 3-0 de vellen gehad. Later zong de Ajax-aanhang tegen ADO: steek je mes in het vlees van een Hagenees.''

Het aardige, bijna vertederende, van Kuiphofs optreden was dat hij niet in een nostalgische treurzang bleef steken. ,,Zoals Valencia speelt, dat is toch fantastisch? Dan kun je zien dat voetbal, ondanks alles, een geweldig spel is.'' Hij was uiteindelijk dan ook niet pessimistisch. ,,De patiënt zal zich wel weer herstellen, het is net prins Bernhard.''

    • Frits Abrahams