Taal voor confrontatie met de nieuwe wereld

De heer Van der Lugt betoogde in deze krant (2 mei) dat het taalonderwijs aan allochtonen faalt onder andere door de matige kwaliteit van het gebruikte lesmateriaal. Dat illustreert hij aan de hand van voorbeelden uit de leergang IJsbreker van Meulenhoff Educatief. Enige toelichting is op zijn plaats.

De opvattingen over de didactiek van het vreemde talenonderwijs zijn de afgelopen twintig, dertig jaar ingrijpend gewijzend. Van het leren van woordjes, het vertalen van zinnetjes en het maken van invuloefeningen is de aandacht verschoven naar het communiceren in de vreemde taal. Een heel andere opdracht dan het overbrengen van leerstof. De nieuwe generatie communicatieve leergangen ziet er dan ook anders uit dan wat de meesten van ons uit onze middelbare schooltijd kennen. De leergang IJsbreker maakt gebruik van inzichten uit wetenschappelijk onderzoek naar taalverwerving en taalonderwijs. Daaruit is een aantal zaken te verklaren die Van der Lugt als zwakheden betitelt: de keuze voor een royaal taalaanbod, het gebruik maken van natuurlijke taal, een hoog verwerkingstempo met veel `recycling', en het consequent oefenen van onderliggende deelvaardigheden zoals woorden verstaan in een brij van klanken.

Pas als je een snel gesproken reeks klanken als `hoegaatetmetu?' razendsnel kunt herkennen als het zinnetje `Hoe gaat het met u?, versta je die zin. In het Nederlands zijn de verschillen tussen beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepen groot. In ons voorbeeld: `gaat' springt eruit, `hoe' en `met' zijn dof en moeilijk te onderscheiden. Buitenlanders moeten flink oefenen voordat ze dergelijke spreektaalzinnetjes verstaan.

Een leergang als IJsbreker – en andere moderne NT2-leergangen – brengt beginnende taalleerders in aanraking met de taal en de wereld waarmee ze ook buiten de deuren van klaslokaal te maken krijgen. De cursisten leren de basiswoordenschat en de gebruikszinnen die ze in de meest voorkomende situaties in de praktijk nodig hebben. Tegelijk leren ze allerlei dingen over de nieuwe maatschappij waarin ze terecht gekomen zijn. Praktische informatie – van hoe hard je mag rijden in de bebouwde kom tot de werking van het Nederlandse onderwijssysteem – en sociaal-culturele zaken: zoals bijvoorbeeld de manier waarop buren met elkaar om gaan. Van der Lugt vraagt zich af wat het nut is van dergelijke teksten. Ze nodigen de leerders uit de confrontatie aan te gaan met hun nieuwe omgeving door er kennis van te nemen, er met elkaar over te praten, het nieuwe, onbekende te vergelijken met het oude en vertrouwde en zich er een oordeel over te vormen.

Marijke Huizinga en Ellie Liemberg zijn auteurs van de leergang IJsbreker.

    • Marijke Huizinga
    • Ellie Liemberg